Cõi Mù Sương
Giới thiệu
"Cõi Mù Sương" của Nguyên Nhung được kể từ một điểm nhìn khác thường: linh hồn một người phụ nữ vừa qua đời. Truyện mở vào một chiều cuối thu, lá vàng phủ thảm cỏ khô, rặng liễu xõa tóc trên mặt hồ lạnh, những nắm đất dội bồm bộp xuống áo quan. Nàng đứng đó, nhìn người chồng nhẹ nhõm sau mấy ngày tang lễ, nhìn đám con cười gượng với nhau trước khi lên xe, và thấy chưa bao giờ mình cô đơn hơn lúc này.
Khi hoàng hôn xuống, những bóng trắng mờ như sương như khói bắt đầu lướt trên mặt cỏ nghĩa trang. Từ đó nàng bước vào thế giới của các linh hồn, gặp những phận người đã khuất, lặng nhìn người sống qua lại, nghe một người đàn ông đa sầu đa cảm ôm đàn guitar Tây Ban Nha đánh khúc Tristesse của Chopin bên mộ người yêu. Mỗi cuộc gặp là một dịp để nàng nhìn lại cuộc đời vừa qua "như một hội chợ phù hoa", sàng lọc tốt xấu, học cách tha thứ và buông xả.
Văn Nguyên Nhung mềm, giàu cảnh sắc, nhuốm màu suy tưởng Phật giáo về sinh tử, đọc như một cuộc dạo bước chậm rãi qua ranh giới giữa hai cõi.
Lời tựa
Viết về cõi chết thường là một cách để nói về cõi sống, và Nguyên Nhung làm điều đó không vòng vo. "Cõi Mù Sương" đặt người kể ở bên kia ranh giới, nơi danh vọng, của cải và những lời khen tặng đều mất hết trọng lượng, để từ đó soi ngược lại những gì con người mải mê theo đuổi khi còn thở.
Chỗ hay của lối nhìn này là nó gạt đi mọi thứ bậc. Giữa những dãy mộ, dòng chữ trên bia chỉ còn là chuyện của người ở lại: "Ở đây tất cả đều bằng nhau, dẫu những nấm mồ được xây dựng hoành tráng hay đơn giản, trên những tấm bia khắc đầy tiểu sử của một người, hay chỉ vài hàng chữ ngắn ngủi thì giá trị của kẻ nằm sâu dưới kia chẳng ai hơn ai." Câu văn dài và chậm ấy gói gọn cái nhìn của cả cuốn sách: chết là lúc mọi danh xưng tự rơi rụng. Từ chỗ đó, những linh hồn trong truyện, cô gái trẻ dại tự tìm đến cái chết, bà cụ khóc vì mấy thỏi vàng bị đánh tráo, đứa bé hiểu lẽ sinh tử hơn cả người lớn, hiện ra như những số phận để người đọc đặt mình vào.
Không nên đọc cuốn này như truyện ma. Nó gần với một cuộc trò chuyện dài về nghiệp và duyên, hợp với những buổi đọc chậm, để có thời gian ngẫm thêm về điều linh hồn kia vừa nghe thấy.
Thứ an ủi Nguyên Nhung mang lại không dễ dãi. Bà không hứa hẹn thiên đường, chỉ nhắc rằng nỗi tiếc lớn nhất sau cùng thường là những việc nhỏ ta đã không làm khi còn có thể. Với ai đã đến tuổi phải tiễn biệt người thân, lời nhắc ấy có sức nặng thật.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026