Tủ Sách Việt Văn

Tập 3 - Chương 1

Tập 3 - Chương 1: Huyện Tam Hà, Đến Thăm Chùa Lý Giang, Bề Tôi Hiền Nhận Chức Trừ Kẻ Ác. Có bài từ theo điệu Tây Giang nguyệt rằng: Càn khôn cuồn cuộn sóng biển, Nhật nguyệt vằng vặc đưa thoi, Phúc Thiên, họa dâm khó lòng thoát, Người nên biết lỗi sửa sai. Giàu sang đời trước đã định, Có, không chẳng tự bôn ba, Từ nay yên phận dưỡng tính hòa, Người lành được vui mãi mãi. Khúc Tây Giang nguyệt này nói tới một câu chuyện lạ kỳ chép trong bộ sách lạ kỳ của Trung Quốc. Từ khi vua Khang Hy lên ngôi, sông trong biển lặng, ngũ cốc được mùa, muôn dân vui sướng, nước ổn dân yên. Ở một ngõ đầu tiên qua cổng chào Đông Đơn cửa Sùng Văn có nhà một danh sĩ họ Bành, tên Định Cầu, sau đổi thành Bành Bằng, tên chữ Hữu Nhân. Cha là Đức Thọ làm quan ở kinh đô nhưng mất sớm, mẹ họ Diêu cũng qua đời. Vợ là Mã Thị tính hiền thục lại thông minh. Bành Bằng quyết chí học hành, nhà cũng đủ ăn. Năm Khang Hy thứ 39 (1700), đỗ tiến sĩ khoa Canh Thìn, được bổ tri huyện huyện Tam Hà. Ngày hôm ấy người đưa tin tới nhà báo tin vui, gia nhân là Bành Hưng vào thưa với chủ: - Có người đem tin vui tới nhà báo cho lão gia biết đấy ạ! Bành Công thưởng cho người báo tin vui hai lạng bạc tốt, sau đó đến lạy chào thầy, chào các bạn cùng đỗ, bận rộn suốt mấy ngày. Ngày hôm ấy mọi việc đã xong, Bành Công cho gọi viên quản gia già là Bành An đến trước mặt, bảo: - Bành An, nhà ngươi tuổi gần thất thập nhưng còn khỏe mạnh. Ta nay sắp đi nhận chức, để ngươi ở lại trông coi việc nhà mọi việc trong ngoài người phải lưu tâm lo việc. Ngày mai ta đi thăm mộ, tế nhà thờ họ, bái liệt tổ tiên, định đến ngày kia thì khởi hành. Ngươi hãy thu xếp hành lý cho ta. Ta đem theo một mình Bành Hưng, người khác không dùng đến. Ngươi gọi hắn lên đây. Bành An lui ra, gọi Bành Hưng vào. Bành Hưng tới trước mặt, nói: - Nô tài xin chúc mừng lão gia. Bành Công nói: - Ngươi thu xếp hành lý đi, ngày kia cùng ta lên đường. Bành Hưng đáp: - Nô tài biết rồi ạ! Bành An bảo: - Cháu đi mua ít đồ cúng đi! Bành Hưng đáp: - Vâng. Hai người đi ra, Bành Công tới phòng phu nhân, nói: - Tôi chịu ơn hoàng thượng trao cho chức huyện lệnh huyện Tam Hà. Đấy là nơi vất vả, tôi không thể đưa bà đi cùng. Việc trong nhà, tôi nhờ bà để tâm thu xếp. Sau khi đến nơi nhận chức rồi, có thế nào tôi sẽ sai người về đón bà. Phu nhân Mã Thịlà người hiểu tam tòng tứ đức cùng bảy điều phải giữ chữ trinh, chín điều phải giữ tiết liệt, nên vừa nghe chồng dặn đã nói: - Xin lão gia cứ yên tâm, thiếp cũng không thể theo lão gia đi được. Hiện nay thiếp đang thai nghén, đợi sau khi sinh nở xong thì báo tin mừng cho lão gia là được rồi. Phu nhân nói xong, cô hầu ThuHương thưa: - Cơm tối đã xong rồi, lão gia ăn ở đâu ạ? Bành Công đáp: - Ở đây ta cùng ăn với phu nhân. U già Lưu Thịcùng Thu Hương dọn cơm ra, vợ chồng Bành Công ăn cơm xong, tối hôm đó không có chuyện gì. Sáng hôm sau, Bành Hưng vào thưa: - Nô tài đã mua xong đồ cúng, mời lão gia tới thăm mộ. Bành Công dùng cơm sáng xong, mang theo Bành Hưng ra khỏi thư phòng, tới ngoài cổng thì lên xe. Bành Hưng dắt ngựa, ra khỏi thành tới phần mộ. Người coi mộ đón tiếp lão gia, chào hỏi và chúc mừng Bành Công. Bành Công xuống xe nhìn xem, thấy các nơi cây cối đều ngay ngắn, bèn sai bày đồ cúng, đốt nhang cầu khấn, thầm khấn rằng: - Trên có tổ tiên, con là Bành Bằng cúi lạy tổ tiên phù hộ; nhờ ơn đức thánh thượng, con được trao chức huyện lệnh huyện Tam Hà, nay con đến lạy tổ tiên và xin bái biệt. Nói xong vái tám vái. Lễ mộ xong, người coi mộ tới nói: - Nô tài đã chuẩn bị trà ở nhà trên, xin mời lão gia uống trà. Bành Công tới nhà trên ngồi xuống, gọi người coi mộ tới, nói: - Ta sắp sửa đi nhận chức, ngươi hãy trông nom phần mộ cho tốt và sửa sang cây cối. Người coi mộ tên là Lai Thuận, nói: - Nô tài xin tuân lệnh. Bành Công thưởng cho Lai Thuận tám lạng bạc tốt, sau đó lên xe về nhà. Tới nhà, Bành Công xuống xe, vào thư phòng. Bành An đến nói: - Bẩm lão gia, nay có Viên ngoại lang bộ Lại là Thụy Tam lão gia và Tát Đại lão gia đến chúc mừng lão gia và tiễn đưa, có để lại mấy thứ như trà và bánh điểm tâm, nói rằng sáng sớm mai còn đến tiễn chân nữa. Bành Công nói: - Ta biết rồi! Nhưng Bành Công thầm nghĩ: "Thụy Tam đệ là một người bạn tri kỷ của ta, ta đang muốn gặp ông ấy, nhờ ông ấy trông nom giúp việc nhà. Một khi ta đi nhận chức là phải tận tụy với nước, trừ hại cho dân, trên báo ơn vua, dưới làm dân được yên vui, cắt bỏ cái ác cho người lương thiện được sống yên. Nam tử hán, đại trượng phu đã sinh ra ở đời, ắt phải làm nên sự nghiệp oanh liệt để lưu lại tiếng thơm đến nghìn xưa". Trong lúc suy nghĩ thì trời đã muộn, bèn về phòng an nghỉ. Ngày hôm sau trở dậy, gia nhân vào báo: - Thụy Minh lão gia đã đến, hiện đang ngồi trong thư phòng đợi lão gia. Bành Công nói: - Ta biết rồi! Nói xong tự đi đến thư phòng, nhìn thì thấy Thụy Minh mặc quan phục càng thêm oai nghiêm.