Đường Phượng Bay
Giới thiệu
Đường Phượng Bay của Từ Kế Tường là một truyện dài về tuổi học trò tỉnh lẻ, kể qua giọng của Đông, cậu con trai từ miền biển lên tỉnh lỵ trọ học trong ngôi nhà vườn yên tĩnh của gia đình dì Hạnh. Dì Hạnh nhỏ hơn Đông hai tuổi, học dưới hai lớp, nhưng theo vai vế họ hàng thì phải gọi bằng dì, và cái tiếng "dì" ngượng nghịu ấy là chi tiết đầu tiên làm nên duyên của truyện.
Thành phố nhỏ có hàng me, có dòng sông vây quanh, có hàng nhạc ngựa reo trong gió trước nhà. Quanh Đông là đám bạn cùng lớp: Khôi đang rối chuyện tình cảm trước kỳ thi, Thủy ở quán nước sắp bỏ trường, và Thục, cô bạn đi thuyền giữa đám lục bình mùa nước nổi. Mùa phượng, mùa mưa, mùa thi cứ thế chồng lên nhau.
Từ Kế Tường viết bằng thứ văn giàu cảm giác, chậm rãi, chú ý đến ánh nắng, tiếng gió, mùi hoa. Truyện không có biến cố lớn; sức hút nằm ở những rung động mơ hồ của tuổi mới lớn và nỗi lo đậu rớt gắn với hình ảnh người mẹ quê nhà.
Lời tựa
Trong "Đường Phượng Bay", tỉnh lỵ ven sông không đứng yên làm phông nền. Nó lớn lên cùng người kể, đổi sắc theo từng mùa, và nhiều khi chính nó chứ không phải cô gái nào mới là đối tượng của nỗi nhớ. Từ Kế Tường viết tuổi mới lớn bằng cách viết về một nơi chốn, nhờ vậy mối tình học trò trong sách có đất để bám rễ.
Những trang đẹp nhất là lúc thành phố chìm trong nước. Mưa kéo dài, đường sá trắng xoá, và cái buồn của cảnh vật thấm dần sang lòng người. Tác giả ghi lại một chi tiết thực mà thơ: "Tỉnh lỵ chỉ vui mắt khi có những phiên chợ họp bằng xuồng với đám người áo tơi nón lá, những cảnh xuồng xuôi ngược thay cho xe cộ ngày xưa." Một câu như thế cho thấy người viết biết rõ miền sông nước, chứ không mượn cảnh để làm duyên cho chuyện tình.
Đối thoại trong sách cũng đáng nghe kỹ. Những câu hờn dỗi cụt lủn, những trận cãi nhau chỉ bằng hai chữ "nói bậy", "nói đúng", nghe vụng mà rất thật, đúng cái lúng túng của con trai con gái chưa biết gọi tên điều mình cảm thấy. Đọc chậm, người ta sẽ nghe ra nhịp nói của một thế hệ học trò đã xa.
Cuốn sách không đòi hỏi gì lớn lao ở người đọc. Nó chỉ trả lại một thứ dễ mất: cảm giác về những năm tháng mà mọi chuyện, từ một bàn tay được nắm đến một kỳ thi sắp tới, đều hệ trọng như số phận. Ai từng đi trọ học xa nhà hẳn sẽ nhận ra mình đâu đó giữa những hàng me và mùa mưa ấy.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026