Ngư Ông Và Biển Cả
Giới thiệu
Tám mươi tư ngày liền, ông lão Santiago ra khơi trên dòng hải lưu mà không câu được con cá nào. Cha mẹ cậu bé từng theo ông học nghề đã bắt nó sang thuyền khác, vì cho rằng ông đã "salao", tức xui xẻo đến tận cùng. Cậu bé vẫn ra đón ông mỗi chiều, giúp ông mang cuộn dây, cây lao và tấm buồm vá bằng bao bột. Rồi ông lão chèo thuyền ra thật xa, và một con cá lớn chưa từng thấy cắn câu.
"Ngư Ông Và Biển Cả" (The Old Man and the Sea, 1952) là truyện vừa nổi tiếng nhất của Ernest Hemingway, tác phẩm mang về cho ông giải Pulitzer và góp phần lớn vào giải Nobel Văn chương năm 1954. Bản dịch này của Phùng Khánh và Phùng Thăng.
Gần như toàn bộ câu chuyện diễn ra trên một chiếc thuyền con, giữa ông lão, con cá, bầu trời và những ý nghĩ ông nói to một mình. Văn Hemingway giản dị, câu ngắn, lặp lại như nhịp chèo, nhưng từng chi tiết được chọn kỹ đến từng sợi dây câu.
Lời tựa
Hemingway viết về một cuộc vật lộn mà người đọc linh cảm khó có kết cục trọn vẹn, vậy mà vẫn khiến ta không rời mắt. Bởi điều "Ngư Ông Và Biển Cả" đặt cược không phải là con cá, mà là phẩm giá của một con người khi mọi thứ quanh mình đã già đi.
Ngay từ những trang đầu, tác giả đã chỉ ra nơi phẩm giá ấy trú ngụ. Ông lão gầy guộc, gáy hằn nếp nhăn, tay chằng chịt sẹo cũ, nhưng "Mọi thứ trên cơ thể lão đều toát lên vẻ già nua, trừ đôi mắt; chúng có cùng màu với nước biển, vui vẻ và không hề thất bại." Cả câu chuyện về sau như để kiểm chứng câu văn ấy: thân thể có thể kiệt sức, còn đôi mắt có chịu thua hay không.
Hãy lắng nghe những lời ông lão nói với con cá, với bàn tay bị chuột rút, với những vì sao. Đó không phải lời lẩm cẩm của kẻ cô độc, mà là cách một người tôn trọng đối thủ của mình.
Cuốn sách mỏng này được đọc trong lớp học khắp thế giới, và mỗi lứa tuổi đọc ra một điều khác. Người trẻ thấy lòng kiên trì; người lớn tuổi thấy nỗi cô đơn và sự thanh thản khi chấp nhận giới hạn của mình. Cả hai đều đúng, và đó là dấu hiệu của một tác phẩm kinh điển.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026