Tủ Sách Việt Văn

Lời Nói Đầu

Lời Nói Đầu. Ngày 01 tháng 7 năm 2007 là ngày ở Hồng Kông người ta kỷ niệm 10 năm thành phố hoa lệ này được trao trả lại cho Trung Hoa, kết thúc hơn 100 năm cai quản của Vương Quốc Anh(1). Với tôi, Hồng Kông cũng là một nơi không thể nào quên với bao kỷ niệm có cả ngọt bùi lẫn đắng cay. Nơi đó là cái nôi của cuốn sách này, chuyện của người Việt Hải Ngoại. Trong khi lướt qua những tư liệu về người tị nạn, tôi không thể bỏ qua đoạn tin về người Việt ở Hồng Kông đăng trên tờ Washington Post: HONG KONG (FEB. 5) UPI - Fire broke out briefly Wednesday in a tense and heavily patrolled Vietnamese detention centre where 21 inmates died a day earlier while trapped in a burning hut, authorities said. (HỒNG KÔNG (5-tháng 2)-Vào hôm Thứ Tư, các nhà chức trách cho hay hiện nay cảnh sát đang tuần tra rất nghiêm ngặt quanh một trung tâm giam giữ người Việt vì một ngày trước đó 21 người bị chết vì bị bẫy trong một cái lều cháy.). HK CAMP TRAGEDY SHOWS BOAT PEOPLE MUST GO HOME. By David Stamp HONG KONG, Feb 5, Reuter -Rioting at a Vietnamese camp in which 21 inmates were burned alive underlines the urgent need for boat people to go home, the Hong Kong government said on Wednesday. Newsgroups: soc.culture.vietnamese. Date: Mon, 25 Apr 1994 22:37:22 -0700. Local: Tues 26 Apr 1994 06:37. Subject: Boat People s Dreams of Freedom End (fwd). (BI KỊCH Ở TRẠI HK CHO THẤY NHỮNG THUYỀN NHÂN VIỆT NAM PHẢI HỒI HƯƠNG). David Stamp. Hồng Kông, ngày 5 tháng 2( Reuter) - Bạo động xẩy ra ở trại tị nạn người Việt trong đó 21 người trong trại bị thiêu sống, điều đó nhấn mạnh rằng những thuyền nhân Việt phải hồi hương gấp, nhà nước Hồng Kông cho hay hôm Thứ Tư(2). Tôi không thể cầm lòng mặc dù chuyện ấy đã xẩy ra lâu lắm rồi. Cảnh nồi da xáo thịt(3)diễn ra từ hồi Trịnh-Nguyễn(4)phân tranh đến 30-4-75 vẫn chưa đủ để thanh toán nợ nần. Trong hoàn cảnh phải tha hương, cùng nhau trên con đường phiêu bạt vô định, mà nhiều người vẫn không thể hòa đồng. Trong khi ai ai cũng lo mưu sinh, giúp đỡ và yêu thương nhau để cùng vượt qua giai đoạn đắng cay của cuộc đời, thì họ lợi dụng hoàn cảnh để gợi lại và khơi sâu mâu thuẫn sắc tộc. Hai phe đánh nhau dai dẳng tới mấy ngày, chính quyền thậm chí còn phải huy động đến cả quân đội. Tuy nhiên, theo kết quả điều tra ban đầu của các nhà chức trách thì nguyên nhân chỉ là tranh nhau nước nóng, mà dẫn đến thảm kịch làm chết cháy 21 người. Tôi đã đọc một câu châm ngôn, nôm na là: Mặc dù tiếng súng đã yên, nhưng hòa bình thì vẫn còn xa lắm. Lần đầu đọc câu này tôi không hiểu rõ ý tứ của nó, bây giờ hình dung cảnh người Việt tàn sát lẫn nhau trong trại tị nạn mới thấy như vỡ vạc dần ra. Quả là khó mà đạt được một nền hòa bình thực sự. Ngay cả việc giữ cho lòng mình bình yên cũng không dễ. Ngày 30-4 năm 1975 đã chấm dứt một thời gian dài đau thương tang tóc trong chiến tranh. Người thì hồ hởi đón chính quyền mới, kẻ thì đau đớn ầm thầm chịu chung số phận của người không chiến thắng. Những người chủ chốt trong chính quyền Việt Nam cộng hòa đều đã ra đi theo những chuyến bay cuối cùng của quân đội Hoa Kỳ. Những người ở lại có đủ mọi tầng lớp, người thì thân với cộng sản, người thì trung dung, lại có người thâm thù cộng sản thà chết không đội trời chung. Đó là một xã hội có đủ thập cẩm mọi thứ quan điểm, mọi thứ hằn thù, yêu ghét, với rất nhiều cách sống và kiếm sống. Đó mới đích thực là hình ảnh của một xã hội tự nhiên, có đủ mọi mầu sắc, hương vị. Đó là di sản của nhiều thế hệ người Việt với sự đa dạng nhẩy vọt trong hơn 100 năm trở lại đây, kể từ khi Pháp có mặt ở Đông Dương(5). Từ ngày toàn cõi Việt Nam hoàn toàn nằm trong tay chính quyền mới từ Hà Nội vào. Hoàn cảnh chính trị xã hội thay đổi, từ Bắc vào Nam có rất nhiều người bị rơi vào cảnh không nơi nương tựa, không lo nổi cho mình và gia đình mình có cơm ăn áo mặc. Đói khổ mà không dám kêu ca, đau trong lòng mà không dám khóc, vì sau chiến tranh và vì đủ mọi lý do kinh tế, chính trị, xã hội. Họ chỉ âm thầm chịu đựng như những đứa con của một gia đình nghèo. Tuy nhiên, trong số họ có rất nhiều người không chịu khuất phục trước hoàn cảnh, họ tìm cách ra đi. Con đường vượt biên đi tìm miền đất hứa là con đường chỉ có chông gai, đói khát và chết chóc trước khi nhìn thấy “hoa hồng”. Có nhiều người không muốn nhắc lại những kỷ niệm không lấy gì làm ngọt ngào này, nhưng có nhiều người lại muốn ôn cố tri tân. Kể ra ai cũng có lý của mình, người muốn quên thì cho rằng quên để sống, người muốn nhớ lại cho rằng còn sống thì không được quên. Những nguời Mỹ gốc Việt thế hệ đầu tiên bây giờ cũng lớn tuổi, hầu hết họ đã bước vào hậu trường của mọi hoạt động chính trị xã hội. Với họ, những vết thương đã lành thịt da sau hơn 30 năm, những ký ức về trại tị nạn đã nhòa dần nhường chỗ cho những lo toan thường nhật và những phút giải trí đậm đà bản sắc Việt với Thúy Nga-Paris By Night(6). Một số vẫn còn chút đam mê chính trị, thì tham gia các hoạt động của đảng này hay phái kia để có tiếng nói phản biện với những quan điểm của Hà nội.