Gả Thiếp Về Vườn
Giới thiệu
Thầy giáo Ba Biền hễ xúc động là mặt đỏ bừng, cười cũng đỏ, giận cũng đỏ, nên chòm xóm gọi thân là thầy Ba Gà Lôi. Tháng chạp năm ấy, thấy vông đồng trổ bông, nghe cu kêu trên cây, thầy biết Tết sắp tới; còn vợ thầy, thím Ba mắt lá răm, vừa lén chồng đi đánh tứ sắc về, túi áo bà ba căng phồng tiền hốt hụi lẫn tiền ăn bạc. Đó là vùng Cầu Đúc Cái Xình, Rạch Giá, bên con kinh Vàm Xáng, những năm ba mươi.
"Gả Thiếp Về Vườn" của Hồ Trường An là một tập gồm nhiều truyện về đời sống miền Hậu Giang thời tiền chiến, với những tựa như "Bà Năm Tơ Hồng", "Giấc Mộng Bà Già Trầu", "Tết Này Anh Trở Về", "Quê Chồng Chợ Tỉnh". Ở đó có những bà Hội đồng khó tính, những nàng dâu nấu nồi cơm gạo mới nhão nhừ rồi khóc suốt ba năm làm dâu, những bà con ở Vĩnh Long kháo nhau chuyện người lên Sài Gòn làm quan.
Hồ Trường An là cây bút gắn bó với phong vị Nam Bộ, viết bằng lời ăn tiếng nói miền Tây đậm đà: "mình ên", "mần ăn", "mèn ơi", cùng những món cá lóc nướng, tôm càng cuộn bánh tráng, khô cá sặt. Đọc sách là được nghe giọng của cả một vùng đất.
Lời tựa
Hồ Trường An không kể chuyện miền Tây như người đứng ngoài nhìn vào. Ông kể như người trong nhà, biết từng món khô, từng câu vọng cổ, từng cái nết của mấy bà mấy cô trong xóm, và "Gả Thiếp Về Vườn" là nơi cái biết ấy được trải ra rộng rãi nhất.
Điều làm những trang này đáng quý không chỉ là chữ nghĩa đặc sệt Nam Bộ. Đó là cái nhìn bao dung đối với những người đàn bà phải sống chung với thói trăng hoa của đàn ông. Cô Hai Nguyện, khi bồng đứa con riêng của chồng, thử hình dung người mẹ chưa từng gặp của nó: "Cô chỉ có thể hình dung má nó qua khuôn mặt của những tình địch khác: mắt con nầy, mũi con kia, tóc tai con nọ, hình vóc con khác nữa…" Thế mà cô không ghét ai. Một câu văn đủ cho thấy tác giả hiểu sự rộng lượng ở các bà các cô miệt vườn sâu đến mức nào.
Những truyện trong sách có thể đọc rời, mỗi lần một truyện, như nghe một người bà kể chuyện xóm giềng trong những buổi trưa dài. Đừng ngại những chữ lạ; đọc to lên vài câu sẽ thấy giọng nói của chúng.
Sách giữ lại một miền Hậu Giang đã qua, với tục lệ, món ăn, cách nói năng, cả những ganh ghét nhỏ nhặt. Đó là thứ ký ức mà nếu không có những người như Hồ Trường An ghi lại, sẽ mất đi cùng thế hệ cuối cùng còn nhớ nó.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026