Bảo Ninh tên thật là Hoàng Ấu Phương, sinh tại huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, quê ở xã Bảo Ninh, huyện Quảng Ninh (nay thuộc thành phố Đồng Hới), tỉnh Quảng Bình. Ông là con trai của Giáo sư Hoàng Tuệ (1922 - 1999), nguyên Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học, và từng là học sinh trường Bưởi - Chu Văn An.

Ông nhập ngũ năm 1969. Trong thời chiến, ông chiến đấu ở mặt trận B-3 Tây Nguyên, thuộc tiểu đoàn 5, trung đoàn 24, sư đoàn 10. Năm 1975, ông giải ngũ. Từ năm 1976 đến 1981, ông học đại học ở Hà Nội, sau đó làm việc tại Viện Khoa học Việt Nam. Từ năm 1984 đến 1986, ông theo học khóa 2 Trường viết văn Nguyễn Du.

Sau đó, ông làm việc tại báo Văn nghệ Trẻ và trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1997. Những trải nghiệm chiến tranh đã trở thành chất liệu quan trọng làm nên chiều sâu trong các sáng tác của ông.

Nỗi Buồn Chiến Tranh.

Trại Bảy Chú Lùn.

Bảo Ninh được biết đến rộng rãi qua tiểu thuyết "Nỗi Buồn Chiến Tranh" (xuất bản năm 1991), tác phẩm khắc họa sâu sắc thân phận con người trong và sau chiến tranh. Cuốn sách được đánh giá cao và trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu của văn học Việt Nam viết về đề tài chiến tranh.