Miếng Thịt
Giới thiệu
Miếng Thịt là tác phẩm ngắn của Đinh Lâm Thanh, kể ở ngôi thứ nhất bởi một người đàn ông nay sống ở Pháp. Mỗi lần vợ đi vắng, ông lén ra khu 13 Paris mua một ký ba rọi, luộc với chút muối, rồi ngồi ngậm từng miếng thật lâu, không bia không rượu, chỉ để tìm lại mùi vị miếng thịt mỡ trong trại tù cải tạo ba chục năm trước. Ông chưa bao giờ tìm lại được.
Từ ký ức vị giác ấy, câu chuyện quay về những tháng tập trung ở Trảng Lớn với hai nắm cơm gạo mốc trộn bo bo và muối bọt, rồi những lán trại, tổ rau, những người bạn tù như Khánh đêm nào cũng lẩm bẩm "chuyến này về tao sẽ bỏ". Có đàn heo trại nuôi bằng chính khẩu phần của tù, có những hạt cơm cháy vớt trộm trong máng, có những bữa "lãnh thịt" chẳng đủ chia mỗi người một miếng bằng ngón tay út.
Giọng văn tỉnh, hóm, có chút chua chát, kể nhiều chi tiết sinh hoạt cụ thể hơn là kể tội. Sức nặng của sách nằm ở chỗ đó.
Lời tựa
Cái đói trong tù đâu phải chuyện riêng của dạ dày; nó thay đổi cả cách con người nhìn thế giới. "Miếng Thịt" của Đinh Lâm Thanh viết về điều ấy bằng một sự tỉnh táo hiếm thấy: không kêu gào, không lên án suông, chỉ chăm chú ghi lại những gì đã xảy ra với những người đàn ông khi miếng ăn trở thành trung tâm của mọi suy nghĩ.
Sức thuyết phục của cuốn sách nằm ở chi tiết. Tác giả biết rằng một vật dụng nhỏ có thể nói nhiều hơn một trang bình luận. Khi kể về bữa thịt hiếm hoi được hứa hẹn, ông dừng lại tả những thứ người tù giữ bên mình: "Chiếc muỗng và cái lon guigoz là hai vật quý nhất, theo sát trong người suốt cuộc đời đi tù, nhiều anh xoi lỗ chiếc muỗm mang trước ngực và lon guigoz thì đeo ở vai." Đeo chiếc muỗng trước ngực như một tấm thẻ bài: hình ảnh ấy vừa buồn cười vừa đau, và đó đúng là giọng của cả cuốn sách.
Có một đoạn người đọc khó quên: trong đêm, một bạn tù "nấu" cho cả lán nghe một tô phở tưởng tượng, từ dĩa hành trần đến hơi khói bốc lên, cho đến khi người nằm cạnh xin anh ngừng lại. Hãy đọc đoạn ấy thật chậm, vì ở đó cái đói và tình bạn hiện ra cùng một lúc.
Tác phẩm ngắn, nhưng nó giữ lại một ký ức tập thể bằng con đường gần gũi nhất là vị giác. Nó cũng cho thấy người ta có thể sống sót qua những năm tháng ấy nhờ biết cười với nhau, dù nụ cười có mặn.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026