Kazan
Giới thiệu
"Kazan" là cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của James Oliver Curwood, nhà văn Mỹ chuyên viết về vùng hoang dã phương Bắc. Nhân vật chính là một con vật: Kazan, mang trong mình một phần tư máu sói và ba phần tư máu chó husky, đã bốn năm kéo xe trượt trên những vùng băng giá rộng lớn.
Sách mở ra trong một căn phòng xa lạ, lần đầu tiên Kazan tiếp xúc với thế giới văn minh. Con chó chưa từng biết sợ ấy bồn chồn giữa những bức chân dung treo tường, cho tới khi một người phụ nữ tóc vàng, mắt xanh như hoa, bước vào và quỳ xuống vuốt ve nó. Đó là Jeanne, người vợ mới của chủ nó, và từ khoảnh khắc ấy Kazan gắn bó với nàng bằng một lòng trung thành không gì lay chuyển.
Nhưng tiếng gọi của rừng vẫn còn đó. Trên hành trình qua tuyết, Kazan gặp Sói Xám, và đời nó bị kéo về hai phía: ánh lửa của con người và bầy sói ngoài kia. Curwood viết về thiên nhiên phương Bắc bằng con mắt người từng sống ở đó: những cuộc săn nai, mùa nước dâng, đàn hải ly lặng lẽ xây đập. Đây là một truyện phiêu lưu về loài vật, gần với tinh thần của Jack London.
Lời tựa
Văn chương về loài vật thường chia đôi thế giới: con vật hoặc thuộc về con người, hoặc thuộc về hoang dã. "Kazan" từ chối lối chia ấy. Con chó lai sói của Curwood mang cả hai tiếng gọi trong máu, và câu chuyện chính là cuộc giằng co không dứt giữa chúng.
Cái hay của Curwood là ông không nhân hóa Kazan một cách dễ dãi. Kazan không nói, không suy nghĩ như người, nhưng nó biết tự hào, biết nhục nhã, biết nhớ. Sau lần bị một sinh vật nhỏ bé hơn mình đánh bại dưới nước, nó lết lên bờ với một cảm giác mà người đọc nào cũng hiểu: "Nó đã bị đánh bại bởi một con vật không biết dùng ngay cả đến hàm nanh! Thật là nhục nhã!" Chỉ hai câu, tác giả cho thấy con vật này có một thế giới nội tâm thật sự.
Sói Xám đáng được dõi theo ngay từ lần đầu xuất hiện. Mối gắn bó giữa hai con vật được viết tinh tế không kém mối gắn bó giữa Kazan và Jeanne, và chính sự so sánh ngầm ấy làm nên chiều sâu cho cuốn sách.
Hơn một thế kỷ sau, những trang về tuyết, nai, hải ly vẫn còn nguyên sức sống. Cuốn sách dạy người đọc kính trọng thiên nhiên, và hiểu rằng lòng trung thành không chỉ là đức tính của con người.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026