Dạ Đàm Tùy Lục (Hậu Liêu Trai)
Giới thiệu
Dạ Đàm Tùy Lục, còn được gọi là Hậu Liêu Trai, là tập truyện chí dị lưu hành dưới tên Hòa Bang Ngạch, bản dịch của Phạm Xuân Hy. Sách gồm nhiều truyện ngắn, mỗi truyện mang tên một nhân vật hay một sự việc: Vương Khản, Dị Khuyển, Ngẫu Hoa, Lương Sinh, Bạch Bình, Chu Tiên, Diêu Vân Tiên…
Như Liêu Trai, đây là thế giới nơi cõi người và cõi lạ gặp nhau một cách tự nhiên. Một chàng nông dân đang làm cỏ ngoài đồng bỗng được một cô gái áo quần hoa lệ chạy tới xin núp khỏi cơn lốc; một viên quan nhận lời đưa hài cốt người xa xứ về Nam; một anh học trò nghèo mồ côi lận đận đường vợ con; một người có dị thuật làm sương mù giữa thời giặc giã. Có truyện đậm màu tiên hồ, có truyện gần như ký sự thời loạn.
Bản dịch Phạm Xuân Hy trơn, sáng, nhiều thành ngữ quen tai, giữ được cái giọng kể vừa nghiêm vừa hóm của lối văn bút ký. Mỗi truyện đọc chừng một buổi tối, đúng như cái tên "chuyện đêm".
Lời tựa
Những truyện kỳ lạ hay nhất thường không hỏi ma quỷ có thật không, mà hỏi con người cư xử ra sao khi gặp chuyện phi thường. Tập sách này đi theo hướng ấy: phép lạ chỉ là cái cớ, còn điều được đem ra cân là ơn và nghĩa, lòng tham và sự biết điều.
Truyện mở đầu đã cho thấy cái duyên của cả tập. Chàng Vương Khản cứu người con gái khỏi cơn lốc, rồi không chịu nhận lụa là châu báu, cứ úp mở đòi một thứ "to lớn vô cùng". Nàng đáp lại bằng một câu vừa trách vừa đùa: "Chàng thật là đại bất lương, thiếp không thể nào không trở thành kẻ phụ ơn được." Chỉ một lời thoại, "Dạ Đàm Tùy Lục" đã đặt ra cái thế giằng co giữa ân huệ và đòi hỏi, sẽ còn trở đi trở lại ở nhiều truyện sau.
Đọc tập này, có lẽ nên đọc mỗi đêm một truyện, như tên sách gợi ý. Thong thả thì sẽ nhận ra những truyện thời loạn, khi giặc giã tràn qua hương thôn, cũng có hơi thở riêng, khác hẳn những truyện tiên hồ.
Dòng truyện chí dị Trung Hoa luôn có chỗ cho những cuốn như thế này: không tham làm lớn, chỉ ghi lại những chuyện người ta kể bên đèn, để lại một bài học nhẹ về sự tử tế. Bài học ấy được nói qua chuyện hồ ly, chuyện hồn ma, nên người đọc nhớ lâu.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026