Tủ Sách Việt Văn

Chương 11

Chương 11: Những Băn Khoăn Của Lan. Bẩy giờ sáng, Như tới tìm Châu, nhưng đã không kịp. Mấy người lối xóm kể lại rằng, từ năm giờ sáng, anh ấy đã khoác trên vai, chiếc ba lô con cóc và đi rồi. Cô Liên, vợ tài xế Tám vì phải dậy sớm lo cho chồng đi công tác, còn gặp Châu ngoài cửa. Châu chia tay cô Liên và còn móc túi lấy ra tờ giấy mười đồng nhờ cổ lát nữa mua bịch kẹo chuối cho nhỏ Sương, con cô, mà Châu rất quí nó. Cô liên hỏi khi nào Châu trở về, anh ta chỉ cười. Như vậy là mọi chuyện đã trở nên phức tạp hơn. Giờ này chắc Năm Lê cũng đã đi Sài Gòn để đáp máy bay ra Hà Nội, Như đành gõ cửa phòng Tư Lịch. Anh trình bày vắn tắt nội vụ cho Tư Lịch nghe. Vừa trình bày, anh vừa chăm chú theo dõi những diễn biến trên gương mặt Tư Lịch, vì anh hiểu những diễn biến đó sẽ rất quan trọng. Thái độ của người thủ trưởng bao giờ cũng có tính quyết định đối với số phận một người cấp dưới. Nhưng Tư Lịch không một mảy may biểu lộ thái độ khác thường nào. Chiếc bút bi trên tay anh vẫn gõ đều đều lên cuốn sổ mà trong đó anh ghi chép cái tì đó bằng những nét nhỏ ly ti. - Nó với Tấn đụng nhau phải không? Tư Lịch đột ngột ngắt lời Như. - Tôi nghĩ đó là nguyên nhân chính. Tư Lịch gật gù. Nó đáng trách mà cũng không đáng trách, dòng suy nghĩ chảy ào ào trong đầu anh. Mình trách nó là con người ham địa vị cũng được, mà không trách cũng được. Đàn ông có ba tham vọng lớn nhất trong cuộc đời. Địa vị, tiền bạc và gái. Trong cả ba tham vọng này, địa vị đứng hàng đầu, bởi có địa vị, người ta có thể đạt được hai điều sau. Nó đang là trưởng ban quản lý công trình, dù một ban nhỏ nó cũng là trưởng ban, vậy mà bây giờ nó phải chị làm phó dù xí nghiệp có lớn cũng là phó. Nói thật đúng quy tắc đạo đức, thì nó phải có cái đạo của người làm phó. Nó chưa được cái đạo đó, lỗi nó một phần mà cái lỗi của người làm trưởng, của người là cấp trên nó một phần. Thường khi đã có địa vi, người ta thấy mình không thể dứt ra được. Mọi sợi dây chằng chịt níu kéo. Người ta có thể làm tất cả mọi điều để giữ cho yên cái địa vị mà họ đang có, đồng thời vươn tới địa vị cao hơn. Thật khó có một người can đảm tự nguyện rứt bỏ địa vị và quyền lực của mình. Vì lẽ vậy mà không nên trách nó nhiều. Hơn nữa, nó là người làm được việc. Xét trên mọi phương diện thì nó vẫn xứng đáng làm giám đốc xí nghiệp hơn là Tấn. Cái đáng trách là sự vô kỷ luật. Ngay cả sự vô kỷ luật của nó cũng có điều đáng khen. Nó không thích làm việc nữa nó xin nghỉ, chứ nó không cố tình ngồi trên cái ghế phó của nó mà phá. Nhưng dù sao, vấn đề vẫn phải có cái gút của kỷ cương. Buông cho nó rơi xuống vực, hay kéo nó lên, chỉ no nó thấy cái đẹp đẻ vốn là bản chất của cuộc đời này. - Ý kiến của cậu thế nào? Như không chờ đợi một câu hỏi như thế ở người thủ trưởng vì trong suốt quá trình làm việc, anh đã tiếp xúc với nhiều loại, nhiều cấp thủ trưởng khác nhau, bao giờ những phán quyết cũng bắt đầu vang ra từ họ và cấp dưới chỉ có bổn phận thi hành. Anh nhìn Tư Lịch lần nữa, cố tìm ý nghĩa chân thành của câu hỏi trên gương mặt người thủ trưởng của mình. Hơn một phút sau đó, anh mới chậm rãi: - Thưa anh, tôi chưa tiếp xúc nhiều với anh Châu. Nhưng linh cảm của tôi có thể không sai. - Cậu linh cảm thấy gì? Tư Lịch cười đôn hậu. - Tính cánh cậu ấy hơi khác thường, tôi cho là hiếm. Trong một xã hội công nghiệp thì tính cánh đó có tính phổ biến, người ta có thể thích làm việc ở nơi này hoặc không thích làm việc ở nơi khác. Ý thích cá nhân được tôn trọng. Nhưng ở ta thì đó lại là chuyện khác. Các tổ chức đoàn thể, các luật lệ lao động trói buộc, vì thế trường hợp bỏ việc của Châu chỉ có thể xử theo hai cách. Một là buộc thôi việc, hai là đưa anh ấy trở lại làm việc. - Nhưng cậu vẫn chưa trả lời thẳng vào câu hỏi của tôi. - Tôi muốn xin phép anh cho đi tìm Châu. - Vậy hả? Cậu năm nay bao nhiêu tuổi? Bay bẩy, ba tám chứ mấy. - Thưa anh Tư hỏi tuổi tôi có chuyện gì ạ? Tư Lịch cười. Nụ cười rất hóm. Nụ cười nói thay anh tất cả những suy nghĩ thường trực trong lòng. Chú em ạ, người ta không phải sinh ra là đã khôn ngay đâu. Dần dà người ta sẽ khôn, sẽ giỏi, sẽ đảm nhận những trọng trách lớn. Nhưng tấm lòng nhân hậu thì cha mẹ ban cho. Ngay từ ngày mình còn đi học, ông già đã dặn đi dặn lại, từ chuyện cái gì không phải của mình thì đừng lấy, không phải của mình thì đừng cho, đối với người trên phải kính trọng, đối với người dưới phải nhường nhịn. Tất cả những điều đó nghe thật giản đơn, nhưng thật khó. Con người ta không dễ gì thắng được chính mình. Nào là lòng tham lam, nào thói ích kỷ, đố kỵ, nào là sự ganh ghét. Người nào ít những thói xấu đó là người có lòng nhân, là người ươm hạt giống tốt cho con cháu sau này. Mình hỏi tuổi tác cậu là bởi mình thấy con người cậu từng trải, là người có tấm lòng. Sống ở cõi đời này mà không có tấm lòng với nhau thì chính mình phải chịu cái khổ trước nhất, lương tâm mình lúc naò cũng không yên ổn, lúc nào cũng bị dày vò. Con người ta có thể học hành để trở nên thông minh, trở nên uyên bác, bằng cấp nọ này, nhưng mình nghĩ không cái bằng nào giá trị bằng cái bằng lòng.