Tủ Sách Việt Văn

Đàm Cửu

Đàm Cửu. Đàm Cửu là con một nhà bán hoa ở Bắc Kinh. Một hôm, Cửu vâng lời cha mẹ đi thăm một người thân tộc sống ở Yên Giao, ngoại ô phía Đông thành phố. Lúc chàng cưỡi ngựa ra khỏi cổng thành, thì trời đã về chiều. Giữa đường, chàng gặp một bà lão, áo quần chắp vá, cưỡi một con bạch mã, yên cương rất là hoa lệ, đi cùng đường với Cửu khi trước, khi sau. Bà lão hỏi Cửu: - Cậu Hai đi đâu đấy? Cửu cho bà lão biết là mình đi ra ngoại ô thăm người nhà. Bà lão nói: - Từ đây đến Yên Giao, còn cả mười dặm nữa. Đường nhiều chỗ lầy lội không dễ đi đâu, cậu Hai không nghe người ta nói hay sao? Vả, bây giờ chuông chùa đã đổ, trời đã xế chiều, nơi đây lại hoang dã tịch liêu chắc gì cậu sẽ không gặp đạo tặc cơ chứ? Tệ xá cũng gần đây, mời cậu ghé nghỉ đỡ đêm nay, mai dậy đi cho thư thả... Lúc đó, trong lòng Cửu cũng đã nơm nớp lo âu, nghe bà lão bàn như vậy thì chịu ngay. Bà lão cho ngựa vượt lên trước. dẫn đường cho Cửu. Hai người đi theo một con lộ nhỏ hoang vắng, chừng hơn hai dặm thì đến một khu rừng có ánh đèn thấp thoáng. Bà lão cầm roi ngựa chỉ về hướng đó và bảo Cửu: - Đến nơi rồi! Hai người buông cương cho ngựa chạy thẳng đến đấy. Cửu thất có hai gian nhà thấp le tè lụp xụp, tường bằng đất cả, vừa tâm vai chàng. Bà lão xuống ngựa, mở cửa mời Cửu vào. Chàng thấy trong nhà trống rỗng chẳng có đồ đạc chi cả, ngoài chiếc đèn lồng treo trên vách tường. Một người thiếu phụ đang nằm ở trên bục bếp, vạch ngực cho con bú. Bà lão bảo với thiếu phụ: - Có khách đến chơi kìa. Dậy mau đi chứ! Người con dâu từ từ đứng dậy, đưa tay vấn lại mái tóc. Đứa bé đang bú, bị bỏ rơi, bật khóc oe oe. Bà lão bèn móc trong túi ra một chiến bánh nướng đưa cho nó, thì nó nín ngay không khóc nữa. Cửu thấy người thiếu phụ khoảng hai chục tuổi. Đôi mắt ươn ướt như vướng lệ, trông sầu thảm, u buồn, chẳng có gì là vui vẻ hoan lạc. Bà lão lại bảo với người con dâu: - Con đi đun nước pha trà, U đem trả ngựa rồi về ngay. Nói xong thi ra ngoài cũng, giắt ngựa đi. Người con dâu lấy một nhúm dạ châm vào đèn để lấy lửa. Bấy giờ Cửu mới để ý nhìn kỹ. Nàng mặc một chiếc áo ngắn bằng vải bố màu hồng. Một chiếc quần cọc màu lục. Một chiếc yếm che ngực màu lam. Đôi hài thì chiếc cao chiếc thấp, cũ rách. Tất cả đều tệ nát, để hở cả khuỷu tay, bắp chân và hai gót chân. Cửu còn trẻ, nói năng chậm chạp, nên không thể hỏi han thiếu phụ nhiều hơn, nhưng trong lòng thì âm thầm thương nàng vô hạn. Một lát sau, bà lão trở về bảo với Cửu: - Lại đi trả ngựa lại cho chủ, để cậu phải ngồi một mình tịch mịch, ở trên ấy, nghe nói có khách, cũng muốn mở tiệc khoản đãi cậu một bữa, nhưng tôi từ chối, lấy cớ là trời đã quá trễ. Họ đều gởi lời hỏi thăm cậu đấy. Cửu dạ, dạ, đáp lại. Bà lão lại tiếp: - Bôn trì suốt cả nửa ngày, chắc là cậu đói bụng lắm rồi. Con mau dọn cơm đãi khách đi. U xuống cho lừa ăn. Cửu nói: - Quấy rầy cụ thế này, cháu thật chẳng yên lòng chút nào. Ngày mai lên đường nhất định xin cụ cho cháu hoàn lại phí tổn. Bà lão xua tay bảo chàng: - Cậu đừng khách sáo nữa, ít thảo liệu cho lừa ăn có đáng gì! Rồi đi cho lừa ăn. Một lát đã xong. Người con dâu cũng đã đem rượu và đồ nhậu ra bầy. Cửu thấy bát đĩa rất là thô lậu, xấu xí. Lại phải bẻ cành cây để làm đũa, và dùng cái bồn để làm hồ đựng rượu. Còn đồ nhắm tinh là thịt cá, nhưng nguội tanh, lạnh ngắt, Cửu không thể nào ăn nổi. Bà lão bê đèn lại gần, khuyên mời Cửu uống chút rượu, nhưng chàng từ chối, nói là không biết uống, bèn đem cơm lên. Cơm cũng nguội lạnh băng giá. Cửu cố gắng lắm mới ăn hết một chén. Chàng ăn xong thì người con dâu đến dọn dẹp, mang bát đĩa đi. Còn bà lão thì ngồi lại đàm đạo với Cửu. Một lát sau, người con dâu trở ra, nơi dưới ánh đèn bắt chấy cho con. Cửu hỏi bà lão: - Cháu nghe giọng nói của cụ, hình như không phải là người Bắc Kinh. Còn nương tử, quần áo, trang phục lại giống như người Mãn Châu, chăng hay thuộc bang tộc nào vậy? Bà lão đáp: - Quả đúng như cậu nói. Tôi người phủ Phụng Dương, tỉnh An Huy, họ Hầu. Cái năm trời làm mất mùa, tôi bỏ xứ, lưu ly trôi dạt đến Bắc Kinh, phải may thuê vá mướn cho người ta để mưu sinh. Sau đó tôi cải giá, lấy một người nhà quê ở vùng này, tên là Hắc Tử, đã gần ba chục năm, nay ông nhà tôi cũng đã già rồi. Tôi có hai người con, một gái một trai. Đứa con gái đã lấy chồng, còn. đứa con trai đi làm thợ nề ở trên tỉnh. Ông nhà tôi tuy tuổi già sức yếu vẫn phải đến làm công trong một cửa tiệm, gánh nước rửa đồ cho người ta. Ngày mai cậu đi qua đó, hễ thấy người nào có chòm râu bạc, da mặt nhăn nhúm như da gà, đàng sau tai có một cái bướu to bằng quả trứng, chính là ông nhà tôi đấy. Còn đứa con gái này là con dâu tôi họ Từ. Thật ra thì đi ở cho một nhà giàu ở trên kia. Chủ của nó là một vị Tham Lãnh họ Ba, về hưu đã lâu. để cho con thừa tập chức vi. Chính là nơi tôi vừa đến mượn ngựa để đi đấy. Cửu nói. - C háu thấy nhà cụ thanh bần, nghèo khổ, việc gì mà phải đãi khách một cách thịnh soạn thế này? Bà lão cười, đáp: - Khách đến bất thình lình, nhà lại nghèo, thì lẽ nào ho một tiếng mà thành cỗ ngay được?