Tủ Sách Việt Văn

Đỗ Thập Nương

Đỗ Thập Nương. Về đời Vạn Lịch, nhà Minh Nhật Bản khởi binh xâm lấn Triều Tiên. Quốc vương Triều Tiên dâng biểu cáo cấp. Trung Quốc phái binh cứu ứng. Vì thời đó, binh lương thiếu hụt, nên triều đình Trung Quốc ra một định lệ hễ ai muốn vào học trường Quốc Tử Giám phải nộp tiền bổ sung vào quỹ quân lương. Học trò theo trường Quốc Tử Giám cũng khá đông, trong số đó có người họ Lý, tên Giáp, tự Tu Tiên, quê ở phủ Thiệu Hưng, tỉnh Triết Giang, là con của Lý Bồ Chính. Có ba người con trai, nhưng Giáp là lớn nhứt, từ thuở nhỏ vẫn theo học ở trường Tường, mà vẫn chưa đậu. Nay, theo lệ nộp tiền, lại rủ thêm người bạn cùng làng tên Liễu Ngộ Xuân tùng học nơi Quốc Tử Giám. Đôi bạn là cà nơi Đế đô, lại kết liên với một danh kỹ họ Đỗ tên Ty, đứng hàng thứ mười trong kỹ viện, mọi người gọi là Đỗ Thập Nương. Đỗ Thập Nương tuy tuổi mới lên 19 mà cặp má đào phơi phới hương xuân ấy đã làm tan nhà nát cửa không biết bao nhiêu vương tôn, công tử nơi chốn Đế đô. Lý Giáp cũng là tay phong lưu công tử, mặt mũi khôi ngô, tác phong nho nhã, ra mặt con nhà thế phiệt đoan trang. Từ khi vàng đá gặp nhau, hai bên trao tình ân ái, càng ngày mối tình của chàng thư sinh với nàng ca kỹ càng thắm đượm sâu xa. Mà con người lúc đã yêu nhau thì ai còn có thể sống mãi trong cảnh hỗn độn như thế được, nàng Thập Nương bắt đầu chán với cuộc sống nơi kỹ viện, muốn trở lại cuộc sống thanh bạch của ngày nào. Hơn nữa, thấy Lý Giáp là người trung thực, đáng mặt trượng phu, có thể sống gởi nạc, thác gởi xương được. Một hôm, Đỗ Thập Nương đem ý mình tỏ với Lý Giáp biết. Lý Giáp tuy trong lòng cũng muốn vớt đóa hoa tươi, sớm rơi giữa giòng nước, nhưng ngại vì thung đường chẳng khứng, còn chần chừ chưa quyết. Mặc dù thế, nhưng tình ân ái vẫn đậm đà. Bà chủ kỹ viện thấy mối tình của cặp tình nhân ấy càng ngày càng khắn khít, ban đầu Lý Giáp tiền bạc còn nhiều, bà ta tiếp đón rất nồng hậu, nhưng sau coi đà Lý Giáp chỉ còn bàn tay trắng, mụ liền trở mặt... Vả lại mụ nghe Lý Bồ Chính ở nhà hay tin con du đãng không gởi tiền nữa, từ đó mụ ra mặt khinh khi, không còn giữ chút gì lễ độ nữa. Vì mối tình chân thật, Đỗ Thập Nương khác hẳn, thấy Lý Giáp hết tiền, trong lòng bức rức, nhất là thấy mụ chủ hất hủi chàng ta, lòng làng không nỡ. Một hôm mụ chủ nói với Đỗ Thập Nương: — Nhà này là chỗ rước khách, hễ kẻ nào có tiền thì được trọng đãi, kẻ nào không có tiền đừng có léo tới làm rầy. Nếu cứ chiều chuộng mãi cái bọn túi rỗng kia thì cả nhà này phải chết đói sao? Cố nhẫn nhục, Thập Nương đáp: — Trước kia công tử đâu phải là kẻ túi rỗng đến đây sao? Mụ chủ cười xòa nói: — Trước kia ta cũng không bạc đãi nó vì nơi đây nuôi con em là để rước khách lấy tiền, chứ đâu phải để thương yêu nhau bằng cái lối “chung thủy” ấy. Nếu mày thấy nó quả thật yêu mày thì mày bảo nó đem tiền đến chuộc mày ra, để tao lấy tiền mua đứa khác cho kỹ viện. Đỗ Thập Nương thấy mụ chủ mở lời như vậy trong lòng mừng rỡ, hỏi lại: — Quả bà bằng lòng như thế sao? Hay bà thấy Lý Giáp hết tiền đặt điều đuổi khéo? Mụ chủ mỉm môi, đáp: — Ta chưa bao giờ nói sai lời với ai cả! Đỗ Thập Nương chưa tin, hỏi thêm: — Bà định giá bao nhiêu? — Người khác thì phải đủ ngàn vàng, nhưng đối với Lý Giáp nghèo khổ, ta chỉ lấy ba trăm lạng thôi. Nội trong ba ngày, nếu có đủ số ấy thì tốt, bằng không mà còn lân la đến đây thì đừng trách ta có ác ý. Thập Nương suy nghĩ một lúc rồi nói: — Bắt một người không tiền phải có ba trăm lượng vàng trong ba ngày e gấp quá! Xin hạn cho mười hôm. Mụ chủ biết Lý Giáp lúc này không đào đâu ra tiền nữa, nên làm ra mặt dễ dãi nói: — Được rồi, ta cho một thời hạn mười ngày đó. Thập Nương trong lòng vẫn e ngại, nên hỏi tiếp: — Nếu trong mười ngày, người ta có đủ số tiền mà bà không y lời hứa thì sao? Mụ chủ đôi mắt tròn xoe, tỏ ý bất bình: — Nếu ta nói sai, ta sẽ là một con thú vật. Đêm ấy Lý Giáp đến, Đỗ Thập Nương nói tỉ tê với chàng. Lý Giáp buồn bã phân trần: — Tôi có ý ấy đã lâu ngặt vì tay trắng, không kiếm đâu ra tiền, biết làm sao? Đỗ Thập Nương nói: — Chàng nên tìm vay mượn nơi bạn bè thân thích, chúng ta sẽ cùng nhau chung sống suốt đời. Thoát khỏi cảnh cá chậu chim lồng này, thiếp xin nguyện làm thân trâu ngựa để báo đền ơn ấy. Lý Giáp phàn nàn: — Bạn bè thân thích hiện nay thấy tôi tới lui nơi kỹ viện đều lánh mặt, khó mà mượn được, chỉ có cách là ngày mai tôi giả vờ mượn đỡ một ít tiền hồi hương, may ra có được ít nhiều. Hôm sau, Lý Giáp đến các bạn học cáo biệt và hỏi mượn một ít bạc tiền làm lộ phí về quê. Các bạn bè đều một mực từ chối, không ai cho mượn cả. Lý Giáp chạy luôn ba ngày như vậy mà không tìm đâu ra được một đồng một chữ nào, xấu hổ quá, không dám đến kỹ viện nữa, mới lén qua ngủ nhờ nơi nhà người bạn học cùng làng là Liễu Ngộ Xuân. Liễu Ngộ Xuân thấy mặt bạn dàu dàu, bèn hỏi thăm duyên cớ. Lý Giáp đem câu chuyện Đỗ Thập Nương đầu đuôi kể lại. Liễu Ngộ Xuân nói: — Chưa hẳn là nàng Thập Nương đã thật dạ yêu anh đâu. Nàng là danh ca đệ nhất của kỹ viện, tôi e mụ chủ tìm cách để gạt gẩm anh đấy thôi, chứ là nào mụ ấy lại chịu buông cái con “bò sữa” ấy.