Tủ Sách Việt Văn

Tập III - Chương 11

Tập III - Chương 11. Pothila ông sư rỗng. Vào thời Phật tại thế có vị trưởng lão tên Pothila. Vị sư nầy lão thông Tam tạng, và vẫn thường tuyên đọc giáo lý cho một nhóm 500 vị Tỳ kheo nghe. Chỉ hiềm có một điều là sư chưa chứng được quả Thánh nào cả. Để giúp sư, Đức Thế Tôn thường gọi sư là “Pothila rỗng” mỗi khi tiện dịp. Chẳng hạn như mỗi lần sư đến bên Đức Phật. Ngài bảo: - Hãy đến đây Pothila rỗng! - Ngồi xuống đi Pothila rỗng! - Hãy đi đi Pothila rỗng! v.v… Và khi trưởng lão Pothila đã rời khỏi ghế, đi ra, Ngài nói: - Pothila rỗng đã đi. Trưởng lão Pothila thầm nghĩ: “Ta đọc tụng thông thuộc cả Tam tạng và chú giải cũng rành mạch không kém, ta là thầy giáo thọ cho 500 Tỳ kheo và 18 hội chúng, vậy mà Đức Thế Tôn vẫn gọi là “Pothila rỗng” chắc vì ta chưa phát triển chánh định nên Ngài gọi như thế”. Cảm thấy bị kích động, Sư tự nhủ: “Ta sẽ vào rừng để thiền định”. Chiều hôm ấy sau khi giảng kinh xong, đợi lúc trời nhen tối, trưởng lão mang y bát, nối gót theo nhóm thính chúng cuối cùng ra khỏi pháp đường. Các thầy Tỳ kheo ngồi trong phòng học kinh nhưng chẳng hề hay biết gì về vị pháp sư của mình. Sau khi đi khoảng 120 dặm đường trưởng lão Pothila gặp một cụm rừng là nơi ẩn cư của 30 vị Tỳ kheo. Sư đến chào vị trưởng chúng thưa: - Bạch trưởng lão, xin Ngài hãy chỉ dạy cho con. - Nầy Tôn giả, Ngài là một vị giảng sư chúng tôi còn phải học với Ngài, sao Ngài nói thế? - Thưa trưởng lão, Ngài đừng từ chối, xin hãy chỉ dạy cho con. Tất cả vị Tỳ kheo ngụ tại rừng cây này đều đã đắc quả A La Hán. Vị trưởng chúng nghĩ thầm: “Ông sư nầy là người học rộng, có lẽ ông đầy lòng kiêu hãnh” nên thầy từ chối chỉ dạy và gởi Pothila xuống cho đệ nhị tòa. Pothila cũng cung kính xin học hỏi với vị sư này, nhưng vị đệ nhị tòa lại đẩy sang đệ tam tòa. Và cứ như thế, cho đến người nhỏ nhất trong chúng -- một chú tiểu 7 tuổi đang ngồi khâu áo. Kiêu khí của Pothila cũng tụt dần cho đến mức thấp nhất. Trưởng lão Pothila đến bên chú tiểu, chắp tay cung kính: - Thưa Tôn giả, xin Ngài hãy chỉ dạy cho con. - Ồ! Pháp sư! Ngài nói gì thế? Ngài lớn hơn tôi về tuổi tác cũng như học thức tôi còn phải học thêm ở Ngài nữa mà? - Bạch Tôn giả, xin Ngài đừng từ chối. Hãy chỉ dạy cho con! - Thưa Tôn giả, nếu Ngài có đủ kiên nhẫn làm theo lời tôi, tôi sẽ hướng dẫn Ngài. - Con sẽ kham nhẫn tất cả, nếu Ngài dạy con nhảy vào lửa, con cũng nhảy theo. Nhìn bộ y phục đắt giá của Pothila, chú tiểu chỉ một cái ao gần đó: - Xin Ngài hãy để nguyên y phục và nhảy xuống ao. Thấy y phục của vị trưởng lão này ướt đẫm, chú tiểu bảo: - Hãy leo lên. Trưởng lão Pothila liền leo lên đứng cung kính trước mặt chú tiểu. Chú giảng dạy: - Nầy Tôn giả, như một cái hang có sáu cửa ngõ. Một con dế chun vào hang. Ai muốn bắt nó phải bịt năm cửa, chỉ chừa một cửa là tóm được nó ngay. Tôn giả hãy quan sát sáu căn của mình. Đóng năm căn lại và tập trung trọng tâm vào ý căn. Nghe những lời nói của chú tiểu, Trưởng lão hốt nhiên tỉnh ngộ, nói: - Bấy nhiêu cũng đủ rồi. Trưởng lão liền nhập định. Đức Thế Tôn cách đó 120 dặm, biết rằng Tôn giả sẽ đắc quả, Ngài liền hóa thân đến trước mặt Pothila, đọc kệ. Bài kệ này trở thành câu pháp cú 282, và được lưu truyền cho đến ngày hôm nay: “Thật vật do thiền định trí tuệ phát sinh, không hành thiền trí tuệ phai dần, thông suốt những điều lợi hại nầy, hãy tự mình làm thế nào để trí tuệ phát sinh”. Thích Nữ Như Thủy-Như Đức. “Dù tuổi cao mày bạc. Không tịnh hạnh tu trì. Tôn xưng là hòa thượng. Danh suông chớ ích chi.” Dưới gốc mai vàng. Ngày xưa, có đôi vợ chồng Rùa sống rất êm đềm trong một động đá bên dòng sông thơ mộng. Một hôm, Rùa vợ mắc phải chứng bệnh ăn không tiêu. Rùa chồng cho mời tất cả lương y thủy giới đến chữa, nhưng bệnh vẫn không thuyên giảm mà có phần trầm trọng hơn. Một buổi chiều nước lớn, Tôm có dịp đi qua động Rùa, nghe có tiếng rên liền hỏi: - Anh rùa ơi! Bộ trong nhà có ai đau sao tôi nghe có tiếng rên? Rùa chồng bước ra trả lời: - Mấy hôm nay vợ tôi bị bịnh vì ăn không tiêu. - Chị đau mấy hôm rồi? - Ba hôm rồi, đúng hôm kỷ niệm ngày chúng tôi gặp lần đầu, vợ tôi vì sung sướng nên ăn nhiều hơn thường ngày. Tôm ân cần hỏi: - Anh có mời ai đến chữa bịnh cho chị chưa? - Đủ cả rồi, nhưng sao không thấy thuyên giảm tí nào, tôi lo quá anh ơi. - Tôi biết một thứ thuốc hay lắm, có thể làm chị lành bịnh tức thời, nhưng không biết anh dám tin kinh nghiệm của tôi không? - Anh biết làm ơn chỉ dùm, ơn nầy tôi không dám quên. - Ơn nghĩa gì, biết chỉ dùm cho nhau, tôi chỉ thuốc sợ khó tìm. Bây giờ, nếu anh muốn chị chóng lành bịnh thì anh phải mau mau đi tìm gan khỉ đem về phơi khô, rồi cho chị ăn từng miếng nhỏ. Nói xong Tôm theo dòng nước lội đi. Rùa chồng trở vào nói với vợ: - Thuốc của anh Tôm chỉ có vẻ hay, nhưng biết làm sao tìm ra được gan khỉ mà phơi khô. - Em cũng không biết nữa. Rùa chồng tìm trong óc mãi lúc lâu mới nhớ ở cách đó khá xa có một hòn đảo có rất nhiều khỉ thường hay nhảy nhót, đùa giỡn bên dòng sông. Con khỉ chúa đàn thường hay nhăn nhó mặt mày trêu chọc mỗi khi thấy Rùa lội qua.