Nửa Đêm Trảng Sụp
Giới thiệu
Mười giờ bốn mươi đêm, cô nữ sinh đệ tứ tên Nhan vừa giải xong bài hình học không gian, đang lẩm nhẩm câu ca dao về mưa Ngâu thì cha cô, ông Tám Huỳnh, hiện ra nơi cửa buồng, mặc áo mưa, đi giày ống, cầm nón lá. Ông lại sắp "đi việc đó". Ai có hỏi thì nói ba đi Sài Gòn uống thuốc. Việc đó, như về sau người đọc sẽ rõ, là buôn lậu băng rừng.
Nửa Đêm Trảng Sụp của Bình Nguyên Lộc đưa người đọc vào vùng rừng biên giới miền Đông Nam Bộ, nơi những đoàn bò thồ hàng do phu người Thổ dẫn đi trong đêm, nơi tiếng lên đạn có thể là của lính tráng cũng có thể là của cường đạo, và chữ "người ngay" mang hai nghĩa trái ngược. Giữa thế giới ấy, cô gái nhỏ thương cha phải đứng giữa lòng hiếu thảo và nỗi sợ hãi.
Ngòi bút Bình Nguyên Lộc ở đây kết hợp chất phiêu lưu, trinh thám với vốn hiểu biết sâu về đất và người phương Nam. Cảnh rừng đêm được tả rờn rợn, sống động, còn những con người đi trong đó thì thô ráp, ân tình, đầy bí mật.
Lời tựa
Bình Nguyên Lộc có một biệt tài là làm cho vùng đất quen thuộc trở nên bí ẩn. "Nửa Đêm Trảng Sụp" dựa trọn vào biệt tài ấy: rừng miền Đông trong truyện không ở tận đâu xa, chỉ cách tỉnh lỵ vài cây số, vậy mà vẫn là một thế giới riêng có luật lệ, có người cai quản và có những nơi mà dân xứ chỉ biết qua tên gọi.
Chính cái tên Trảng Sụp là chỗ ông khai thác điều đó tinh tế nhất. Khi con gái nhắc đến nơi ấy, người cha từng băng rừng suốt nửa đời mới kinh ngạc mà nói: "Ba dám chắc trong mười ngàn người không có hơn một người đã đi đến đó và đã biết rõ nơi ấy, mặc dầu nó chỉ cách xa tỉnh lỵ có bốn, năm cây số thôi." Câu nói của một người trong nghề cho thấy cái xa lạ không đo bằng cây số. Và thú vị hơn nữa, người biết rõ nơi bí hiểm ấy lại là một cô nữ sinh từng theo đám bạn "ba gai" đi chơi lúc cha vắng nhà.
Đọc truyện, nên để ý cách vai trò giữa hai cha con dần đảo ngược: người cha quen che chở thì có lúc phải nghe con, còn đứa con gái nhút nhát thì có lúc trở thành người dẫn đường.
Cuốn sách cho thấy một Bình Nguyên Lộc ít được nhắc đến, người viết truyện phiêu lưu ly kỳ mà vẫn giữ nguyên tình yêu với đất rừng phương Nam. Nó giữ lại cho ta một miền biên giới với những con đường buôn lậu, những người phu Thổ, những ngôi chùa sư nữ giữa rừng, tức là cả một lớp đời sống mà sử sách chính thống ít khi ghi.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026