Truyện Ngụ Ngôn Của La Fontaine
Giới thiệu
Người Việt từng cắp sách đến trường ở thế kỷ hai mươi hẳn còn nhớ "Con Quạ với Con Chồn", "Con Ve và Con Kiến", "Cô Bán Sữa với cái bình sữa". Nhưng đó chỉ là vài bài trong số mấy trăm truyện ngụ ngôn của Jean de La Fontaine, thi sĩ trứ danh nước Pháp thế kỷ mười bảy. "Truyện Ngụ Ngôn Của La Fontaine" là tuyển tập ông bà Chung Hữu Thế ở Montreal phỏng dịch thêm vào khoảng năm 1995, với mong muốn giúp trẻ em thích đọc và học tiếng Việt hơn.
Khoảng ba mươi bài được chuyển thành thơ, phần lớn theo thể song thất lục bát, dưới những nhan đề Việt gọn gàng như "Ai Dại Ai Khôn", "An Phận", "Chọn Bạn", "Của Phi Nghĩa". Ta gặp lại con Sói mắc xương và con Cò tốt bụng, con Lừa ganh với con Chó nhỏ, con Sói bắt nạt con Cừu non bên dòng suối, con mòng lên mặt chỉ huy cỗ xe sáu ngựa, ông lão đốn củi gọi Tử Thần. Mỗi bài kèm một đoạn bình luận ngắn, và nhiều bài in cả nguyên văn tiếng Pháp để đối chiếu.
Đây là cuốn sách để đọc cho trẻ nghe, và cũng để người lớn nghiền ngẫm, đúng như lời người dịch: ngụ ngôn La Fontaine, càng lớn tuổi đọc lại càng thấm.
Lời tựa
Dịch ngụ ngôn La Fontaine sang thơ Việt khó hơn ta tưởng: phải giữ được cái lý sắc sảo của người Pháp mà vẫn nghe như lời ông bà kể bên hiên nhà. Ông bà Chung Hữu Thế chọn thể song thất lục bát, và lựa chọn ấy đưa những con vật của "Truyện Ngụ Ngôn Của La Fontaine" về gần với ca dao, với truyện cổ của ta.
Lấy bài con Lừa học đòi con Chó nhỏ làm nũng chủ. Nguyên tác mở bằng một câu châm ngôn khô; bản dịch khép lại bằng một lời khuyên mềm, có nhịp, dễ thuộc như câu hát: "Thượng Đế sinh mỗi người một khác, Chẳng có ai giống tạc như ai." Bài học vẫn là của La Fontaine, nhưng giọng nói đã thành giọng Việt, thứ giọng mà một đứa trẻ lớn lên nơi xứ người có thể nghe và nhớ.
Mỗi lần một hai bài là vừa, đọc thành tiếng, rồi dừng ở đoạn bình luận để hỏi các em nghĩ gì. Ai biết tiếng Pháp sẽ thú vị khi đặt bản dịch cạnh nguyên văn.
Ngoài giá trị của chính những bài ngụ ngôn, cuốn sách còn là dấu tích của một nỗ lực thầm lặng của người Việt xa quê: dùng thơ để giữ tiếng mẹ đẻ cho thế hệ sau. Ở đó, La Fontaine thành một người thầy dạy tiếng Việt, điều có lẽ chính ông cũng không ngờ.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Lời Giới Thiệu
- Ai Dại Ai Khôn
- An Phận
- Bí Quyết Của Tình Thương
- Bình An
- Chọn Bạn
- Của Cải Và Hạnh Phúc
- Của Phi Nghĩa
- Đôi Bạn
- Đua Đòi
- Đừng Bắt Chước
- Gạt Người - Người Gạt
- Già Kén Kẹn Hom
- Hạnh Khiêm Tốn
- Hãy Giản Dị
- Khó Làm Vừa Lòng Người
- Khôn Sống Dại Chết
- Mạnh Hiếp Yếu
- Người Quan Trọng
- Phân Biện
- Tật Người - Tật Mình
- Tha Lực
- Tham Thì Thâm
- Tự Do
- Trả Đữa
- Tử Thần Và Lão Tiều Phu
- Tử Thần Và Lão Tiều Phu
- Tử Thần Và Người Hấp Hối
- Tương Trợ
- Vội Tin Sẽ Mắc
- Vụng Tính