Tủ Sách Việt Văn

Phần I - Chương 2

Phần I - Chương 2: Cuộc Nội Chiến - Các Trận Đánh Ở Thành Phố Saritxưn. Người ta thường hỏi, không hiểu các năng khiếu quân sự của Stalin phát triển từ lúc nào và ở đâu? Ông đã tích lũy các kinh nghiệm chiến đấu từ đâu? Sự kiện quân sự có tầm chiến lược đầu tiên mà ông tham gia với tư cách là một người chỉ huy diễn ra vào năm 1918 tại Saritxưn. Tuy nhiên, lúc đó ông tham gia trận chiến với tư cách là một chính ủy Hồng quân được tăng cường. Chúng ta hãy nhớ lại, lúc đó Pêtrograt bị bao vây từ mọi phía và bị cắt đứt với nguồn cung cấp bánh mỳ và thực phẩm. Nạn đói bắt đầu đe dọa không chỉ với người dân mà cả với thành quả của cách mạng, cần phải có hành động ngay lập tức để bảo đảm cung cấp lương thực. Một trong những hành động đầu tiên là quyết định của Trung ương cử Stalin làm chính ủy tăng cường cho vùng Saritxưn, để từ đó có thể chuyên chở bánh mỳ từ vùng Volga và Bắc Capcadơ, về Pêtrograt tránh vòng vây của quân Đênikin, lúc đó đang chiếm đóng vựa lúa mỳ ở Ukrain và sông Đông. Nhấn mạnh tầm quan trọng của nhiệm vụ này, đích thân Lênin - Chủ tịch Xô Viết các dân ủy đã viết giấy giới thiệu như sau: Thành viên Xô Viết các dân ủy, đồng chí Ioxiph Vixarionovich Stalin được bổ nhiệm là ủy viên dân ủy lãnh đạo chung các hoạt động ở vùng Nam nước Nga với các quyền đặc biệt. Các ủy ban địa phương, các phòng tham mưu và chỉ huy các đơn vị, các trưởng ga đường sắt, các tổ chức thu gom hàng hóa, các hạm đội chở hàng đường sông, biển, các tổ chức bưu điện... có trách nhiệm chấp hành mệnh lệnh của đồng chí Stalin... Có một tình tiết mà mọi người còn ít biết đến, đó là vào năm 1917, khi Stalin trở về từ nơi bị đi đày có ở lại trong một gia đình quen biết, đó là gia đình ông Aliluep. Từ năm 1915, sau một lần vượt ngục Stalin đã lưu trú tại nhà này. Sau cách mạng tháng hai, ông lại trú ở đây một thòi gian. Việc Stalin trú ở gia đình này nhiều lần có lý do của nó, đó là ông Aliluep có một cô con gái tên là Nadenca, lúc đó vừa 17 tuổi. Được giáo dục trong gia đình cách mạng, Nadenca rất trong trắng, ngây thơ và luôn nhìn các chiến sĩ cách mạng trú tại nhà cha mình như những nhân vật tiểu thuyết. Nadenca khâm phục và mơ ước được giống như vậy. Đột nhiên trong nhà mình xuất hiện một trong những nhân vật huyền thoại ấy, người đã nhiêu lần vượt ngục và đã có một lần trốn tại nhà mình. Nadenca hiểu điều đó và không khỏi nhìn trộm chàng trai tóc đen Dguglashvili với con mắt thán phục và trái tim đập rộn ràng. Tất cả những tín hiệu ấy không lọt qua con mắt của nhà cách mạng đã 38 tuổi. Sau đó, mặc dù khoảng cách lớn về tuổi tác giữa hai người, Stalin đã đưa Nadenca đi theo trong chuyến công tác đến Saritxưh. Stalin đến Saritxưn ngày 6 tháng 6 năm 1918, ông sống trong toa xe lửa được các chiến sĩ cận vệ đỏ canh gác. Với cương vị đại diện đặc biệt, Stalin đã yêu cầu các cán bộ Đảng, chính quyền và quân đội ở địa phương báo cáo tình hình. Tư lệnh quân khu Bắc - Capcadơ là vị trung tướng từ thời Sa hoàng. Ông Xnhexarép rất biết cách điều hành các đơn vị quân đội. Trước chiến tranh ông đã tốt nghiệp học viện Bộ Tổng tham mưu, sau cách mạng Xnhexarép quyết định chuyển sang phục vụ cách mạng. Lênin đánh giá cao những người như vậy, ông yêu cầu trên các mặt trận phải biết sử dụng các sĩ quan chuyên gia quân sự này, và để đề phòng trong số đó có thể có kẻ phản bội, Lênin đã bổ nhiệm các chính ủy Hồng quân (có lẽ đó là xuất xứ có chức vụ Chính ủy trong các đơn vị quân đội ở Liên Xô). Stalin có cách đánh giá khác về các quân nhân của chế độ cũ, chính kiến của ông có điểm khác của Lênin. Khi thấy tình trạng không tuân lệnh của một số vị chỉ huy, Stalin đã gửi điện cho Lênin, yêu cầu trao quyền về cả lĩnh vực quân sự cho mình, vì phát hiện thấy nhiều điều bất ổn. Ban chấp hành Trung ương lúc đầu không đồng ý với đề nghị này và yêu cầu Stalin làm đúng nhiệm vụ của mình. Stalin đã chuyển được một số đoàn tàu chở bánh mỳ tiếp tế cho thành Pêtrograt đang bị đói. Nhưng vào cuối tháng bảy, quân Bạch vệ chuyển sang phản công. Tướng Bạch vệ Kraxnốp hy vọng chiếm lại Saritxưn và liên kết với binh đoàn khởi nghĩa Tiệp Khắc cũng như các quân khu Bạch vệ ở Uran, ở Orenburg để cắt đứt đường tiếp tế về cho Moxcơva và Pêtrograt. Việc thất thủ Saritxưn là một thảm họa và việc cắt đứt đường tiếp tế cũng đồng nghĩa với việc nhiệm vụ tiếp tế của Stalin cho Moxcơva và Pêtrograt là không được hoàn thành, bột mỳ sẽ bị lưu lại ở phía nam, và Stalin đã huy động mọi lực lượng để tìm cách hoàn thành nhiệm vụ mà Lênin giao phó. Ngày 11 tháng 7 năm 1918, Stalin điện cho Lênin: “Tình hình rất phức tạp vì rằng Bộ tham mưu quân khu Bắc - Capcadơ không đảm đương được nhiệm vụ chống quân phản cách mạng. Sự việc không dừng ở chỗ về mặt tâm trạng các chuyên gia quân sự không có tinh thần quyết chiến, mà còn là vì họ như những nhân viên tham mưu “cổ cồn”, làm kế hoạch trên giấy và không có khả năng điều hành các chiến dịch trên thực tế. Tôi cảm thấy như mình là người ngoài cuộc...