Tủ Sách Việt Văn

Chương IV

Chương IV: Buôn Bán. Sống trên những vùng đất xanh tươi người Eskimo bắc cực cứ gầy mòn dần rồi chết, nhưng ở vùng băng tuyết vĩnh cửu này họ sống khoẻ mạnh và hạnh phúc. Mùa đông đến, họ xây những nhà nấm bằng băng nhỏ xíu trên tuyết. Mùa xuân đến họ thoát ra khỏi giấc ngủ triền miên. Họ cởi bỏ áo quần, kỳ sạch ghét trên người và sống quần hôn bằng cách trao đổi vợ, nhảy múa tiệc tùng khi mặt trời lên. Họ đi săn hải báo và gấu trắng hoặc đi xa về hướng Nam để tìm bắt đàn hải mã và vớt những mẩu gỗ quý giá do biển đánh dạt vào bờ. Vấn đề đầu tiên của họ là tìm mọi cách lấp đầy cái bụng, muốn thế họ phải làm việc hết sức. Để dự trữ thức ăn cho những lúc khó khăn, họ đem phơi khô thịt hay chôn vào các hố trên băng. Họ làm thế không phải vì biết nghĩ đến ngày mai mà chỉ với ý nguyện tốt đẹp là bảo quản những gì ăn không hết. Họ không lo lắng cho tương lai và quá khứ mà chỉ cho hiện tại muôn thuở. Và ở đâu con người xuất hiện thì thú săn sẽ hiếm đi, do đó họ phải thường xuyên di chuyển chỗ ở và thay đổi nơi săn và chạy trốn những đoàn người khác mà họ rất mong nhớ. Erơnênếch và Asiác sẽ cứ sống một cuộc sống du cư như vậy, nếu anh chàng nhà buôn lưu động Ittimangơnếch không gieo vào lòng họ hạt giống tò mò. Ittimangơnếch là một người lại. Trong anh ta pha trộn một nửa bản xứ một nửa nước ngoài, nửa săn bắn nửa buôn bán, nửa thịt nửa cá. Khi còn niên thiếu tình cờ hắn gặp được người da trắng. Bọn họ đã truyền cho hắn sự ham muốn làm giàu mà không cần phải giết người Eskimo. Hắn cứ ngập ngừng mãi giữa hai cách sống. Hắn là con người bất hạnh, không ai yêu hắn và mọi người đều khinh hắn. Khi mùa thu tắt đi cái ánh sáng mặt trời nhàn nhạt còn ở đỉnh thế giới, trời nhuộm một màu ghi, thì Ittimangơnếch và vợ là Haicô phát hiện ra giữa biển lớn một chiếc nấm băng nhỏ bé ánh lên màu vàng nhạt giữa chiều hôm. Khi vào trong nhà, họ thấy Erơnênếch gần như trần truồng da ánh lên vì bôi mỡ, đang đùa với thằng cu Papích rắn chắc. Anh cầm một chân kéo nó trên đám xương cá và đầu cá vụn. Erơnênếch vui mừng đón tiếp những người mới đến. Anh xiết chặt tay và vỗ bụng Ittimangơnếch để xem anh ta ăn uống có tốt không. Asiác ngừng công việc gia đình để chuẩn bị chè. Cô lấy một nắm tuyết sạch hơ vào ngọn đèn cho chảy vì tất cả mọi đồ uống trước hết phải hơ cho chảy đã. Sau đó cô cẩn thận giúp khách cởi áo ngoài, giày da. Áo quần của khách không có gì phải khâu vá lại, rõ ràng khách đã dừng lại trước khi vào nhà để thay quần áo vì quần áo của họ hoàn toàn khô và không có dấu vết hành trình. Haicô là người đáng được nể trọng vì chồng chị ta ăn mặc ra dáng là một người đàn ông, còn chị ta thì mang giày da tuần lộc có quấn đuôi chồn, mặc chiếc áo choàng may cắt công phu bằng lông cáo, giữa hai bím tóc để thõng trước ngực lấp lánh một chuỗi hạt thuỷ tinh và những sợi dây ngũ sắc làm Asiác sững sờ vì cô chưa bao giờ được trông thấy những đồ ấy. Khi Ittimangơnếch nói là bị lạnh chân, Asiác liền cởi áo của mình, kéo tụt xuống thận thắt lưng và đặt bàn chân lạnh cóng của người đàn ông vào cái bụng nóng bỏng của mình, và cô không ngớt cười vì bị nhột. Khi chân đã ấm, hắn cư xử theo cách riêng của hắn, nếu đây không phải là cách của người ngoại quốc. Hắn không mời chủ nhà lục xem đồ đạc của hắn theo như thói quen thông thường ở đây và cũng không vội vã sà ngay vào chỗ để đồ ăn như truyền thống cho phép. Hắn quý đồ vật của mình và keo kiệt đến mức hắn không dám nhận quà để khỏi bị bắt buộc phải tặng quà. Nhưng hắn lại tỏ ý sẵn sàng buôn đi bán lại như những ông thày da trắng của mình. Theo lề thói của những người buôn bán lớn là không được để phí thời gian, không đời nào hắn lại ăn nghỉ đến hai tuần rồi mới bày tỏ mục đích chuyến đi như tập quán, cho nên sau khi uống một vài bát chè, mút một mẩu cá đông lạnh, nói vài câu chuyện vui đùa và chợp mắt một tý, hắn giở bọc hàng hoá ra: lá chè đen đựng trong bong bóng tuần lộc và một cuộc bấc đèn. - Các bác có da cáo không? Hắn hỏi mắt lơ láo nhìn quanh. - Có một vài tấm da cáo thừa để sau chiếc đèn ấy, anh chọn lấy mà dùng. Chúng tôi chỉ cần một cái để lau bát đĩa thôi. Ittimangơnếch chăm chú xem xét những tấm da cáo. - Có người có thể dùng bảy tấm da này, để đổi lại, để đổi lại xin anh nhận cho một gói chè và bốn sải tay bấc bông cháy sáng hơn bấc làm bằng địa y nhiều. Nếu anh có da sạch không dùng đến tôi có thể cho anh nhiều chè và bấc đèn hơn. Nghe những lời đó, Erơnênếch bật ra cười. Khi đã cười chán chê, anh nói: - Có chuyện xảy ra là chúng tôi không muốn chè và bấc nhiều hơn vì như thế này cũng đã đủ rồi. - Vậy thì tôi sẽ cho anh xem cái anh muốn có. Rồi Ittimangơnếch vội chui ra ngoài, lát sau hắn trở lại tay huơ một khẩu súng. Đó là khẩu Máctini còn lại sau các cuộc chiến tranh, nhưng đối với Erơnênếch thì đây là một khẩu súng mới nhất vì anh chưa bao giờ trông thấy hoả khí. - Nếu anh thu góp được một số đáng kể lông cho chất lượng tốt, thì anh có thể có cái súng này! - Cái này dùng để ăn hay để uống? Asiác hỏi. - Đó là một khẩu súng, vũ khí của người da trắng. Ittimangơnếch đáp.