Giòng Sông Ly Biệt
Giới thiệu
Chiếc dù mượn của thím Trinh, đôi giày ông thợ đầu ngõ vá cho chịu tiền, tấm da hổ cuối cùng còn sót lại từ thời vàng son: căn nhà hai gian của mẹ con Y Bình chỉ còn chừng ấy thứ. Ngày thứ năm đi tìm việc, Y Bình cầm xấp mẩu rao vặt chạy khắp phố dưới mưa bụi, nơi nào cũng chỉ gặp những lời từ chối khéo.
"Giòng Sông Ly Biệt" là tên tiếng Việt quen thuộc của tiểu thuyết Yên Vũ Mông Mông của Quỳnh Dao, câu chuyện từng được chuyển thể thành phim truyền hình nổi tiếng. Y Bình tự kể đời mình, kẹt giữa người mẹ hiền nhẫn nhục và người cha từng oai hùng như "con báo đen", nay già đi trong ngôi nhà có dì Tuyết cùng hai cô con gái Như Bình, Mộng Bình. Rồi Thư Hoàn xuất hiện, chàng trai dám đứng thẳng trước mặt cha nàng, và tình yêu của họ bị cuốn vào những ân oán gia đình chất chứa từ lâu.
Đây là một trong những truyện u uất nhất của Quỳnh Dao: mưa dầm, nghèo túng, thù hận, những người đàn bà chung một mái nhà mà mỗi người một nỗi khổ.
Lời tựa
Trong số tiểu thuyết Quỳnh Dao quen thuộc với độc giả Việt, ít cuốn để nhân vật chính sắc lạnh như Y Bình. Cô yêu, nhưng cô cũng hận, và "Giòng Sông Ly Biệt" dám để hai thứ ấy trộn vào nhau đến mức chính người trong cuộc không còn phân biệt nổi.
Điều làm truyện day dứt là tình yêu ở đây không bao giờ được đứng riêng. Nó bị kéo vào những món nợ cũ giữa các người đàn bà trong nhà, giữa cha và con, và mỗi lần bị kéo vào lại hoen ố thêm một chút. Có lúc người yêu chỉ còn là kẻ đứng đối diện, như khi Y Bình nhìn Thư Hoàn quay đi: "…chàng đã đứng thẳng người lên, như một nhà buôn vừa thanh toán xong món hàng…" Hình ảnh nhà buôn ấy tàn nhẫn chính vì nó đúng. Khi tình cảm đã thành phép tính, người ta đối xử với nhau như với một khoản tiền.
Vì truyện kể ở ngôi thứ nhất, ta chỉ thấy những gì Y Bình thấy và tin những gì cô tin. Hãy dừng lại lâu hơn ở những đoạn cô tự biện hộ cho mình; chính ở đó Quỳnh Dao để lộ những vết rạn mà nhân vật chưa chịu nhìn.
Hơn nửa thế kỷ sau, cuốn sách vẫn giữ được sức nặng vì nó không xoa dịu ai. Nó nhắc rằng hận thù trong một gia đình hiếm khi chỉ làm đau kẻ bị hận, và cơn mưa dầm trên một mái nhà có thể ngấm qua nhiều thế hệ.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026