Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu
Tóm tắt nội dung
Khuê hai mươi tuổi mở đầu bằng câu "chẳng ai hiểu cóc khô gì". Cậu bực bội với người bố nhà văn thạo đàn bà mà bủn xỉn với con, với người anh lên mặt đạo đức, với nhà trường mà cậu gọi là "ngục tù". Sau trận đòn bằng gậy vì ống tiêm trong túi quần, cậu bị đuổi khỏi nhà, mẹ chạy theo nhét vào túi áo hai chục nghìn. Từ đó Khuê trôi: nhóm bạn đua xe trên cầu Thăng Long, bệnh viện nơi Hải Anh gãy chân, những cô cave kể đời mình, xóm Liều, chuyến tàu lên Lạng Sơn với món tiền lậu và gói heroin. Mỗi bước, cậu lún thêm vào ma túy, còn người thân thì ở lại phía sau.
Rồi cậu bị bỏ lại trên một đảo hoang ở vịnh Hạ Long – Cát Bà, sống bằng đu đủ giữa tiếng quạ. Ông Hào dạy cậu lái mủng, làm cho cậu đôi mái chèo. Ông đã mất hai con trai đúng tuổi như cậu. Giữa những con người chất phác ấy, Khuê thấy giá trị sự sống lần đầu, và khi cần, cậu lao vào hất quả lựu đạn xuống biển. Đến khi soi gương thấy tóc bạc trắng, đọc tin bố mất, cậu mới khóc như đứa con muộn màng. Tuổi hai mươi ở đây không đẹp ngay từ đầu, nó chỉ yêu dấu khi người ta chịu quay về.
Hỏi đáp về sách
Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu kể về điều gì?
Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu của Nguyễn Huy Thiệp kể về Khuê, chàng trai 20 tuổi, bực bội với gia đình và trường học nên trôi dạt từ Hà Nội đến Lạng Sơn rồi ra đảo Cát Bà. Trên đường đi, cậu sa vào ma túy, làm công việc chuyển tiền lậu và chứng kiến nhiều số phận bên lề. Sau đó, giữa vịnh đảo, cậu tìm lại giá trị của sự sống.
Nhân vật chính của Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu là ai?
Nhân vật chính và người kể chuyện là Khuê, con trai một nhà văn danh tiếng. Cậu mở đầu bằng câu "chẳng ai hiểu cóc khô gì", gọi trường trung học và đại học là "ngục tù", và trút bực bội lên người bố, người anh. Về sau, cậu lớn lên qua những biến cố mình đi qua.
Vì sao Khuê rời nhà và sa vào ma túy?
Trong Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu, Khuê bị bố đánh bằng gậy và đuổi khỏi nhà vì túi quần có ống tiêm và thuốc lá. Mẹ chạy theo van xin và nhét hai chục nghìn vào túi áo cậu giữa đêm Hồ Gươm. Từ đó cậu lang thang, rồi chạm tới ma túy, cầm đồ và chuyển tiền lậu.
Chuyến đi Lạng Sơn của Khuê diễn ra thế nào?
Ở Lạng Sơn, Khuê mang tiền cho ông Chu, thấy hơn ba tỉ đồng tiền mặt và cảnh hút thuốc phiện. Cậu gọi nơi này là "thành phố bạch tuộc biên giới". Trên đường, cậu theo toán giáo dân của cha Thảo, nghe chuyện sông Kỳ Cùng chảy ngược, nhưng đêm ở nhà khách bị bắt gặp hít heroin và bị đuổi khỏi làng.
Khuê sống ra sao trên đảo Cát Bà?
Khuê bị bỏ lại trên một hòn đảo hoang ở vịnh Hạ Long – Cát Bà, sống bằng đu đủ và tự nhủ mình giống Robinson Crusoe. Ông Hào, công nhân môi trường, cho cậu ở chòi và dạy lái mủng. Giữa cuộc sống chất phác ấy, cậu thấy giá trị sự sống lần đầu tiên và lao vào hất quả lựu đạn của Thức Kinh Kông xuống biển, cứu vịnh khỏi thảm họa.
Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu kết thúc thế nào?
Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu kết thúc khi Khuê soi gương thấy đầu mình bạc trắng, đọc báo biết bố vừa mất, gục xuống khóc vì hối hận là đứa con bất hiếu. Cậu quyết định về chịu tang bố. Cậu tự giới thiệu: "Tôi là Khuê. Năm nay tôi 21 tuổi", với cả cuộc đời phía trước để tìm hiểu và khám phá.
Giới thiệu
"Tôi là Khuê. Năm nay tôi 20 tuổi. Tôi muốn nói với các người rằng chẳng ai hiểu cóc khô gì." Chàng trai kể chuyện trong "Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu" tự giới thiệu bằng mấy câu cộc lốc ấy, rồi lập tức trút cơn bực bội lên tất cả: ông bố thạo đàn bà mà bủn xỉn với con, bà mẹ tận tụy, ông anh trai lên mặt đạo đức, và nhất là nền giáo dục trung học, đại học mà Khuê gọi là "ngục tù".
Tiểu thuyết của Nguyễn Huy Thiệp theo chân Khuê qua những ngày tháng trôi dạt không định hướng: bệnh viện nơi cậu xắn tay trộn thạch cao giúp cô y tá bó bột cho thằng bạn gãy chân, rồi Lạng Sơn với đội quân xe ôm, cửu vạn chở hàng lậu ngày đêm như những cái vòi của một con bạch tuộc vô hình. Qua đôi mắt ngông nghênh và hoang mang của người hai mươi tuổi, xã hội thời mở cửa hiện ra với đủ thói đạo đức giả, lòng tham và những mảng tối lẫn lộn.
Văn Nguyễn Huy Thiệp ở đây gai góc, sống sượng, nhiều khẩu ngữ, cài thơ Bùi Giáng và những chú thích đầy hàm ý. Cái giọng tưởng như bất cần ấy là cách nhà văn nói về sự cô đơn và nỗi khát khao được hiểu.
Lời tựa
Viết bằng giọng một cậu trai hai mươi tuổi chửi tất cả, Nguyễn Huy Thiệp thực ra đang làm một việc nghiêm túc hơn nhiều: thử xem một xã hội trông thế nào khi người nhìn nó chưa kịp học cách nói dối. Cái ngông của Khuê là lớp vỏ. Bên dưới là một cuộc khảo sát gần như xã hội học về đạo đức thời mở cửa.
Trong "Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu", chỗ mạnh nhất lại là những trang Khuê thôi chửi để nhìn. Một phòng bệnh viện với ông bác xe ôm, cô bồ, cái bô duy nhất được giữ như đặc quyền, hiện ra vừa buồn cười vừa thảm. Hà Nội cũng được quan sát bằng con mắt không chút nể nang, chẳng hạn khi viết về sông Tô Lịch: "Nó hệt như một vết sẹo chảy mủ hôi thối trên khuôn mặt dữ dằn của gã giang hồ. Dòng nước đen ngòm và hôi hám đầy những rác rưởi và bao nylon." Một hình ảnh thô, nhưng cái thô ấy là sự thật mà lời lẽ lịch sự hay che đi.
Đừng bỏ qua những chú thích cuối chương. Nguyễn Huy Thiệp dùng chúng như một giọng thứ hai, có khi đính chính, có khi châm chọc chính người kể, và nhiều khi chỗ đó mới là nơi nhà văn nháy mắt với người đọc.
Đây không phải tác phẩm toàn bích nhất của ông, nhưng là một trong những cuốn thẳng thắn nhất. Hai mươi năm sau, những câu hỏi của Khuê về giáo dục, về sự giả trá của người lớn vẫn chưa ai trả lời xong, và vì thế cuốn sách còn làm người ta khó ngồi yên.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026