Con Chồn Tinh Quái
Giới thiệu
"Con Chồn Tinh Quái" của Linh Bảo là một truyện dài về muông thú, nơi Đại vương cùng Bách Thú lập triều đình, xử kiện, ban chiếu, và giữa đám quần thần ấy nổi lên gã Chồn mưu mẹo nhất rừng. Sách mở đầu bằng một ghi chú lạ: A Đam và E Và bị đuổi khỏi Lạc viên, được Thượng đế ban cho cây gậy phép, gõ xuống nước là có một giống vật hiện lên, nhưng tuyệt đối không được để E Và cầm gậy. Từ cây gậy ấy, câu chuyện giải thích nguồn gốc các loài thú, trước khi bước vào cuộc đời đầy tai tiếng của Chồn.
Chồn bị Hải Ly quật ngã, lén tìm mụ lang Chuột rừng xin thuốc, rồi ghé nhà thím Sói xem có gì "tẩm bổ"; hắn bị kiện lên triều, bị triệu về Kinh đến lần thứ ba, và lần nào cũng tìm ra một lời biện bạch khéo hơn lần trước. Người đọc quen văn học châu Âu sẽ nhận ra bóng dáng chú cáo Renard trong truyện thú vật thời trung cổ, nhưng lời văn của Linh Bảo thì rất Việt: "giá áo túi cơm", rượu thuốc "gia truyền", món nợ "một chục trứng gà tươi".
Sách dài, chia nhiều phần, đọc liền mạch như một bộ truyện chương hồi về loài vật, để cười trước rồi ngẫm sau.
Lời tựa
Cái tài của Chồn không nằm ở móng vuốt mà ở cái miệng, và "Con Chồn Tinh Quái" thực chất là cuốn sách về sức mạnh của lời nói trong một triều đình đầy kẻ ngu và kẻ sợ. Linh Bảo không biến Chồn thành người hùng, cũng không vội kết tội hắn; bà để hắn nói, và để người đọc tự nghe ra chỗ nào là thật, chỗ nào là bẫy.
Chính vua của muôn loài cũng hiểu cái nguy ấy. Khi Chồn xin kể về ba món báu vật, Đại vương gắt: "Ta chỉ sợ nghe ngươi kể xong đến phải nhường ngôi cho ngươi mất. Sói đã dặn ta rằng nếu để cho ngươi mở miệng là không còn chết được nữa!" Lời than ấy buồn cười, mà cũng chua chát: luật lệ của triều đình hóa ra không cứng bằng một cái lưỡi biết uốn.
Nên đọc chậm những màn Chồn tự bào chữa. Mỗi lần hắn đứng trước công đường là một bài học nhỏ về cách người ta tô vẽ, đổ lỗi, viện công lao, và lần nào cái lý của hắn nghe cũng xuôi tai đến đáng ngờ.
Truyện loài vật thường dành cho trẻ con, nhưng cuốn này có lẽ hợp với người lớn hơn. Nó giữ lại tiếng cười của văn chương dân gian trước thói đời, kèm một chút cảnh giác cần thiết trước những kẻ nói hay.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Mở Đầu
- Phần 1
- Phần 2
- Phần 3
- Phần 4
- Phần 5
- Phần 6
- Phần 7
- Phần 8
- Phần 9
- Phần 10
- Phần 11
- Phần 12
- Phần 13
- Phần 14
- Phần 15
- Phần 16
- Phần 17
- Phần 18
- Phần 19
- Phần 20
- Phần 21
- Phần 22
- Phần 23
- Phần 24
- Phần 25
- Phần 26
- Phần 27
- Phần 28
- Phần 29
- Phần 30
- Phần 31
- Phần 32
- Phần 33
- Phần 34
- Phần 35
- Phần 36
- Phần 37
- Phần 38
- Phần 39
- Phần 40
- Phần 41
- Phần 42
- Phần 43
- Phần 44
- Phần 45
- Phần 46
- Phần 47