Lời Giới Thiệu
Lời Giới Thiệu.
Đây là hồi ký của Nguyên soái Liên Xô Va-xi-li Trui-cốp, thuật lại trận đánh lịch sử bảo vệ thành phố Xta-lin-grát trên bờ sông Vôn-ga của tập đoàn quân 62, mà tác giả lúc đó làm tư lệnh.
Cuộc chiến đấu anh hùng kéo dài 180 ngày đêm của tập đoàn quân 62 và nhân dân thành phố, đã chận đứng cuộc tiến công ào ạt và đập tan âm mưu đánh chiếm thành phố, thọc ra sông Vôn-ga của quân phát xít Hít-le, góp phần cùng các đơn vị Hồng quân Liên Xô phản công, bao vây và tiêu diệt hoàn toàn quân địch trên mặt trận Xta-lin-grát, tạo nên một bước ngoặt lịch sử trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc của Liên Xô, tiêu diệt hoàn toàn bọn xâm lược phát xít Hít-le.
Tôi sinh ra ờ nước Nga, tại làng Đầm Bạc nay là một thị trấn của một huyện trong vùng Mát-xcơ-va. Tôi đã phục vụ gần sáu chục năm trong quân đội Xô-viết, đã chiến đấu cho Tổ quốc trên các vùng đất đai ở Xi-bê-ri, U-cra-i-na, Bạch Nga và ở miền Trung nước Nga. Nhưng trong cả nước Nga bao la, chỉ có một thành phố mà tôi vô cùng yêu quý, vì cuộc đời tôi gắn chặt với thành phố trên bờ sông Vôn-ga ấy, thành phố đã đi vào lịch sử với cái tên là Xta-lin-grát.
Chính ở Xta-lin-grát, tôi coi như được sinh ra lần thứ hai. Do những sự ngẫu nhiên may mắn trong bom đạn mà tôi còn được sống. Ở Xta-lin-grát, tôi hiểu được tôi sống và học tập là để phục vụ, và số phận của cuộc đời đã nhào nặn tôi tới đâu.
Trí nhớ tự nhiên đưa tôi trở lại những ngày đầy thử thách của trận đánh ở thành phố đó. Tôi như thấy lại tất cả, và không thể im lặng, không thể từ giã cõi đời này mà không kể lại thế hệ chúng tôi đã bảo vệ Xta-lin-grát như thế nào, và đòn sấm sét đã giáng vào chủ nghĩa phát xít tại đây ra sao.
Ngày nay, thành phố Xta-lin-grát đã trở thành nơi hành hương chiêm ngưỡng của hàng triệu người từ khắp các lục địa trên hành tinh chúng ta. Họ đến nghiêng mình trước chiến công anh hùng của các chiến sĩ Xô-viết đã bào vệ không những thành phố của mình, mà còn bảo vệ cả nền văn minh của thế giới nữa.
Nhân dân đã dựng trên đồi Ma-mai-ép một đài kỷ niệm các chiến sĩ anh hùng. Dưới chân tượng đài ấy, các chiến sĩ đến đọc lời thề của Quân dội; các đoàn viên Côm-xô- môn đến nhận thẻ Đoàn; những cặp vợ chồng mới cưới ra khỏi Cung Hạnh phúc sau hôn lễ bao giờ cũng đến đó để đặt hoa.
Những ai đã trèo lên đỉnh đồi Ma-mai-ép, phóng tầm mắt nhìn về phía đông, sang phía sông Vôn-ga nằm gần đó tưởng như với tay được, đều sẽ hiểu rõ tinh thần dũng cảm của các chiến sĩ Xô-viết đã chặn đứng cuộc tiến công của quân phát xít thực vĩ đại đến chừng nào.
Trận đánh ở vùng cửa ngõ, ngoại vi thành phố và trong các khu phố Xta-lin-grảt kéo dài một trăm tám mươi ngày đêm. Tiếng nổ như sấm sét của đại bác, tiếng rít của đạn súng trường và súng máy, tiếng kêu rên của những người bị thương không phút nào ngừng. Biết bao nhiêu tên lính phát xít hùng hổ tiến về sông Vôn-ga, biết bao nhiêu chiến sĩ Xô-viết bảo vệ dài đất hẹp này đã nằm xuống trong thành phố, trước con sông Vôn-ga ấy?
Thành phố bốc cháy, bị phủ kín dưới khói lửa và bụi đất đá. Từ trên đỉnh đồi Ma-mai-ép, hồi đó trên bản đồ chiến thuật ghi là điểm cao 102,0, chúng tôi chi còn nhìn thấy những khung xương của các tòa nhà đổ nát và từng núi gạch vỡ. Đá cũng không chịu đựng nổi, nhưng con người đã chịu đựng được. Mỗi đống hoang tàn, mỗi khung xác nhà, mỗi đống gạch vụn đều là các trận địa phòng ngự. Chiến dấu giành giật nhau, không chỉ từng đường phố, từng ngõ hẻm mà từng căn gác, từng thước đất.
Đồi Ma-mai-ép là nơi diễn ra các trận chiến gay go, ác liệt nhất. Sau chiến tranh, người ta đã tính mỗi thước vuông đất đá trên đồi có trộn lẫn hàng ngàn mảnh bom đạn. Đất nhào lẫn với sắt và gang.
Năm tháng trôi qua. Trên đống hoang tàn đổ nát, một thành phố mới đã mọc lên, một thành phố lộng lẫy, đường phố rộng rãi, nhà cửa kiến trúc đẹp đẽ. Các nhà máy được khôi phục lại, một số mới được xây dựng và một nhà máy điện lớn mọc lên, sông đào Lê-nin đã nối liền vĩnh viễn sông Vôn-ga hiền hòa với sông Đông êm đềm. Những người dân cũ của thành phố đã trở về, nhiều người mới đến theo họ. Thành phố được hồi sinh. Nhưng không ai quên rằng thành phố đã được xây dựng lại trên mảnh đất mà các chiến sĩ anh hùng đã nằm xuống, mảnh đất này lại càng được nhân lên hai, ba lần quý giá hơn.
Tôi vẫn đến đây luôn, và mỗi khi tới gần thành phố, tim tôi lại đập rộn ràng. Quá khứ xâm chiếm lấy tôi, và tôi như thấy lại ngọn lửa rừng rực của các đám cháy, thấy lại những cảnh đò nát hoang tàn...
Tôi muốn cổ gắng hết sức mình thuật lại trận đánh lớn trên bờ sông Vôn-ga. Nhưng tôi phải nói trước với độc giả rằng đây không phải là một cuốn sách nghiên cứu lịch sử, đây chỉ là những hồi ức của một người đã tham gia cuộc chiến. Khi trận đánh Xta-lin-grát bắt đầu, tôi là phó tư lệnh tập đoàn quân 64, và bước vào các cuộc chiến đấu bảo vệ thành phố, tôi được chỉ định làm tư lệnh tập đoàn quân 62. Tôi xin kính cẩn nghiêng mình trước những chiến sĩ và sĩ quan anh hùng của tập đoàn quân Cận vệ thứ nhất, các tập đoàn quân 24 và 26, sau một cuộc hành quân bộ năm mươi cây số đã lao ngay vào chiến đấu trước Xta-lin-grát, không cần đợi tập trung đủ các sư đoàn bộ binh và pháo binh của mình. TÔI rất trân trọng vai trò anh hùng của tập đoàn quân 64 đã cùng với tập đoàn quân 62 chia số trách nhiệm nặng nề bảo vệ Xta-lin-grát. Nhưng, tôi xin nhắc lại, cuốn sách của tôi không phải là một cuốn nghiên cứu lịch sử, mà chỉ là tập hồi ký của một người đã tham gia trận đánh Xta- lin-grát, kể lại những sự kiện chính mà mình đã chứng kiến hay trực tiếp tham gia, những sự kiện đã để lại dấu ấn không thể xóa nhòa trong trí nhớ của mình.
TÁC GIẢ.