Mai Ly III
Giới thiệu
Mai Ly III tiếp nối chuỗi truyện của Việt Dương Nhân về người đàn bà tên Mai Ly. Cuốn sách mở ra khi nàng đã "thắng cuộc": được Jean-Jacques cưới làm vợ và nhìn nhận hai con là Hữu Trí, Mai Tâm. Nàng đi học đánh máy, kế toán, cắm hoa, học tiếng Pháp, có tài xế đưa rước, và xin bằng được chiếc xe đạp Peugeot màu xanh mạ non để rong chơi mà không ai theo dõi.
Biến cố tháng 4 năm 1975 đưa gia đình sang Paris, quận 15. Ở đó, Mai Ly lao vào sinh hoạt văn nghệ giúp đồng bào tị nạn, về khuya, cãi nhau với chồng; J.J. than rằng ở Việt Nam vợ mình nửa Việt nửa Tây, sang Pháp lại thành "200% Việt Nam". Hôn nhân rạn nứt, những người đàn ông khác bước vào, như André, và có lúc nàng quay lại hộp đêm cũ để kiếm tiền gửi về cho mẹ.
Truyện ngắn gọn hơn các phần trước, nhịp nhanh, nhiều đối thoại pha tiếng Pháp. Người đọc đã theo Mai Ly từ đầu nên đọc tiếp liền mạch để hiểu tính cách "một là làm, hai là chết" của nàng đã thành hình từ đâu.
Lời tựa
Ở phần thứ ba này, Mai Ly đã có trong tay những thứ mà cô bé bên bờ ao năm nào không dám mơ: chồng Tây, nhà ở Paris, con cái được nhìn nhận. "Mai Ly III" đặt ra câu hỏi khó hơn những phần trước: khi không còn phải vật lộn để sống, người đàn bà ấy sẽ làm gì với tự do của mình.
Câu trả lời của Việt Dương Nhân không gọn gàng. Mai Ly bồng bột, ghen tuông, có lúc lạc lối, nhưng có một điều trong nàng không đổi theo hoàn cảnh: lòng thương những người cùng cảnh ngộ. Tác giả nói về nét ấy bằng một câu giản dị: "Mai Ly hay xót thương những người bị nạn, hoặc những kẻ bị tù tội." Chính lòng thương ấy kéo nàng ra khỏi đời sống an nhàn để làm văn nghệ cho người tị nạn, cưu mang bạn bè sa cơ, và cũng chính nó khiến nàng nhiều lần chịu thiệt.
Người đọc sẽ đi qua nhiều chặng đường của Mai Ly, từ cabaret đến những chuyến đi Venise. Hãy để ý khoảng cách giữa giấc mơ của nàng và những gì người đàn ông bên cạnh thật sự nghĩ; tác giả thường đặt hai điều ấy ngay cạnh nhau trong cùng một trang.
Như hai phần trước, đây là văn chương của trải nghiệm hơn là của kỹ thuật. Giá trị của nó nằm ở chỗ ghi lại một lớp người Việt ít được kể đến: những người đàn bà tha hương sống giữa hai nền văn hoá, không hẳn thuộc về bên nào, và phải tự tìm cho mình một chỗ đứng.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026