Gió Bấc
Giới thiệu
Mỗi lần gió Bấc thổi, Trang lại thấy như sắp bị đem ra hành tội. Cơn suyễn đến vào lúc mọi người say ngủ, từ trong phổi phát ra thứ "điệu đàn" lúc ty tỷ, lúc thống thiết, buộc cô ngồi dán lưng vào tường mà thở dốc. Trẻ con khác được chạy nhảy; Trang chạy nhảy một buổi thì đêm ấy phải trả giá. Mẹ cô chỉ thản nhiên bảo con có làm sao đâu, không sốt, không bỏ cơm.
"Gió Bấc" của Linh Bảo theo Trang từ tuổi thơ bệnh tật trong một gia đình ai cũng khỏe mạnh, đến những năm tuổi trẻ đi xa cùng một nhóm học sinh dưới sự dìu dắt của Vũ, người tự nhận là nhà cách mạng sống lênh đênh nơi hải ngoại. Bến Tần Hoài trong thơ hóa ra chỉ là một con kênh đầy người giặt giũ; lý tưởng lớn đôi khi lộ mặt "đài các rởm" trong một bữa cơm.
Linh Bảo viết bằng giọng nữ tinh tế, hóm hỉnh kín đáo, nhiều quan sát về đời sống người Việt xa xứ và về một cô gái phải tự giành lấy chỗ đứng của mình.
Lời tựa
Cái hay của "Gió Bấc" là nó khởi đi từ một cơ thể yếu ớt mà rồi đi được rất xa. Một cô gái quen thở dốc mỗi mùa đông lại băng rừng, vượt biên giới, sống giữa những đổi thay thời cuộc nơi đất khách. Linh Bảo biến chứng bệnh của Trang thành một thứ thước đo, để mỗi chặng đường được tính bằng sức chịu đựng của một người không sinh ra để mạnh mẽ.
Giọng văn của bà không lên gân. Chuyện lớn như chiến tranh hay chính quyền đổi chủ thường được nhìn qua những chi tiết nhỏ, có khi buồn cười, của đời sống thường ngày. Đoạn tả thủ tục cư trú dành cho sinh viên ngoại quốc là một ví dụ, khi Trang ngẫm ra lý do người ta bắt khai lý lịch hoài: "Thì ra người ta tin rằng viết mãi sẽ có lúc nhầm, sẽ có lúc khai thêm một vài chi tiết mới chưa khai thác." Một câu châm biếm điềm đạm thế thôi mà nói về sự nghi kỵ của bộ máy rõ hơn nhiều trang lý luận.
Có thể theo truyện như theo một cuốn nhật ký đường xa: không vội tìm cao trào, mà để ý cách Trang học nhìn người, nhận ra lớp vỏ của những lời hô hào và cả lòng tốt ở những nơi không ngờ.
Sách giữ lại một mảnh ký ức ít được kể về người Việt trẻ xa xứ trong những năm loạn lạc, qua mắt một phụ nữ. Cái ở lại với người đọc là sự bền bỉ của Trang: không anh hùng, không cam chịu, chỉ là cứ thở tiếp qua từng cơn gió lạnh.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026