Chương 5
Chương 5. Sáng nay khi Nô-en thi hành việc phạt bọn cai Mánh trước hành quân thì việc này không lọt mắt một người cấp trên của y lúc đó đang đứng bên cửa sổ boong-ga-lô nhìn xuống. Đó là viên giám binh hạng nhất Đờ Mác-ti-ni (De Martini) phụ trách phòng thanh tra lính khố xanh Bắc Kỳ vừa mới về thanh tra trại lính khố xanh Thái Nguyên. Nô-en đã bắt đầu trì trệ, nặng nề vì uống nhiều rượu cồn. Gã vốn là một viên đội pháo binh cũ làm việc trong trung đoàn kỵ binh Bắc Kỳ trước khi về hưu và chuyển sang làm giám binh ngạch khố xanh. Trong quân đội Pháp chỉ những sĩ quan kỵ binh mới chính cống là quý tộc. Nô-en bắt chước cách ăn mặc và dáng điệu của sĩ quan kỵ binh. Hắn mặc quần đi ngựa, ống chân bó ghệt và không bao giờ quên đeo đinh thúc ngựa ở gót giày. Hắn chọn một đôi đinh rất to có mắc bánh xe răng cưa thật lỏng để chúng kêu lên lanh canh mỗi khi Nô-en bước đi. Đờ Mác-ti-ni thì khác. Y chính cống là cựu sĩ quan kỵ binh tốt nghiệp trường sĩ quan kỵ binh Xô-muya (Saumur), cái trường quân sự mà thường những người Pháp có họ đệm chữ Đờ mới được thu nhận vào học. Y dữ nguyên vẹn được cái dáng điệu lịch sự, duyên dáng và đĩnh đạc của hạng người này. Mọi cử chỉ, ngôn ngữ trong con người y toát ra vẻ quý phái kênh kiệu. Y đã già. Tuổi trên năm mươi. Tuy chuyển sang ngạch lính này. Đờ Mác-ti-ni thường mặc bộ dạ cứt ngựa cắt rất khéo và không mang lon, mang mề-đay. Đôi tay áo sơ-mi trắng của y cài bằng hai chiếc khuy măng-sét bằng vàng có chạm huy hiệu dòng họ. Cái khuy chạm ấy khêu gợi sự thèm thuồng tột độ và tuyệt vọng của Nô-en. Đờ Mác-ti-ni vốn dòng quý tộc ở vùng núi An-pơ (Alpes) nhưng là dòng qúy tộc đã sa sút mặc dù chính cống quý tộc lâu đời. Y rất khinh Nô-en. Y chửi thầm Nô-en là thằng anh chị du côn ở ngoại ô Pa-ri. Đờ Mác-ti-ni rất ghét cái bụng phệ Tây thuộc địa của Nô-en. Đờ Mác-ti-ni cũng rất ghét cái thô lỗ kiểu cai đội của Nô-en. Nhưng Đờ Mác-ti-ni cũng kiềng Nô-en, một tên đã nổi tiếng ở vùng Xanh Giéc-manh đề Prê (Saint Germain des Prés). Cái thằng du đãng thô lỗ ấy chắc không chịu nhịn nhục ai. Ngoài mặt, Đờ Mác- ti-ni tỏ ra đàn anh, độ lượng với Nô-en. Gã hay khuyên thằng bạn "bất đắc dĩ" ấy bằng những lời thông minh nhất. Hôm nay gã tỏ ra ngọt ngào hơn nữa với Nô-en: - Này Đê đế! Anh cho rằng người này là viên đội tin cẩn nhất của anh thì tôi không chịu. Tôi đã cầm quân ở Đông Dương ngót hai mươi năm. Tôi có một số kinh nghiệm muốn trao lại cho anh. Nô-en ngạc nhiên. Hắn với tay giở quyển sổ lính Đờ Mác-ti-ni trao cho. Hắn đọc lẩm nhẩm lại bằng chữ do chính hắn đã viết: "Tận tụy và cần mẫn trong công việc hàng ngày. Can đảm và thông minh khi ra trận. Không bê tha rượu chè, đĩ bợm. Được bạn đồng sự và cấp dưới mến phục. Một hạ sĩ quan gương mẫu đáng được thăng thưởng". Nô-en trao cuốn sổ lính lại cho Đờ Mác- ti-ni: - Tôi tin rằng nhận xét của tôi đúng. - Hắn muốn lấy lòng viên sĩ quan quý phái. - Anh không ở đây nên có thể không hiểu rõ viên hạ sĩ quan này. Hắn đáng được gắn lon quản lắm. Đờ Mác-ti-ni không trả lời. Y đang ngắm chiếc ảnh dán trong cuốn sổ. Vẻ mặt những người châu Y nào cũng bí hiểm và kín đáo như nhau. Chẳng hiểu hai con mắt đen kia gợi lên một điều gì trong đáy lòng của hắn? Đờ Mác-ti-ni ngước nhìn Nô-en và cười tủm tỉm làm cho gã này ngượng nghịu nói vội: - Tôi hiểu anh ta! Anh không tìm được chỗ nào sai trong lời phê ấy đâu. Đờ Mác-ti-ni lắc đầu, hoài nghi: - Thăng lên quản thì quá lắm đấy! - Tôi có thăng nó lên quan một đâu. Chỉ là quản có nghĩa là một hạ sĩ quan mà thôi. Rất đúng lệnh trên. Đờ Mác-ti-ni nói mà không nhìn Nô-en: - Anh hiểu sai ý tôi rồi. Hiện nay chúng ta chỉ cho người An-nam lên cấp quản cũng là vì ta không muốn cho họ ngóc cổ lên được nhưng tôi cho rằng rồi ta sẽ phải có sĩ quan người An-nam và sẽ có lúc ta bắt buộc phải phong tới cấp tá, cấp tướng cho chúng... Anh ngạc nhiên à! Có gì là lạ nào. Để chiếm giữ xứ này, chúng ta đem tướng tá và binh lính Pháp sang. Đến lúc lính Pháp không đảm đương việc bình định thì ta lấy lính khố đỏ, khố xanh. Điều ấy cũng buộc phải làm để có các sĩ quan người An-nam. Anh xem, cái tên Đỗ Hữu Vị nào đấy đã được gắn lon đại úy rồi chết một cách tự nguyện cho sự vinh quang của nước Pháp đó thôi. Nô-en kinh ngạc, không ngờ Đờ Mác-ti-ni lại nghĩ đến thế. - Thế thì tôi thăng thằng này lên cấp quản là đúng chứ? 1. Gọi André một cách thân mật suồng sã. - Là sai... Lời phê của anh rất chính xác nhưng còn thiếu một phần mà lại là phần cốt yếu nhất. Nô-en nhún vai. Y không muốn làm mếch lòng cấp trên. Đờ Mác-ti-ni vốn là thần tượng của y và là người có thế lực trong võ phòng của phủ thống sứ Bắc Kỳ. Nô-en không hiểu Đờ Mác-ti-ni định dẫn y đến đâu và y không tin ý kiến Đờ Mác-ti-ni có thể đem dùng được. Thực ra Đờ Mác-ti-ni còn chưa nói hết ý của gã. Đờ Mác-ti-ni không chịu được cả người Pháp bình dân nhưng gã là một con người nhiều thủ đoạn về việc củng cố chế độ thực dân ở Đông Dương. Xét cho cùng thủ đoạn của hắn cũng chỉ là chính sách thực dân của đế quốc Pháp ở thuộc địa.
Bạn chưa đăng nhập nên chỉ đọc được chương đầu của mỗi cuốn sách. Đăng nhập vào Tủ Sách Việt Văn để đọc và nghe không giới hạn. Đọc chương đầu