Tủ Sách Việt Văn

Chương 27

Chương 27. Trong cuộc họp giữa các bên do sở mình chủ trì, ông Vinh Giám đốc Sở Tư pháp lật lại vấn đề: - Thì truyền hình Trung ương vẫn tường thuật trực tiếp một số buổi xử án ấy chứ đồng chí Trần Kiên? Không nhẽ, ông tư pháp này lại suy nghĩ giản đơn thế. Kiên không tin. Thật ra ông ta đặt câu hỏi ấy, chỉ là gián tiếp nói rằng, đề án của đồng chí rất vớ vẩn, chả có mảy may ý nghĩa gì. Anh cảm thấy như mình bị khiêu khích hay coi thường. Không nhẽ, ông ta không đọc đề án. Mà cũng có thể lắm. Không chịu đọc văn bản, phó mặc người giúp việc đọc là một trong những thói thường của quan chức. Tình thế buộc anh phải nói: - Thưa đồng chí giám đốc, ai cũng biết là, các buổi tường thuật phiên toà của ta, nếu có, bao giờ cũng chỉ thực hiện ở buổi khai mạc hoặc buổi kết thúc, hoặc cả hai buổi. Có lý do kĩ thuật, có lý do kinh phí. Như thế, hỏi có bao nhiêu tác dụng xã hội? Kiên mới nói đến đấy, rõ ràng là chưa hết ý kiến, tuy chừng ấy thôi đã đủ trả lời thẳng ý kiến ông ta rồi. Không biết có phải cậy mình là người chủ trì cuộc họp không, ông Vinh, mái tóc, ruồi cũng phải trượt chân khi nhỡ đậu vào, cắt ngang lời Kiên: - Đồng chí nói thế, chả hoá ra đài Quốc gia làm một việc vô ích à? Rõ là khiêu khích. Lắm khi đồng ý hay phản đối một ý kiến, không phải vì bản thân ý kiến ấy, con người ấy, mà bởi vì những gì ngầm đằng sau ý kiến ấy, con người ấy. Kiên là người từ cơ sở lên. Anh chưa phải là loại già dặn chốn quan trường Thanh Hoa, nên không biết rằng, Vinh vốn là người thân tín của Bí thư cũ. Bí thư không còn nhưng người của Bí thư còn đấy, thừa sức cho người của kíp lãnh đạo mới biết thế nào là lễ độ. Đừng có tưởng được Tổng Bí thư gặp mà vênh mặt nhé. Có vào Trung ương, đây mới quan tâm nhé. Kiên vốn ngây thơ chính trị, làm công tác chính trị như làm công tác khoa học - khoa học quản lý, không hề biết đến thủ đoạn, nên Kiên cứ thành thật đối đáp: - Thưa đồng chí, lâu nay ta chỉ tường thuật trực tiếp phiên khai mạc và phiên kết thúc thôi, nên nó chỉ có ý nghĩa chính trị, không có bao nhiêu ý nghĩa xã hội. Bởi, thật ra, điều quyết định làm nên tính công bằng, tính khách quan dân chủ, tính minh bạch, công khai của một phiên toà là ở khâu tranh tụng. Ở khâu này, lâu nay vẫn có tình trạng toà chỉ sử dụng kết quả điều tra của bên công an, buộc người ta phải nhận tội… Một lần nữa, ông tiến sĩ Vinh lại thô bạo cắt ngang lời Kiên, tuy có lịch sự hơn, bằng lời nói lấy lệ: - Tôi xin lỗi cắt ngang ý kiến đồng chí! Toà xét xử không căn cứ vào kết quả điều tra của công an thì căn cứ vào đâu? Kiên nóng mặt. Không biết trong cuộc họp này còn ai phản đối đề án của mình. Đến lúc này, rõ ràng ông ta, chi một ông ta chơi lại mình. Anh không nắm chắc luật bằng ông tiến sĩ này. Nhưng, lẽ nào toà xử chỉ căn cứ vào kết quả điều tra của công an? Nếu thế, vì sao toà phải hỏi tỉ mỉ lại mọi chuyện diễn ra trên hiện trường? Nếu thế, vì sao nhiều trường hợp viện kiểm sát trả lại hồ sơ, yêu cầu bên công an điều tra lại, làm rõ tình tiết này, tình tiết kia, động cơ phạm tội. Tỉ lệ vụ án oan, án sai, án bị huỷ có ít đâu. Những câu hỏi ấy lướt rất nhanh trong cái đầu đã nóng lên của Kiên. Anh thấy cần làm rõ ý kiến mình và…phải tỏ thái độ mới được. - Trước khi phát biểu tiếp, tôi đề nghị không ai cắt ngang lời tôi kế cả đồng chí Vinh, người chủ trì cuộc họp. Trong thành phần cuộc họp này còn có đại diện Thành uỷ, Uỷ ban và các đồng chí khác, chứ không phải chỉ có tôi với đồng chí. Đây không phải là một cuộc tranh luận tay đôi, ngừng một tí, anh dấn thêm, nếu còn bị cắt ngang, tôi xin phép hội nghị được ra về. Đồng chí sẽ phải chịu trách nhiệm trước Thành uỷ và Uỷ ban về sự bất thành của hội nghị. Phòng họp căng lên trong im lặng tuyệt đối. Hôm nay, ông Vinh mới bị ăn đòn phản pháo. Không thể ngờ Kiên cứng cựa thế, đành ngồi im. Gương mặt đàn ông đẹp, cương nghị của anh đã giãn ra. Anh tiếp: - Nếu tôi hiểu đúng thì, điều tra của cơ quan công an chỉ là thủ tục ban đầu để có cơ sở pháp lý đề nghị Viện Kiểm sát phê chuẩn lệnh khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Còn điều tra công khai, giữa thanh thiên bạch nhật của toà án mới là điều tra chính thức. Thế mới có chuyện trong thời gian điều tra xét hỏi, nhiều bị can bị mớm cũng, bức cung, ép cung, thậm chí còn bị đánh đập. Ra toà họ mới tố cáo họ phản cung… Những chuyện như thế, không nhẽ chỉ mình tôi biết? Còn phần tranh tụng của luật sư hai bên nữa chứ, giữa Kiểm sát viên và các luật sư nữa chứ. Cái lối cứ bằng bản cáo trạng đã được định sẵn, viết sẵn, bất chấp những tình tiết mới nảy sinh, bất chấp nhân chứng đưa ra những lời khai mới, luật sư đưa ra bằng chứng mới, bất chấp luật sư bào chữa đúng đến đâu, là chuyện không hiếm ở ta. Các đồng chí cũng như tôi, không hề biết, bởi chúng ta không bị rơi vào vòng lao lý ấy. Sở dĩ nảy ra đề xuất này, chính là vừa rồi, tôi có dự một phiên toà dân sự ở quận tôi, mà đã thấy bức bối lắm. Mong các đồng chí chia sẻ tâm trạng của tôi. Đã là tâm trạng thì chắc cũng có phần chủ quan, cảm tính, thái quá. Mong được các đồng chí cảm thông, ủng hộ.