Tủ Sách Việt Văn

Chương 7

Chương 7: Đồng Minh. Trước mắt thế giới, đến mùa thu năm thứ hai ra đời, Pháp Tự Do không còn là một nhóm người kỳ dị để mọi người đón chào với vẻ chế diễn, thương hại hay cảm động ứa lệ. Bây giờ ở đâu người ta cũng tiếp xúc với thực tại chính trị, chiến tranh và lãnh thổ của Pháp Tự Dọ. Từ những nền móng đó chúng tôi phải tiến vào bình diện ngoại giao, tạo lấy một chỗ đứng giữa các đồng minh, xuất hiện như một nước Pháp tham chiến và có chủ quyền, bắt mọi người phải tôn trọng quyền của mình và cho mình dự phần chiến thắng. Về phương diện ấy thì tôi sẵn sàng chấp nhận những giai đoạn chuyển tiếp. Nhưng tôi không muốn và cũng không thể hy sinh cái gì là cốt yếu. Ngoài ra, tôi còn muốn đạt được sở nguyện và chiếm được địa vị, trước khi có cuộc đụng độ quyết định thanh toán chiến tranh. Như vậy chúng tôi không thể để uổng phí thời giờ, nhất là đối với các đại cường: Hoa Thịnh Đốn, Mạc Tư Khoa và Luân Đôn. Đối với việc lớn thì người Mỹ chỉ có những cảm tưởng thô sơ và một chính sách rắc rối. Đó là thải độ của họ đối với nước Pháp vào năm 1941. Trong khi sự nghiệp cứu quốc của de Gaulle khởi động những phản ứng mến phục dưới bề sâu dư luận quần chúng Mỹ thì trên mặt dư luận bán chính thức cố gắng giữ thái độ lạnh lùng coi thường. Còn như các nhân vật chính thức thì họ vẫn giữ nguyên sự liên lạc với Vichy, họ cho rằng làm như vậy là tranh thủ với người Đức ảnh hưởng của Mỹ ở nước Pháp, là ngăn cản, không để hạm đội Pháp lọt vào tay quân Đức, là giữ liên lạc với Wevgand, Noguès, Boisson, đợi một ngày kia mấy ông tướng này mở cửa đón họ và Phi Châu. Nhưng kỳ dị thay, chính sách của Hoa Kỳ có đại diện bên cạnh Pétain, vẫn đứng xa Pháp Tự Do, nại cớ rằng không thể biết trước dân tộc Pháp sẽ lựa chọn chính phủ nào khi được giải phóng. Xét cho cùng thì điều mà các nhà đương quyền Mỹ cho rằng đã đạt được là nước Pháp đã thất thế không còn một địa vị đáng kế nữa. Bởi thế cho nên họ thỏa thuận với chính phủ Vichy. Tuy nhiên, nếu vì nhu cầu chiến tranh họ cần phải hợp tác với những nhóm người Pháp có quyền ở một thỏa hiệp nào đó trên thế giới, thì họ chỉ dùng những biện pháp thỏa hiệp nhất thời và có tính cách địa phương. Những điều kiện ấy làm cho chúng tôi khó thỏa thuận với Hoa Thịnh Đốn. Vả chăng, cá nhân Tổng Thống Roosevelt còn đè nặng xuống vấn đề làm cho không có cạnh khía nào thuận lợi với chúng ta cả. Tuy rằng Franklin Roosevelt và tôi chưa có dịp tiếp xúc với nhau, nhưng đã có nhiều dấu hiệu cho thấy rằng ông có thái độ dè dặt đối với tôi. Nhưng tôi cũng làm mọi việc có thể làm được để ngăn cản Hoa Kỳ và Pháp đi vào những con đường dị biệt vì Hoa Kỳ sắp sửa bước vào cuộc chiến còn Pháp thì chưa bao giờ chịu khoanh tay bỏ cuộc. Còn như hình thức của những mối liên lạc ấy thì lúc bấy giờ tôi không để ý đến cho lắm, mặc dầu các nhà chính trị, ngoại giao và quảng cảo đặt thành vấn đề bàn cãi sôi nổi. Luật gia Hoa Thịnh Đốn dùng nhiều bộ áo để mặc cho nguyên tắc thừa nhận, nhưng tôi ít chú trọng đến những hình thức ẩy mà chỉ chú trọng đến thực tại và nội dung mối liên lạc. Tuy nhiên đứng trước những nguồn tài nguyên khổng lồ của người Mỹ, và tham vọng làm luật và nói luật trên thế giới của Roosevelt, tôi cảm thấy quả là vấn đề độc lập của chúng ta quả đang bị nhiều thử thách. Tóm lại, nếu tôi muốn thỏa thuận với Hoa Thịnh Đốn thì phải dựa vào những căn bản thực dụng và phải đứng vững đừng ngã quy. Trong thời kỳ phôi thai những tháng mới ra đời của Pháp Tự Do, Garreau-Dortjbasle và Jacques de Sièyes đã là những phát ngôn nhân đắc lực của tôi. Bây giờ đã đến giai đoạn điều đình. Tôi ủy nhiệm cho Pleven tìm cách tiến lại gần. Ông ta biết nước Mỹ. Ông ta là người khéo léo, ông ta không lạ gì công việc của chúng ta. Từ tháng năm 1941, khi còn ở Brazzayille, tôi đã định rõ đặc vụ ấy như sau: « Thiết lập liên lạc thường xuyên và trực tiếp với bộ Liên Bang chính phủ Mỹ, thiết lập liên lạc kinh tế của Phi Châu và Úc Châu thuộc Pháp Tự Do với Mỹ quốc và tổ chức việc mua bán trực tiếp vật liệu cần thiết cho chiến tranh; thiết lập tại Hoa kỳ bộ máy thông tin và tuyên truyền của chúng ta; thiết lập các ủy ban, các tổ chức thu hút những người Mỹ có thiện cảm.» Pleven ra đi vào đầu tháng sáu, ông không đến nỗi trở về tay không. Quả vậy, chúng ta tặng ngay người Mỹ quyền đặt căn cứ không quân ở Cameroum, ở Tchad và Congo, trong khi Phi Châu được chỉ định để dùng làm căn cứ cho họ tiến vào Âu Châu ngày nào họ định dụng binh. Ngoài ra, trước sự đe dọa của người Nhật, những hòn đảo ở Thái Binh Dương phất phới cờ Thập Tự Lo Ren sẽ có tầm quan trọng nào đó đối với họ. Ngoài thực tế thì chính phủ Mỹ đã xin phép chúng tôi cho quyền xử dụng một vài căn cứ không quân ở Phi Châu, ở Nouyelles-Hébrides và Nouvelle-Calédonie. Họ chưa nhập chiến cuộc, họ chi xin xử dụng cho hãng « Pan American Airways » của họ nhưng ai cũng rõ là họ nhắm vào những mục tiêu quan trọng hơn. Hiệp Chúng Quốc càng tiến đến gần ngày lâm chiến, Hoa Thịnh Đốn càng chú trọng đến những vị trí của chúng ta.