Tóc Xõa Ngang Lưng
Giới thiệu
Tóc Xõa Ngang Lưng là một truyện tình ngắn của Dung Saigon, lấy tên từ câu thơ của Lưu Trần Nguyễn mà Ngữ ngâm cho Thảo nghe vào một chiều thứ Bảy, khi cô vừa gội đầu xong, mái tóc còn ướt sũng: "Nhớ dáng học trò em đến lớp / Nhớ môi hồng tóc xõa ngang lưng". Thảo chê dở, rồi nói dối là hay, rồi đỏ mặt hỏi mai anh đi đâu mà đọc thơ buồn thế.
Câu chuyện đưa Thảo về Huế, nơi cô không phải người gốc Huế nhưng sống đủ lâu để hiểu những cô gái sau những bức tường rêu, muốn phá bỏ ràng buộc mà vẫn sợ tai tiếng. Bên cạnh Ngữ còn có Đàm, người đàn ông chững chạc hơn, và câu chuyện của chị Trâm với Vĩnh Tuấn, một mối tình mà Thảo thấy thiếu can đảm.
Văn Dung Saigon nhẹ, nhiều thoại đối đáp nũng nịu, có những đoạn tả Huế với hoa khế rụng và những đổi thay của giới trẻ khi bắt chước Sài Gòn. Truyện chỉ ba chương, đọc một mạch được, hợp với ai thích không khí tình cảm học trò miền Nam trước đây.
Lời tựa
Mối tình đầu ở tuổi học trò hiếm khi là chuyện của hai người; nó thường là chuyện của một cô gái với chính hình ảnh mình muốn trở thành. "Tóc Xõa Ngang Lưng" của Dung Saigon nắm được chỗ ấy rất tinh: điều Thảo phải chọn chưa hẳn là một trong hai người đàn ông, mà là giữa cô gái Huế hiền lành cô vẫn là và cô gái phóng khoáng cô tưởng mình muốn làm.
Huế trong truyện không phải phông nền. Thành phố ấy giữ chặt những cô gái của nó bằng phố cũ, sông lặng và những lời đàm tiếu, nhưng cũng là chỗ cho họ quay về. Ở những trang sau, khi đã đi qua một cơn bốc đồng, Thảo nhìn xuống mặt sông và tự hỏi: "Một Thảo của thành phố Huế. Ta đã thay đổi gì đâu ?" Câu hỏi ấy nhẹ như một tiếng thở, nhưng nó chứa cả sự nhẹ nhõm lẫn chút tiếc nuối của người con gái vừa lớn thêm một chút.
Truyện ngắn, phần lớn là đối thoại, nên đọc nhanh mà vẫn nên chậm lại ở những lá thư Thảo viết cho người mình thương, nơi giọng nũng nịu nhường chỗ cho những dòng tự bạch thật hơn. Cũng nên để ý chị Trâm, nhân vật phụ mang dáng dấp số phận mà Thảo sợ mình sẽ gặp.
Bây giờ đọc lại, cuốn sách như một tấm ảnh cũ của tuổi trẻ miền Nam xưa: những buổi chiều thứ bảy, những câu thơ chép tay, những chuyến đi Vũng Tàu. Nó không đòi hỏi gì nhiều ở người đọc, chỉ nhắc rằng có những rung động không thành tình yêu vẫn đáng được nhớ.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026