Bên Vỉa Hè
Giới thiệu
Trong một cô nhi viện gần trung tâm thành phố, nơi phần đông là trẻ mồ côi vì chiến tranh, con Rớt không có lấy một người bạn. Da đen, tóc quăn, nó bị lũ trẻ gọi là "con lọ nồi", bị những người lớn đến thăm lạnh nhạt lướt qua, nên chỉ biết ngồi một mình bên vườn rau lang, nhìn hoa điệp rụng trong mưa.
"Bên Vỉa Hè" của Ngọc Phương theo chân cô bé khi rời mái cô nhi viện, ra sống giữa những mái lều các-tông ven vách thành cũ, cạnh những người nghèo như bác Hai bên thùng nước lèo, thằng Nô, con Mi. Rồi Rớt vào giúp việc trong một gia đình khá giả, nơi cô chủ nhỏ Oanh hiền hậu khác hẳn cô em Thúy khó tính.
Truyện viết giản dị, giọng Nam Bộ mộc mạc, nhìn thẳng vào thân phận trẻ lai và trẻ đường phố sau chiến tranh, nhưng vẫn dành chỗ cho những tấm lòng tử tế.
Lời tựa
Ít truyện học trò nào dám đặt vào vai chính một đứa trẻ bị chính những đứa trẻ khác xa lánh. "Bên Vỉa Hè" làm điều đó không phải để gây thương cảm, mà để hỏi một câu khó: lòng tốt có phân biệt màu da hay không.
Câu hỏi ấy hiện rõ nhất khi Rớt ngồi cạnh Oanh, cô gái cũng mất mẹ, và người kể so hai số phận bằng một câu không chút màu mè: "Tóm lại, Oanh vô phước mất mẹ, nhưng Oanh không thiếu một điều gì hết. Rớt không có được một tí gì hết." Sự tương phản phũ phàng ấy không đẩy Oanh ra xa Rớt; trái lại, nó khiến cô hiểu mình may mắn đến đâu.
Những trang về vỉa hè và mái lều đáng được đọc chậm, vì đó là những nơi ta thường bỏ qua khi đi ngang trên đường. Ngọc Phương viết chúng cụ thể đến từng ụ rác, từng chiếc ghế bố.
Cuốn sách nhỏ này ghi lại một phần ký ức xã hội ít được kể, và nhắc rằng một lời hỏi han đôi khi là tất cả những gì một đứa trẻ cần. Rớt không đòi hỏi nhiều; nó chỉ chờ một câu "Cháu có vui không?".
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026