Mặt Trận Phía Sau
Giới thiệu
Mặt Trận Phía Sau là tiểu thuyết của Nguyễn Thế Duyên về những người thầy thuốc ở một trạm phẫu thuật tiền phương giữa núi rừng thời chiến. Mở đầu là một cảnh nghẹt thở: chiếc cáng thương binh vừa chuyển tới, người nằm trên đó mang vết thương ngực bụng và sọ não, và cô y tá Liên sụp xuống bên cáng vì đó chính là Ngọc, chồng cô. Bác sĩ Thành, với giọng bình thản gần như lạnh lùng của người đã quen với cái chết, ra lệnh đưa lên bàn mổ, rồi nghẹn lời khi định an ủi cô.
Từ đó, câu chuyện đi theo đời sống của đơn vị quân y: những ca mổ dưới hầm, những buổi chiều tím trên đỉnh núi, những phút hiếm hoi Thành được đọc sách về các cánh rừng Nam Mỹ, những cô gái trẻ như Bích chạy nhảy như chim sẻ, cậu bé Hải. Và những mối quan hệ lặng lẽ giữa người với người, nơi tình đồng đội và tình cảm riêng tư nhiều khi khó phân định.
Nguyễn Thế Duyên viết về "mặt trận phía sau" với sự tôn trọng dành cho những người không cầm súng mà ngày đêm giành giật sự sống cho người khác. Văn ông điềm tĩnh, ít lời, chú tâm vào nội tâm nhân vật.
Lời tựa
Ở tiền tuyến, cái sai của người lính có thể phải trả bằng máu; ở hầm mổ, cái sai của người thầy thuốc cũng vậy, chỉ là máu của người khác. "Mặt Trận Phía Sau" đáng chú ý vì dám nói về điều ít được nói trong văn chương chiến tranh: lương tâm nghề nghiệp của những người cầm dao mổ, và sức nặng của từng quyết định họ đưa ra giữa thiếu thốn.
Có một cuộc trò chuyện người đọc khó quên, khi một bác sĩ thú nhận với chính thương binh của mình rằng sự cầu toàn cứng nhắc từng khiến anh làm hại nhiều người. Người lính nghe xong không gào thét, chỉ nói một câu điềm tĩnh mà nặng như đá: "Cuộc đời ai chẳng có sai lầm. Nhưng sai lầm của anh thật đáng sợ." Câu ấy không kết tội, cũng không tha bổng; nó buộc người nghe phải sống tiếp với điều mình đã làm, và chính sự độ lượng khó tin của người lính làm vị thầy thuốc bàng hoàng.
Bên cạnh những trang căng thẳng, xin đừng bỏ qua các khoảnh khắc bình thường: một miếng cháy cơm ăn vội sau đêm thức trắng, một tiếng "em" bật ra rồi vội đổi thành "tôi" giữa hai người trẻ. Những chi tiết ấy cho thấy đơn vị quân y kia trước hết là một nơi người ta sống, chứ không chỉ là nơi người ta làm nhiệm vụ.
Cuốn sách trả lại vị trí xứng đáng cho những người không đứng ở hàng đầu mà vẫn ở giữa lằn ranh sống chết. Nó cũng gợi một suy nghĩ vượt khỏi thời chiến: tận tuỵ chưa đủ, người làm nghề cứu người còn phải biết nghi ngờ chính mình.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026