Người Vợ Câm
Giới thiệu
Bắc Bình, khoảng năm Dân Quốc thứ hai mươi. Dưới gốc hòe trong vườn nhà họ Liễu, một vọng tộc thư hương, hai người thiếu phụ đang mang thai ngồi thêu thùa và giao ước: nếu sinh được một trai một gái thì cho chúng kết làm vợ chồng. Một chiếc vòng ngọc và một chuỗi hạt hổ phách được trao đổi làm tin.
"Người Vợ Câm" của Quỳnh Dao bắt đầu từ lời hứa ấy. Lời hứa thành thật, nhưng số phận không chiều theo lòng người: Y Y, người vợ của Liễu Tĩnh Ngôn, câm điếc bẩm sinh. Truyện theo cuộc hôn nhân của hai người, những ngày dài trong tòa gia trạch có đôi sư tử đá canh cổng, và nỗi bất an của một người mẹ sợ con mình phải mang chung nỗi thiệt thòi.
Đây là một truyện ngắn gọn, đậm không khí đại gia đình Trung Hoa xưa, với thứ giọng đa cảm và giàu hình ảnh đặc trưng của Quỳnh Dao.
Lời tựa
Cái câm của Y Y, trong "Người Vợ Câm", không chỉ là một khuyết tật. Quỳnh Dao biến nó thành hình ảnh của thân phận người phụ nữ trong đại gia đình xưa: có mặt mà không có tiếng, chịu đựng mà không được kể, bị bàn tán ngay sau lưng mà không cách nào cãi lại.
Điều làm truyện day dứt là sự tàn nhẫn ở đây ít khi ồn ào. Nó nằm trong những cái nhại tiếng của đám gia nhân, trong lời độc địa của người em chồng, trong cả sự bối rối của chính người chồng khi bất lực trước người vợ mình không hiểu nổi. Dần dần, người đọc nhận ra rằng im lặng cũng có thể trở thành một tấm khiên. Nhìn lại người vợ sau bao năm, Liễu Tĩnh Ngôn chỉ thấy một khuôn mặt khép kín: "Nhiều năm bị dày vò rồi, hình như cái đó đã rèn luyện cho cô khả năng không bộc lộ vui buồn mừng giận ra sắc mặt." Câu văn ấy nói về Y Y, nhưng cũng là bản cáo trạng dành cho cả ngôi nhà đã dày vò cô.
Hãy theo dõi những lúc Y Y "nói" bằng tay, bằng nét chữ, bằng ánh mắt. Đó là ngôn ngữ riêng của nhân vật, và cũng là nơi Quỳnh Dao viết tinh tế nhất.
Truyện ngắn gọn, đậm chất đa cảm quen thuộc của tác giả, nhưng nó đặt ra một câu hỏi không hề nhẹ: người ta có thể yêu một người mà mình không chịu lắng nghe hay không. Với người đọc hôm nay, đó là lời nhắc rằng có những tiếng nói chỉ vang lên khi ta đủ kiên nhẫn để nghe điều không thành lời.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026