Bút Pháp Và Bút Chiến Của Marx
Bút Pháp Và Bút Chiến Của Marx. Có một cách đặt vấn đề, một lối phân tích của Mác phân biệt Mác với tất cả những nhà tư tưởng đương thời[1]. Cách đặt vấn đề đó càng độc đáo và tác dụng mãnh liệt vào tâm tư người đọc vì một cách sử dụng ngôn ngữ của Mác. Để đánh đổ một ý kiến đối nghịch hay để trình bày một quan niệm của mình, không những ngôn ngữ diễn tả cần phải trong sáng rõ ràng, mạch lạc, ngắn gọn mà còn cần phải đập mạnh vào tâm tư người đọc, làm cho người đọc hoặc bị tê liệt, hoặc bị quyến rũ; muốn thế, không gì xây dựng những câu văn thành những công thức mà lý tưởng hơn cả là đạt tới sự chặt chẽ của những công thức toán học. Những kiểu nói công thức theo tỷ lệ nghịch thuận, hoặc theo lối đảo ngữ thường được Mác sử dụng một cách rất tài tình và đã trở thành những châm ngôn nổi tiếng. Mác đã lược tóm tất cả tình cảnh sa đọa của người thợ làm việc trong chế độ tư bản bằng công thức sau đây: “Thế giới sự vật càng được giá bao nhiêu, thì thế giới con người càng mất giá đi bấy nhiêu” (avec la mise en valeur (verwertung) du monde des choses, progresse en raison directe la perte en valeur, la dévaluation du monde des hommes). “Người thợ trở thành một thứ hàng càng rẻ mạt khi người thợ càng sản xuất thêm nhiều hàng”. “Sản phẩm của lao công càng văn minh, người thợ càng trở thành man rợ; lao công càng mạnh, người thợ càng yếu; lao công càng giàu có về trí tuệ, người thợ càng mất trí tuệ và nô lệ thiên nhiên. Lao công tạo ra vẻ đẹp, nhưng đối với người thợ, lao công đưa đến sự què quặt. Lao công tạo ra tinh thần, nhưng đối với người thợ nó tạo ra sự đần độn. Thế giới bên ngoài mà người thợ tạo ra trước mặt anh ta càng vĩ đại bao nhiêu, thì chính anh ta và thế giới bên trong của anh ta càng trở thành nghèo nàn bấy nhiêu. “Sự thực hiện lao công xuất hiện như một phi thực làm cho người thợ phi thực đến nỗi chết đói”. (La réalisation du travail apparait comme déréalisation si bien que l’ouvrier est déréalisé jusqu’à là mort par la faim). Kinh tế tư bản là phi luân bởi chính những mục đích cao cả giả dối của nó. “Cái nhân đạo ở ngoài kinh tế chính trị, và cái vô nhân đạo ở trong kinh tế chính trị. “Cái vòng lẩn quẩn của kinh tế chính trị; mục đích là tự do tinh thần. Vậy, đối với đa số, là lệ thuộc, vắng bóng mọi niềm vui tinh thần. Những nhu cầu vật chất không phải là mục đích duy nhất. Vậy, những nhu cầu vật chất trở thành mục đích duy nhất của đa số. Nhưng ngược lại mục đích là hôn nhân. Vậy, với đa số đó chỉ là đĩ điếm; mục đích là hữu sản. Vậy, đó là sự phá sản của đa số”. Những đảo ngữ nổi tiếng: Proudhon viết “Triết lý về sự lầm than” với một thái độ phê phán lý thuyết dựa vào những khái niệm luân lý, triết lý được coi như những chân lý vĩnh cửu (công bằng, trật tự…) Mác vạch ra tính cách ảo tưởng lầm than của thái độ phê phán suông: “Sự lầm than của Triết lý”. Nhấn mạnh vào sự cần thiết của lý luận, phê phán trong công cuộc tranh đấu, nhưng sự cần thiết đó không phải xuất phát từ một say mê lý luận để lý luận, mà là sự say mê tranh đấu: “Tranh đấu chống lại một tình trạng xã hội, phê bình không phải là một say mê của đầu óc, nhưng là đầu óc của say mê”. Hoặc nhấn mạnh vào sự cần thiết gắn liền lý luận với thực tiễn tranh đấu. Lý luận là một võ khí tinh thần, nhưng phải đi đôi với võ khí thực sự: “Võ khí phê bình không thể thay thế cho sự phê bình bằng võ khí; lực lượng vật chất phải được đánh đổ bằng một lực lượng vật chất”. Trong viễn tượng đó, Triết lý hiểu theo nghĩa lý luận phê phán, phác hoạ đường lối, và vô sản hiểu theo nghĩa lực lượng thực hiện đường lối, thì triết lý và vô sản là một: “Cũng như triết học tìm thấy ở vô sản khí giới vật chất của mình thế nào thì vô sản cũng tìm thấy ở Triết học khí giới tinh thần của mình thế ấy… Triết học là cái đầu của mọi cuộc giải phóng nhân loại. Vô sản là con tim của cuộc giải phóng đó. Triết lý không thể thực hiện nếu không xóa bỏ được vô sản, vô sản không thể được xóa bỏ nếu không thực hiện được triết học”. Sứ mệnh lịch sử của vô sản, như một tầng lớp chịu đựng mọi bóc lột áp bức, là chấm dứt tình cảnh bóc lột, chấm dứt tình cảnh bóc lột là chấm dứt chế độ quyền tư hữu; chấm dứt chế độ quyền tư hữu là chấm dứt xã hội giai cấp đã đẻ ra giai cấp vô sản; không phải để đưa giai cấp vô sản lên thành giai cấp phổ biến, nhưng là để tiêu diệt mọi giai cấp… “Vô sản thực hành bản án mà chế độ tư hữu đã tự buộc mình khi tạo ra vô sản, đồng thời vô sản cũng thực hành bản án mà vô sản đã tự buộc mình khi tạo ra sự giàu có cho người khác và sự lầm than cho chính mình. Sau thắng lợi, vô sản không tự tôn thành giai cấp phổ biến của xã hội, vì nó đã chỉ thắng lợi bằng cách tự tiêu diệt và tiêu diệt giai cấp đối lập. Trong trường hợp đó, vô sản sẽ biến mất với chế độ tư hữu mà nó là sản phẩm”. Trong công cuộc giải phóng con người, phải gạt bỏ tôn giáo vì tôn giáo là phản ảnh vong thân, là thuốc phiện ru ngủ những kẻ lầm than trong những ước mơ chỉ là ảo tưởng. “Nền tảng của phê bình tôn giáo là như sau: con người làm ra tôn giáo; không phải tôn giáo làm ra con người”.
Bạn chưa đăng nhập nên chỉ đọc được chương đầu của mỗi cuốn sách. Đăng nhập vào Tủ Sách Việt Văn để đọc và nghe không giới hạn. Đọc chương đầu