Ai Phải là một truyện ngắn của Trần Tiêu, nhà văn thuộc thế hệ trước của văn học Việt Nam, người được biết đến với những trang viết chân chất về đời sống làng quê và số phận của những con người bình dân. Nhan đề ngắn gọn nhưng đầy sức gợi, như một câu hỏi day dứt về lẽ đúng sai, về công bằng và về những mối quan hệ chằng chịt trong đời sống thường nhật.

Trần Tiêu vốn có cái nhìn hiện thực mà đôn hậu, thường hướng ngòi bút về những cảnh đời lam lũ, những va chạm và mâu thuẫn nảy sinh trong không gian làng xã Việt Nam xưa. Với truyện ngắn này, chủ đề phải trái, đúng sai dường như được đặt ra không phải để phân xử rạch ròi, mà để khơi gợi suy ngẫm về những góc khuất của lòng người, về cách con người ứng xử với nhau giữa những ràng buộc của lề thói và tình cảm.

Là một truyện ngắn, tác phẩm cô đọng nhưng giàu ý nghĩa xã hội và nhân sinh. Giá trị của nó nằm ở khả năng phản ánh chân thực đời sống, ở sự cảm thông với những con người nhỏ bé và ở lời nhắc nhở nhẹ nhàng về đạo lý làm người. Đọc Trần Tiêu, người ta không chỉ thấy một lát cắt của xã hội cũ, mà còn nhận ra những giá trị nhân văn vẫn còn nguyên vẹn ý nghĩa cho đến hôm nay.

Ai phải, ai sai giữa những va chạm đời thường? "Ai Phải" của Trần Tiêu đặt ra câu hỏi tưởng đơn giản mà không dễ trả lời, để rồi dẫn ta vào những suy ngẫm sâu xa về lẽ đúng sai và cách con người đối đãi với nhau.

Bằng giọng văn mộc mạc, chân chất thấm đẫm hơi thở làng quê Việt Nam xưa, Trần Tiêu khắc họa những phận người bình dị với tất cả nỗi niềm và trăn trở của họ. Câu chuyện nhỏ nhưng chất chứa những bài học nhân sinh vẫn còn nguyên giá trị theo năm tháng.

Hãy chậm rãi đọc từng dòng chữ giản dị mà sâu sắc này, để cảm nhận tấm lòng đôn hậu của người viết và để tự soi lại chính mình trong những phân định phải trái của cuộc đời.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.