Người Đánh Cắp Sự Thật
Giới thiệu
Người Đánh Cắp Sự Thật của Nguyễn Thanh Hiện bắt đầu ở làng Dầu, một làng quê nghèo nơi làm giàu khó như con trâu chui lỗ trôn kim, còn chuyện sinh đẻ thì ít nơi sánh kịp. Ông Ruông thôi dạy học, về nhà cày ruộng và đọc sách suốt hơn phần ba thế kỷ, đến nỗi người làng trước mặt gọi là "ông Ruông sách", sau lưng gọi là "mọt sách".
Từ chiếc võng của ông già ấy, cuốn tiểu thuyết mở rộng ra những vùng không ai ngờ: thời con người tìm ra lửa, cuộc phiêu lưu của Homo sapiens, những đoàn người đi về phương Nam, cả cảnh Mã Viện kéo quân vào làng hỏi dân đâu là biên giới Âu Lạc mà không ai hiểu "biên giới" là gì. Song song với lịch sử lớn là đời sống rất nhỏ của gia đình anh Rác, con trai ông, với con bò cái mua nhầm và những toan tính cơm áo hằng ngày.
Giọng văn của Nguyễn Thanh Hiện hài hước kiểu người quê kể chuyện, lắm lúc giễu cợt, lắm lúc buồn. Ranh giới giữa sử sách và chuyện làng được cố tình làm mờ, để câu hỏi trong nhan đề, ai đánh cắp sự thật và sự thật nằm ở đâu, cứ lởn vởn suốt các chương.
Lời tựa
Nguyễn Thanh Hiện viết về một người đọc quá nhiều sách trong một ngôi làng chẳng mấy ai đọc, và cái hay của "Người Đánh Cắp Sự Thật" là ông không đứng hẳn về phía nào. Ông Ruông vừa đáng thương vừa đáng cười, vừa uyên bác vừa lạc lõng. Qua ông, cuốn sách hỏi một câu khó: kiến thức về lịch sử lớn giúp được gì cho một đời người rất nhỏ?
Tiếng cười ở đây là tiếng cười của logic bị đẩy đến tận cùng. Ông già giải thích chuyện ruộng đất cho vợ chồng con trai bằng triều Tân của Vương Mãng, và tự nhận xét về chuyện con muộn của mình bằng thứ lý lẽ nghiêm trang đến buồn cười: "Lẽ ra, ta phải đẻ cha thằng Rác, rồi cha thằng Rác mới đẻ ra nó. Đằng này, ta đã rút gọn lại, không đẻ cha thằng Rác, mà đẻ thẳng thằng Rác." Câu văn tếu táo, nhưng ngay sau đó là chiến tranh, là những chuyến xe chở xác lính về làng, là một cậu bé nghỉ học vì tin rằng mình sẽ chết trận. Cái cười và cái buồn đứng sát nhau đến mức khó tách.
Người đọc không nên tìm ở đây một cốt truyện chạy thẳng. Hãy coi những trang lan man về loài người tìm ra lửa, về Mã Viện hay Homo sapiens như những lần ông Ruông ngả lưng trên võng, rồi xem mỗi lần trở về mặt đất, đời sống ở làng Dầu đã đổi khác thế nào.
Cuốn sách giữ lại được một giọng kể rất Việt: nói xa để nói gần, giễu mình trước khi giễu người. Và câu hỏi trong nhan đề vẫn còn đó cho người đọc hôm nay, khi ai cũng có trong tay vô số tri thức mà sự thật về chính đời mình vẫn là thứ dễ đánh mất nhất.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Vào Truyện
- Ông Cháu
- Những Người Con Đi Về Phương Nam
- Một Cuộc Cách Mạng
- Lửa Nguyên Sơ
- Dấu Hiệu Của Thiên Tài
- Nhập Vô Cuộc Phiêu Lưu Của Homo Sapiens
- Khảo Cứu Địa Lý Học Lịch Sử
- Học Thuyết Của Người Sắp Chết
- Kiếm Khách
- Vũ Khúc Máu
- Từ Tiếng Của Đất Đá Nước… Và Lửa
- Nhịp Điệu Vui
- Âm Vang Của Cách Mạng Thi Ca
- Sản Phẩm Lịch Sử
- Cuộc Hội Ngộ Ở Sông Lam
- Ông Sáu Mươi Lăm
- Tổ Quốc
- Trời Sinh Voi Sinh Cỏ
- Tinh Hoa Của Một Dòng Họ
- Dịch Ái Tình
- Sự Bất Tử
- Một Vị Vua Chưa Có Thần Dân
- Người Hái Lượm
- Thiên Cơ
- Những Con Bò Đất Sét
- Mặc Khải
- Lời Đùa Cợt Nguyên Thủy
- Di Sản
- Bố Cục Trần Gian
- Ghi Chú Của Cu Cỏ