Những năm 1944 - 1945

Tô Hoài. Tập tự truyện - Tô Hoài. 6. Những năm 1944 - 1945. Đảng cần phái cán bộ chuyên môn hoạt động về văn hoá đặng gây ra một phong trào văn hoá tiên bộ, Văn hoá Cứu quốc, chống lại văn hoá phát xít thụt lùi. Ở những đô thị văn hoá như Hà Nội, Sài Gòn, Huế... phải gây ra những tổ chức Văn hoá Cứu quốc và phải dùng những hình thức công khai đặng đoàn kết các nhà văn hoá và trí thức. (Nghị quyết Hội nghị Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ngày 25/2/1943) Một hôm, Hương "đen” lên Nghĩa Đô, đến nhà tôi. Hương bảo tôi: - Họp ở đây được không? - Được! Nhiều người hơn mọi khi đấy. - Độ bao nhiêu? - Khoảng mười người mà có thể liền một hai ngày... - Bao giờ? - Cứ lo sẵn đi. Rồi có người đến hẹn nữa. Hương "đen” ngẩn ngừ hỏi lại tôi: - Có cáng nổi không? Tôi cũng ngẩn ngơ rồi ầm ừ, không đậm không nhạt. - Được! Hương "đen” dường như cũng chẳng để ý vẻ ngần ngại thế nào của tôi, lại móc trong lưng ra một khẩu súng Brôning nhỏ, đen bóng như con quay sừng. Bao giờ thấy súng tôi cũng có một cám tưởng nghiêm trọng khác thường. Cách mạng phải có những cái này chứ, tôi vẫn cho là thế. Ít lâu sau ngày cách mạng thành công. Xuân Thuỷ chủ nhiệm báo Cứu Quốc cho tôi một khẩu súng lục.