Xta-lin-grát Trận Đánh Của Thế Kỷ
Giới thiệu
"Xta-lin-grát Trận Đánh Của Thế Kỷ" là hồi ký của Nguyên soái Liên Xô Va-xi-li Trui-cốp, người chỉ huy tập đoàn quân 62 giữ thành phố Xta-lin-grát trên bờ sông Vôn-ga suốt mùa thu và mùa đông năm 1942. Bản tiếng Việt do Nguyễn Hữu Thân dịch, Trần Anh Tuấn hiệu đính, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành năm 1985.
Trui-cốp kể từ những ngày mùa hè 1942, khi quân Đức tràn tới khúc ngoặt sông Đông, qua những trận đánh giành từng tầng nhà, từng góc phố trên đồi Ma-mai-ép và quanh các nhà máy Máy Kéo, Chiến Lũy, Tháng Mười Đỏ, đến cuộc phản công bao vây tập đoàn quân 6 của Pao-luýt và buổi mít tinh mừng chiến thắng đầu tháng hai năm 1943. Bên cạnh bản đồ và mệnh lệnh là những con người cụ thể: người lính thông tin nối dây dưới làn đạn, các cô gái trực tổng đài, các xạ thủ bắn tỉa, những chiếc xe tăng bị thương vẫn quay lại chiến đấu.
Sách gồm lời giới thiệu và mười chương, từ "Ở Các Cửa Ngõ Ngoài Xa" đến "Trận Can Ở Thế Kỷ XX". Chú thích của người dịch được đặt ở cuối chương.
Lời tựa
Có những trận đánh được nhớ vì tài thao lược của các tướng lĩnh, và có những trận đánh được nhớ vì sức chịu đựng của con người. Xta-lin-grát thuộc về loại thứ hai. Một trăm tám mươi ngày đêm, một dải đất hẹp ven sông Vôn-ga, và một mệnh lệnh không có lối lùi: bên kia sông không còn chỗ cho người lính.
Cuốn hồi ký của Va-xi-li Trui-cốp không viết bằng giọng của sử gia mà bằng giọng của người đã sống trong hầm chỉ huy sát tiền duyên, nghe tiếng bom suốt ngày đêm và biết tên từng chỉ huy sư đoàn. Chính ông dặn trước người đọc rằng đây không phải công trình nghiên cứu lịch sử, mà là hồi ức của người trong cuộc. Có những câu ông viết ra như khắc vào đá, như khi nhìn thành phố đổ nát từ đỉnh đồi Ma-mai-ép: "Đá cũng không chịu đựng nổi, nhưng con người đã chịu đựng được."
Người đọc sẽ theo tập đoàn quân 62 từ những ngày rút về thành phố trong thế bị dồn ép, qua những đêm vượt sông tiếp tế dưới pháo sáng, cho tới lúc vòng vây khép lại quanh quân địch.
Giá trị của sách nằm ở sự chân thực của người chứng kiến. Gấp sách lại, điều còn lại không phải là những con số sư đoàn hay mũi tên trên bản đồ, mà là hình ảnh những con người bình thường đã giữ một thành phố bằng chính thân mình, và cái giá của hòa bình mà họ đã trả.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026