Chương 5

Dostoevsky. Anh em nhà Caramazov. Dịch giả: Phạm Mạnh Hùng. Chương 5. Lời buộc tội của biện lý. Nhận xét về tính cách. Ippolit Kirinlovich bắt đầu lời buộc tội của mình, toàn thân run lên trong cơn run thần kinh, mồ hồi lạnh bệnh hoạn toá ra trên trán và hai bên thái dương, toàn thân lần lượt cảm thấy ớn lạnh rồi sốt nóng. Chính ông sau này kể lại như vậy. Ông coi bài nói của mình là chef d oeuvre (1), sau chef d oeuvre ấy là cả cuộc đời là bài ca thiên nga của ông. Sự thật thì chín tháng sau ông chết vì bệnh lao ác tính, vì vậy sự thực là ông có quyền so sánh mình với con thiên nga hát bài ca cuối cùng của mình, nếu như ông đã linh cảm thấy trước là ông sẽ chết. Ông đưa vào bài nói ấy tất cả trái tim, tất cả trí tuệ ông có và bất ngờ chứng minh rằng ở ông ẩn giấu cả tình cảm công dân, cả những vấn đề "đáng nguyền rủa", ít ra trong chừng mực mà Ippolit Kirinlovich đáng thương của chúng ta có thể mang trong mình những vấn đề đó. Cái chính khiến ông chinh phục được công chúng là vì ông thành thật: ông thành thật tin rằng bị cáo có tội; ông buộc tội không phải theo yêu cầu, theo chức trách, mà khi kêu gọi "trả thù", ông thực sự muốn "cứu xã hội".