Đẹp Và Buồn
Giới thiệu
Đẹp Và Buồn (nguyên tác Utsukushisa to Kanashimi to) là tiểu thuyết của Yasunari Kawabata, qua bản dịch của Mai Kim Ngọc. Người dịch mở đầu bằng một bài viết công phu về cuộc đời tác giả: tuổi thơ mồ côi và tang tóc, những năm ở Kamakura, giải Nobel văn chương, rồi cái chết bằng hơi độc ở Zushi năm 1972, không để lại thư tuyệt mệnh.
Câu chuyện xoay quanh nhà văn Oki và Otoko, người con gái ông từng quyến rũ khi cô còn rất trẻ, nay đã là một họa sĩ có tiếng sống ở Kyoto. Bên Otoko là Keiko, cô học trò trẻ đẹp, si mê thầy mình và mang trong lòng ý muốn trả thù cho mối tình cũ của Otoko. Keiko tìm đến Oki, rồi đến cả Taichiro, con trai ông, với những lời nói vừa ngây thơ vừa đáng sợ.
Đúng như người dịch nhận xét, truyện của Kawabata thường không có mở đầu hay kết luận rõ ràng. Văn ông tiết chế, giàu hình ảnh: một khu vườn đá, một chiếc cổ cao mảnh, những cuộc đối thoại ngắn mà nặng. Dưới vẻ êm ả là ghen tuông, ám ảnh và một nỗi buồn không gọi được tên.
Lời tựa
Ở "Đẹp Và Buồn", Kawabata đặt hai chữ ấy cạnh nhau như hai mặt của cùng một vật. Cái đẹp trong sách luôn mang vết thương, còn nỗi buồn thì không bao giờ xấu xí; nó được chăm chút, nuôi dưỡng, có khi được tôn thờ. Câu hỏi mà cuốn tiểu thuyết để ngỏ là: người ta có thể yêu một nỗi đau lâu đến mức nào trước khi nó trở thành độc dược cho kẻ khác.
Otoko là nơi câu hỏi ấy hiện lên rõ nhất. Hai mươi năm sau mối tình tuổi trẻ, nàng vẫn làm nghệ thuật từ chính mất mát của mình. Kawabata viết về những bức phác hoạ nàng theo đuổi suốt bao năm: "Dù ngắn ngủi, con nàng dù sao cũng đã ra đời và đã sống. Nhưng Otoko muốn vẽ linh hồn một hài nhi chưa từng hội nhập thế gian này." Khát vọng vẽ điều không thể vẽ ấy là sự thăng hoa, nhưng cũng là cách giữ cho vết thương không bao giờ khép miệng, và Keiko, người học trò trẻ, đứng ngay bên cạnh để chứng kiến.
Người đọc nên đi chậm qua những cảnh tưởng như không có gì: một chén trà đắng, một lọn tóc được sửa lại, một bàn chân trong bóng mờ buổi sớm. Ở Kawabata, những chi tiết ấy chứa nhiều căng thẳng hơn mọi lời đối thoại.
Cuốn sách được viết vào những năm cuối sự nghiệp của ông, và mang dấu vết của cả một đời văn ám ảnh bởi cái đẹp mong manh. Đọc hôm nay, nó vẫn khiến người ta bất an, vì không đưa ra lời phán xét đạo đức nào; nó chỉ để ta thấy cái đẹp có thể tàn nhẫn đến thế nào.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026