Bố Cục Trần Gian
Bố Cục Trần Gian. Ông Ruông cho rằng ông Hai Hượt, cha của ông, là người thành đạt cả trong cuộc sống cả trong sự chết. Thành đạt trong cuộc sống như đã mô tả. Còn thành đạt trong sự chết tức là cho đến lúc chết cha của ông vẫn giữ được nguyên vẹn bộ xương người, một trong những thứ quan trọng nhất trong di sản tổ tiên loài người truyền lại. Nhưng với bà Ruông thì ông nghĩ theo cách khác, tức không theo tiêu chí thành đạt hay không thành đạt. Lửa nguyên sơ mới là chỗ khởi đầu, còn sau đó là cả một cuộc ngẫu nhiên. Trong Hồ Sơ Các Bậc Tổ Phụ thỉnh thoảng đọc được câu này. Cũng như thỉnh thoảng đọc được câu: Ta phải có một luận văn về tình yêu. Có nghĩa là thỉnh thoảng ông lại nghĩ về bà Ruông. Chẳng có luận văn nào về tình yêu. Chỉ thấy ông chép tràng giang đại hải về bà Ruông, ở phương diện nào đó cũng có thể nói là luận về tình yêu (dẫu chưa phải là luận văn). Giả dụ chính phủ đó không đổ, ta vẫn tiếp tục đi dạy học, thì ta với mẹ thằng Rác có thành chồng vợ không? Ta vẫn tiếp tục dạy học có nghĩa ngày ngày vẫn ngang qua làng Gàu, làng của nàng, để đến ngôi trường dành cho đám trẻ ở miền sông Tượng núi Tượng đó. Không phải đợi đến lúc đi dạy học ta mới ngang qua làng Gàu. Bỡi làng Gàu chỉ cách làng Dầu của ta mỗi cánh đồng Đất Sét, người làng này thì thuộc mặt hết người làng kia. Nhưng cho đến lúc đó, lúc ta đi dạy học đó, thì giữa ta với nàng chưa mảy mảy xảy ra điều gì, chẳng hạn như có cử chỉ sao đó hay có lời nói chi đó, để khiến cho người ta có thể nghi ngờ rằng giữa ta với nàng là có gì đó đã vượt quá sự quen thân làng xóm. Bấy giờ giữa ta với nàng, về đường đất, coi như quá gần nhau, nhưng về đường đời thì quả là mạnh ai nấy đi. Lỡ thì là tai ương của đời người con gái. Nàng lúc ấy là gái lỡ thì. Nhưng ta nào để ý đến điều đó. Còn cha ta thì thứ tri thức về bảo tồn loài giống ở trong ông là quá mạnh mẽ, đến mức hễ trông thấy mặt ta là ông lại hối ta phải cưới vợ để sinh con nối dõi. Nghe cha ta nhắc đi nhắc lại hoài việc này, ta cũng thấy tầm quan trọng của nó. Nhưng quả tình là chưa có người phụ nữ nào làm cho ta thấy bức xúc rằng phải có người ấy ở cùng ta thì ta mới sống được. Cũng có thể là địa vị xã hội của ta lúc bấy giờ phủ lên cuộc đời ta thứ màu sắc tươi sáng, làm cho ta không còn muốn nghĩ ngợi đến chuyện gì khác ngoài công việc ta đang làm. Giữa đám người cày cuốc ở miền sông Tượng núi Tượng thì ta tựa như một người hiền, nếu không muốn nói như một kẻ thức giả đương làm công việc dẫn dắt con người ta thoát khỏi sự u tối. Nên nhớ là ta đã làm thầy dạy học tự buổi đất nước còn trong vòng nô lệ ngoại bang. Học trò học với ta là gòm cả đám trẻ lên năm lên bảy, lẫn những người vào bậc cha chú của ta, là gòm cả những người chỉ là chòm xóm lân bang, lẫn những người là họ hàng ruột thịt. Học trò của ta người gọi ta bằng anh, người gọi bằng chú, người gọi bằng thằng. Nhưng khi đã vào lớp học rồi, thì hết thảy, không trừ ai, một phải thưa thầy, hai phải thưa thầy. Ta gõ cây thước gỗ lên bàn, chẳng hạn đọc, nước Việt Nam ta hình cong như chữ S, thì tất cả đều phải đọc theo ta, không được sót chữ nào. Một bậc quân vương khi bắt thần dân của mình hô vạn tuế, tất có người hô người không. Nhưng ta thì không phải thế. Khi ta hô một cộng với một là hai, chẳng hạn, thì đám học trò của ta răm rắp hô theo. Như vậy là ta thì chìm ngập trong vinh quang quyền lực. Còn nàng, tức mẹ thằng Rác sau này, thì chìm ngập trong tai ương khổ não. Giả dụ chính phủ đó đổ rồi, ta vẫn đi dạy học. Nói chính phủ đó đổ không phải tự nhiên đổ, mà do có người lật đổ, nên mới đổ. Tức là có sự thay đổi đột ngột. Những người làm công việc đột ngột đó bảo với mọi người rằng họ đã làm một cuộc cách mạng xóa bỏ một chế độ chính trị hư hỏng. Cho nên, chính phủ tiếp theo sau chính phủ bị đổ là chính phủ cách mạng. Cho nên về phương diên lịch sử, thì cả làng Dầu, cả cánh đồng Đất Sét, cả sông Tượng núi Tượng, nói chung là từ con người đến súc vật đến trời đất cỏ cây lúc bấy giờ đều được phủ lên một luồng không khí mới, luồng không khí cách mạng. Ở ngôi trường ta đã dạy học trong bao nhiêu năm đó, tuy cũng là đám học trò cũ đó, cũng những người thầy dạy đó, nhưng về mặt lý lẽ thì cả thầy lẫn trò nơi đó là đang được sống trong bầu không khí cách mạng. Phải, đấy là nói theo lý lẽ sách vở. Còn với đám dân cày cuốc miền sông Tượng núi Tượng, nếu không có chuyện các vị đương kiêm trưởng thôn trưởng xã bị ra rìa, thì cũng khó mà nhìn thấy được bầu không khí cách mạng đó. Lên thay các vị trưởng thôn trưởng xã đó cũng là những người quen biết trong thôn trong xã, nhưng do được gọi là những trưởng thôn trưởng xã cách mạng nên mới sinh ra được một bầu không khí mới là bầu không khí cách mạng. Rồi bầu không khí này trở nên quen thuộc với mọi người là do hằng ngày gặp nhau trong xóm làng là lại bàn tán nhau về chuyện lật đổ, chuyện thay chính phủ. Quả tình là mọi người đều lấy làm khoái chí khi nghe nói đến mấy tiếng thối nát.
Bạn chưa đăng nhập nên chỉ đọc được chương đầu của mỗi cuốn sách. Đăng nhập vào Tủ Sách Việt Văn để đọc và nghe không giới hạn. Đọc chương đầu