Truyện Ngắn Hemingway
Tóm tắt nội dung
Sáu giờ rưỡi sáng, trời mưa, sáu bộ trưởng bị bắn sát bờ tường bệnh viện, và viên bộ trưởng sốt thương hàn ngồi bệt xuống vũng nước. Truyện Ngắn Hemingway của Ernest Hemingway mở ra bằng những khoảnh khắc như thế: một khẩu đội pháo đi trong đêm, một người lính cầu nguyện Jesus rồi không kể với ai, một đấu sĩ ngã xuống trong trường đấu bò, Sam Cardinella bị treo cổ trước khi cửa sập rơi. Xen giữa là Nick, từ cậu bé sợ bóng tối bắn ba phát súng trong đêm đến chàng trai vượt sông Mississippi, chuẩn bị cưới Helen, và nhìn những người da đỏ quanh mình lần lượt ra đi. Có cả những cuộc đời nhỏ: Pauline Snow bị gửi vào trường cải tạo, Billy Gilbert về nhà thấy vợ đã bỏ đi.
Hemingway viết rất ít chữ, như tảng băng trôi: phần lớn ý nghĩa nằm bên dưới. Cái đau không được gọi tên mà hiện ra qua một chi tiết, như người vợ bên cửa sổ khách sạn muốn có một con mèo con trong khi chồng mải đọc sách, hay ông lão bên cầu chỉ lo cho hai con dê, một con mèo và bốn cặp bồ câu. Đọc xong, người ta nhớ đến những người bị bỏ lại, cùng thứ im lặng nặng hơn mọi lời than. Lão Simon Green nói sẽ có nhiều chim vào mùa thu, rồi mùa đông đó lão chết.
Hỏi đáp về sách
Truyện Ngắn Hemingway gồm những gì và kể về điều gì?
Truyện Ngắn Hemingway là tuyển tập truyện của Ernest Hemingway, gồm các truyện ngắn và những đoạn phác họa về chiến tranh, đấu bò, tình yêu và cái chết. Có truyện kể về loạt bộ trưởng bị bắn bên tường bệnh viện, có truyện về Nick lớn lên bên những người da đỏ ở vùng hồ, có truyện chỉ là một cặp vợ chồng nhìn ra quảng trường mưa.
Phong cách viết của Hemingway có gì đặc biệt?
Phong cách của Hemingway được ví như tảng băng trôi: câu chữ tối giản, còn phần lớn ý nghĩa chìm bên dưới mặt chữ. Trong Con mèo trong mưa, người vợ nói muốn có tóc dài, bộ đồ ăn bạc, nến và một con mèo con, còn George chỉ mải đọc sách, và nỗi trống trải nằm hết trong khoảng im lặng ấy.
Nhân vật Nick xuất hiện thế nào trong tuyển tập?
Nick là nhân vật quay lại nhiều lần trong sách. Cậu sợ bóng tối đến mức bắn ba phát súng trong đêm trong Ba phát súng, bị thương ở xương sống và ngồi tựa tường nhà thờ trong chương 7, thấy mình vui sướng khi vượt sông Mississippi, rồi chuẩn bị cưới Helen trong Ngày cưới. Qua đó, người đọc thấy một con người lớn lên từ nỗi sợ, vết thương và những ước mơ nhỏ.
Chiến tranh được thể hiện thế nào trong Truyện Ngắn Hemingway?
Chiến tranh trong sách hiện lên qua những số phận nhỏ. Sáu bộ trưởng bị bắn lúc sáu giờ rưỡi sáng trong mưa, viên bộ trưởng sốt thương hàn ngồi bệt xuống vũng nước. Người lính ở Fossalta cầu nguyện Jesus cứu mình rồi không bao giờ kể với ai, còn ở bến tàu Smyrna, người Hy Lạp bẻ gãy chân trước đàn la rồi xô xuống nước.
Truyện Ông lão bên cầu kể điều gì?
Ông lão 76 tuổi từ làng San Carlos ngồi bên cầu, không nhúc nhích, chỉ lo cho hai con dê, một con mèo và bốn cặp bồ câu bị bỏ lại. Khi người kể chuyện khuyên ông đứng dậy đi tiếp, ông đáp "Lão chỉ chăn loài vật" rồi ở lại bên cầu. Ở truyện Ông lão bên cầu, nỗi lo của ông dành cho đàn vật nuôi lấn át cả sự sống còn của chính mình.
Chú bò thủy chung kết thúc ra sao và muốn nói gì?
Chú bò thủy chung là truyện về một con bò vô địch trên trường đấu, đánh nhau như một nghĩa vụ chứ không tự kiêu hay độc ác. Khi được thả ra đồng cỏ, nó yêu một cô bò cái và hết ham đánh nhau, nên chủ bán nó về trường đấu và nó bị giết. Đấu sĩ khen nó là con bò cừ, và truyện khép lại bằng câu: "Hẳn là tất thảy chúng ta cũng nên chung thủy."
Giới thiệu
Ernest Hemingway được xem là một trong những bậc thầy của truyện ngắn hiện đại, và tuyển tập Truyện Ngắn Hemingway quy tụ những trang viết tiêu biểu cho phong cách đã làm nên tên tuổi ông. Nhà văn Mỹ này từng đoạt giải Nobel Văn học, và sức ảnh hưởng của ông trải rộng khắp nền văn chương thế giới thế kỷ hai mươi.
Điều làm nên dấu ấn Hemingway chính là lối viết tối giản, cô đọng mà giới nghiên cứu thường gọi bằng hình ảnh "tảng băng trôi": phần hiện lên trên mặt chữ chỉ là một phần nhỏ, còn phần lớn ý nghĩa chìm sâu bên dưới, dành cho người đọc tự khám phá. Những câu văn ngắn, chính xác, gần như trơ trụi cảm xúc lại có sức gợi mãnh liệt về nỗi cô đơn, chiến tranh, cái chết và phẩm giá con người.
Tuyển tập này là cánh cửa lý tưởng để bước vào thế giới nghệ thuật của Hemingway, nơi những con người bình thường đối diện với mất mát và thử thách bằng lòng can đảm thầm lặng. Đọc ông, ta học được cách nhìn thẳng vào sự thật trần trụi của đời sống mà không cần đến những lời hoa mỹ, và nhận ra vẻ đẹp ẩn trong sự tiết chế và kiềm nén.
Lời tựa
Bạn đang cầm trên tay "Truyện Ngắn Hemingway", tuyển tập truyện cực ngắn và truyện ngắn ngắn của Ernest Hemingway, trong đó có tập "Trong thời đại chúng ta" (in our time) xuất bản tại Paris năm 1924, cùng những truyện khác được sắp xếp theo trình tự thời gian từ năm 1916 đến năm 1951.
Trong tuyển tập này, ở một số truyện, chúng tôi dịch như xưa nay nhiều dịch giả vẫn làm với chữ "and" (và) rất đặc biệt của Hemingway, ấy là lược bỏ nó đi nếu được, hoặc thay bằng dấu phẩy, dấu chấm, để những câu văn ấy sáng ra, ngắn lại và bớt luộm thuộm hơn. Ở một số truyện khác, chúng tôi lại cố gắng giữ nguyên trạng câu văn và chữ "and" của nhà văn, bởi nơi chữ "and" (và, còn, cùng...) ấy, bạn sẽ nghe được nhịp đi của thời gian, thế chồng chất của không gian, nỗi niềm cố đè nén đến ngẩn ngơ của một tâm trạng, sự bùng vỡ của những khát vọng và nét hóm hỉnh của một cái nhìn sắc sảo.
"Trong thời đại chúng ta" là một trong những tác phẩm lạ nhất thế giới, cứ như những mảnh ký ức, những mảnh tâm trạng, những thoáng chốc hiện sinh của đời người được lắp ghép bất định, mãi mãi dang dở, mãi mãi chưa nói hết. Những truyện ngắn khác trong tuyển tập cũng là những mảnh vỡ, những thoáng chốc như vậy.
Bạn hãy đọc kỹ truyện ngắn của Hemingway rồi hãy quên chúng đi. Và rồi chúng sẽ hiện về trong ký ức, trong tâm trạng hay trong suy ngẫm của bạn một lúc nào đó, để đột nhiên bạn nhận ra cỏ xanh hơn, trời trong hơn, dòng sông êm đềm hơn giữa cõi đời rất đời này.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.