Tủ Sách Việt Văn

Chương Kết

Chương Kết: Bọt Nước Sông Mê. Quay người lại, Nhật mỉm cười nhìn Mai đang vén áo ngồi xuống mỏm đá chênh vênh bên bờ sông. Mai nhỏ nhẹ: - Ở khúc sông này, nước xô vào ghềnh, bọt sủi trắng gào như người giận đến sùi bọt mép. Thời gian anh Thức chưa về đây, cứ vào ngày nghỉ, tôi bế cháu Thư ra ngồi lắm khi từ sáng đến tối. Chờ đợi. Đợi một cánh thư. Đợi một lời nhắn. Cứ thế năm này đến năm nọ. Nhìn bọt nước, nghĩ mãi. Rồi tôi học được một điều: ở mức cuối cùng của mọi chờ đợi, có hay không chung cục chẳng khác gì nhau. Ánh nắng mai vừa đậu cánh óng ánh vàng trên những tàn cây muốt màu ngọc bích. Mây lưng chừng hòn núi chắn cuối sông lững lờ tách ra thành những sợi bạc mỏng mảnh tan lẫn vào màu da trời. Vết sẹo dài trên má Mai khơi nhắc Toàn Nhật thuở sống ở Kinh Kỳ, trước buổi loạn kiêu binh lập Tông phế Cán thời Chúa Trịnh. Vết sẹo ấy do chính bàn tay Tuyên phi Đặng thị Huệ quào vào mặt em mình vì Mai trốn khỏi Cấm cung, nhất quyết không chịu lấy Thái tử Lê Duy Cẩn, chỉ một lòng dâng hiến đời mình cho Trọng Thức. Vừa lên ngôi Chúa, Tông bắt giam Huệ. Cán lên sáu, sợ quá cấm khẩu, lại nóng sốt li bì, chỉ khóc ư ử trong họng. Rêu rao thưởng một trăm lạng vàng cho ai chữa được Cán xong, mẹ Tông là Ngọc Hoan vào, thò hai tay ra bóp mũi Cán. Rồi Hoan bắt Huệ đến quì trước mặt. Huệ cắn răng đứng lên, bị đánh vỡ đầu gối, nhưng ngậm miệng nhất định không rên rỉ. Sau, Ngọc Hoan bắt Huệ lên lăng Thịnh Phúc, nơi chôn cất Chúa Trịnh Sâm. Ngày Huệ vào lạy bài vị, đồ thờ bằng vàng chảy ra như bị thiêu, đồ thờ bằng gỗ mủn đi hóa thành bụi. Ba ngày sau, Huệ tự thắt cổ, chết lưỡi thè ra dài chấm đến bụng dưới. Nhật bất giác mỉm cười. Nhìn kìa, những bọt nước giữa dòng kia vỡ thành nghìn hạt li ti, mỗi hạt đều phản chiếu hình ảnh núi, rừng, cây cỏ, và cả hình ảnh Mai lẫn Nhật. Có hạt rơi trên đá, bốc hơi thành mây, mây bay đi gặp lạnh hóa mưa, mưa rơi trên núi cao, trên đồng ruộng. Có hạt rơi trên nước, theo dòng luân lưu, về sông Nhị hay sông Đà, lúc bồi vào đất, khi ra biển rộng. Không có gì tự sinh, không có gì tự diệt. Hạt nước đó đã có từ nghìn vạn đại, mang vô số hình tướng trong cái lẽ biến dịch bất thường từ những duyên khởi vô thủy vô chung. Chỉ một hạt nước, đã là vạn vật, đã có nắng, có mưa, có đất, có Mai, có Nhật, có những kiếp người từ trăm nghìn năm trước, có rừng núi từ thuở nguyên sơ. Như vậy, hạt nước làm gì có tự ngã. Như vậy, Huệ, Sâm, Tông, Cán ... làm sao có thể có gì gọi là tự ngã. Mà đã không có ngã, thì phế - lập - đánh - giết - ... để làm gì? Tạo nghiệp. Chỉ là tạo nghiệp. Rồi nghiệp sinh nghiệp. Vòng vô minh rộng ra, phủ xuống cõi nhân sinh u mê đắm đuối. Nước mắt bỗng rưng rưng, Nhật nói nhỏ nhẹ: - Mô phật. Chị nói phải. Có - Không là hai mặt của một đồng chinh ta cầm trong tay. Ta nhận thức, phân biệt ra cái ta gọi là Có, cái ta gọi là Không. Nhưng vẫn chỉ là một đồng chinh. Mai tần ngần: - Lúc ấy, tôi tỉnh ra. Ôm cháu vào lòng, tôi nhủ rằng sống là sống với hiện tại. Cứ thế chục năm ròng, sự sống đó đối với mẹ con tôi ở trong kia ... Tay chỉ, Mai đứng lên tiếp: - ... là cái cưu mang được phần hồn. Chú vào với tôi, chú sẽ thấy. Cháu Thư đã vào thưa với Mẹ-bề trên rồi. * Quanh co sau hai cái dốc, những mái nhà lợp lá cọ thấp thoáng hiện ra trong tầm mắt. Chạy lên đón Mai và Nhật, chàng thanh niên tên là Quốc Thư, có cái miệng giống hệt miệng Trọng Thức, tươi cười: - Chú với mẹ đến vừa lúc ăn sáng. Con đã xin thêm một xuất và báo là cha con hôm nay nghỉ không lên trại được... Đưa tay đỡ cái giỏ cho mẹ, Thư hồn nhiên: - Chú đến đây là thật là hi hữu, lần đầu một nhà sư vào thăm trại đấy! Giê-su-ma, Mẹ-bề trên cứ hỏi đi hỏi lại, sợ cái này cái nọ. Thư cao giọng, vừa cười vừa nói, lại còn bắt cả trại quét dọn cho sạch sẽ để tiếp khách. Con có thưa là chú Nhật thay cha làm việc thường ngày nhưng Mẹ-bề trên không bằng lòng đâu. Thân ái vòng tay ôm vai Thư, Nhật xuống dốc, nghe Thư láu táu: - Biết con từ ngày con còn trong bụng mẹ con. Thư ranh miệng, đùa, chú có thấy con lớn lên không? Nhật vui vẻ, đùa lại: - Có, nhưng hình như chỉ một tí! Cha con đi đâu? - Cha con có chú vui hẳn lên. Cha con ở nhà viết lách cái gì cho chú đấy. Vào đến trại trong, một người đàn bà đã cao tuổi mặc áo thụng màu xám, đầu đội mũ rộng vành kiểu các bà sơ, chạy ra đon đả: - Xin chào thầy. Thầy quá bộ đến thăm thật là quí hóa. Trại chúng tôi nghèo, chẳng làm sao tiếp thầy cho trịnh trọng, thầy đừng lưu tâm, bỏ qua cho. Nhật chắp tay, cúi đầu: - Cám ơn Mẹ. Kẻ xuất gia đâu có giàu hơn ai. Mẹ đừng bận lòng. Cũng xin phép Mẹ cho được làm cái việc của anh tôi là Trọng Thức hôm nay không lên trại... - Úi giào! Cái đó thì thầy để khoan cho. Xin thầy dùng bữa sáng với chúng tôi đã. Bước theo Mẹ-bề trên, cả bọn vào một căn nhà sáu gian, nơi trại dùng làm phòng ăn. Nhật thót bụng nhìn. Trên những dãy bàn là những người mà xã hội xua đi. Kẻ mất mũi chỉ còn hai lỗ thở sâu hoắm. Người bị rụng ngón, bàn tay bàn chân nay chỉ còn hai ba ngón, chống nạng lết đi ... Họ đứng cả dậy để chào, ngượng nghịu cười, rồi lại lục đục ngồi xuống.