Bụi Vết Tháng Năm
Giới thiệu
Vua Lê Thánh Tông có lần đòi xem sử, muốn nhìn lại vết dấu của chính mình. Trọng Huân mở đầu cuốn sách bằng câu chuyện ấy trong phần "Nghĩ ngợi", như một lời giải thích vì sao một người bình thường cũng muốn ghi lại bụi vết những tháng năm đã qua.
Bụi Vết Tháng Năm không phải tiểu thuyết mà là một tập hồi ký, tạp bút gồm gần năm mươi mẩu chuyện chia thành sáu phần: chuyện quê, chuyện nhà, thuở học trò, nơi làng vợ, nghề báo, và chuyện hủ hóa hối lộ. Tên các mẩu chuyện đã đủ gợi tò mò: "Cậu ông trời say", "Trưởng họ là ông Tây", "Bầu cho con bò", "Chàng rể trúng đề", "Nghề lên voi xuống chó", "Tôi mơ ước là con chó".
Sách có những trang về đời sinh viên thời bao cấp, nhà ăn kẻ khẩu hiệu "Cấm ăn cơm bằng thìa" cùng hàng loạt điều cấm khác, có ông thầy dạy triết giảng hài đến mức lũ sinh viên học không ngán. Có những chuyến đi làm báo vào tận vùng biên giới Tây Nam, uống rượu với sĩ quan nước bạn, thắp hương ở Hòn Đất. Giọng văn dí dỏm, tự trào, thẳng thắn, đậm chất người Bắc từng trải.
Lời tựa
Lịch sử thường được viết bằng những sự kiện lớn; Trọng Huân lại ghi nó bằng những chuyện nhỏ đến mức buồn cười. Một bà nội ném đất đuổi ông đội cải cách đang rình quanh bờ rào, một ông bố vợ ra Hà Nội phàn nàn ngõ nhà con rể sao ồn ã quá, một chuyến bay đầu đời run như cầy sấy. Gộp lại, những mẩu chuyện ấy dựng nên ký ức của cả một thế hệ người miền Bắc đi qua nửa sau thế kỷ hai mươi.
Vũ khí chính của "Bụi Vết Tháng Năm" là tiếng cười tự trào. Người kể không ngại đem mình ra làm trò, như lần đi lễ đầu xuân ở một ngôi đền gần chùa Dâu, tiện tay hạ lễ cau trầu xuống ăn trước: "Lấy con dao bổ quả cau, tôi mới ấn nhẹ một cái, con dao bậm luôn xuống ngón tay tôi. Hoảng quá, tôi vội bỏ dao, đặt ngay quả cau lên bàn, lấm lét nhìn lên ban thờ." Cái cười ở đây hiền, không châm chọc ai ngoài chính mình. Nhưng cũng nhờ thế, khi ông kể đến chuyện hối lộ, chuyện "lên voi xuống chó" trong nghề báo, giọng giễu nhẹ ấy trở nên sắc hơn nhiều.
Không cần đọc theo thứ tự. Có thể mở bất kỳ mẩu nào, mỗi mẩu vài trang, như ngồi nghe một ông bạn già kể chuyện bên ấm trà, chuyện này gợi chuyện kia.
Những trang tạp bút kiểu này ít khi được coi là văn chương lớn, nhưng nó giữ lại thứ mà sách sử bỏ qua: hơi thở của đời thường, nỗi lo cơm áo, cái khôn vặt và cái tử tế của những con người bình thường. Đó là những vết bụi nhỏ, mà thiếu chúng thì không ai hình dung nổi một thời đã qua.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Nghĩ Ngợi
- Chương I
- Chương I
- Chương I
- Chương I
- Chương I
- Chương I
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương II
- Chương III
- Chương III
- Chương III
- Chương III
- Chương III
- Chương IV
- Chương IV
- Chương IV
- Chương IV
- Chương IV
- Chương IV
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương V
- Chương VI
- Chương VI
- Chương VI
- Chương VI
- Chương VI
- Chương VI