Tủ Sách Việt Văn

Chương 30

Chương 30: Các Phiên Tòa Tokyo. Có lẽ khía cạnh bất đồng lớn nhất về tướng quân MacArthur (như bản thân ông đã nói rõ) là sự áp đặt công lý đối với các tội phạm chiến tranh. Hirohito đã đúng một điều: Tha tội cho ông đã làm suy yếu nền tảng toàn bộ trò hề pháp lý là Phiên tòa Tội ác Chiến tranh Tokyo. Đây có lẽ là thành tựu kém cỏi nhất và hổ thẹn nhất của lực lượng Mỹ chiếm đóng. Cần phải nhấn mạnh ngay từ đầu rằng, ý định ban đầu về việc tổ chức một phiên tòa như vậy (giống như phiên tòa vùng Viễn Đông của tòa án Nuremberg) là không có gì đê tiện hay sai lầm. Người Anh muốn xử tử nhanh chóng các tội phạm chiến tranh chủ chốt cho dù trái pháp luật. Người Mỹ có các mục tiêu lớn hơn là phải xây dựng một trật tự tương lai thế giới, trong đó có một mô hình để xét xử và phê phán các tội phạm quốc tế và những kẻ xâm lược. Có nhiều động cơ đằng sau các phiên tòa này. Phiên tòa phải làm thỏa mãn công luận rằng, những con quỷ từng gây ra tội ác ở Nam Kinh, Bataan và Miến Điện phải nhận hình phạt thích đáng. Theo quan điểm mềm dẻo của chính sách chiếm đóng, hoàn toàn dễ hiểu khi người dân ở các nước đồng minh, và đặc biệt ở Mỹ, yêu cầu phải trừng phạt. Căn cứ pháp lý cho phiên tòa này không có. Henry Stimsom, một trong những lực lượng chỉ huy đằng sau các phiên tòa Tokyo và những người theo chủ nghĩa tự do khác chỉ ra rằng, Công ước về Liên minh các quốc gia năm 1919 và Hiệp ước Kellog - Briand vào năm 1928 cấm sử dụng chiến tranh làm chính sách quốc gia để ủng hộ cho luận điểm đặt “Cuộc chiến tranh xâm lược” ra ngoài vòng pháp luật. Vấn đề là ở chỗ trước đó phát động cuộc chiến tranh xâm lược chưa bao giờ là một tội ác. Có phải kẻ chiến thắng có thể xét xử ai là người chịu trách nhiệm trong bất cứ cuộc chiến tranh nào? Ngoài ra, làm sao các cá nhân có thể bị xét xử phải chịu trách nhiệm cho những hành động của một quốc gia? Luận điểm cuối cùng này trở thành yếu tố mấu chốt trong quan hệ với Hoàng đế. Sự khác biệt giữa hành động của một quốc gia hay toàn bộ một thể chế với tư cách như một lượng quân đội và hành động của cá nhân không chỉ ở chỗ hành động của quốc gia thường là quyết định tập thể mà còn ỏ chỗ không thể quyết định ai thực sự chịu trách nhiệm cho các hành động và ai chống đối các hành động này. Vị trí của Hoàng đế đã minh họa đầy đủ điều đó: Ông phản đối việc Nhật Bản tham chiến và sau đó chỉ chấp nhận một cách miễn cưỡng. Dù vậy, tất cả các hành động của Nhật Bản trong chiến tranh đều nhân danh ông. Nếu Hoàng đế được xá tội, lực lượng chiếm đóng phải có những tính toán phức tạp hơn để quyết định tội của những người dưới quyền của ông. Thật dễ dàng để chỉ điểm tướng Tojo, Thủ tướng theo chủ nghĩa quân phiệt chịu trách nhiệm phát động cuộc chiến tranh xâm lược thông qua những tuyên bố công khai của ông. (Thậm chí nếu như vậy, Tojo có thể bào chữa rằng, ông phát động cuộc chiến tranh phòng vệ). Nhiều tội phạm chiến tranh theo dự kiến khác như tướng Matsui, chịu trách nhiệm lãnh đạo các lực lượng quân đội Nhật Bản trong vụ Thảm sát Nam Kinh có thể không chịu trách nhiệm trực tiếp vì đã gây ra vụ tàn sát hoặc vì không ngăn cản được các vụ tàn sát này. Tuy nhiên, họ bị đổ tội vì họ là những người chỉ huy. Khi các tội ác xảy ra thì đó là một sự phân bổ trách nhiệm công bằng hoàn hảo, cho dù có ít bằng chứng cho thấy họ liên quan trực tiếp đến các vụ thảm sát. Tuy nhiên nếu nguyên tắc trách nhiệm của người đứng đầu được áp dụng đối với họ, vậy tại sao không áp dụng cho Hoàng đế? Nếu ông được xá tội, tại sao họ lại không được như vậy? Một vụ truy tố chua xót là nhằm vào hoàng tử Konoye, người đóng vai trò trung tâm trong các sự kiện dẫn đến chiến tranh và những gì sau đó. Như chúng ta đã thấy, mặc dù quan điểm của ông về cuộc chiến có nhiều mâu thuẫn và ông không được MacArthur và các quan chức SCAP tin tưởng, nhưng có nhiều chứng cứ cho thấy rằng, ông đã dành nhiều tháng trước chiến tranh để ngăn ngừa cuộc chiến. Thực sự ông tin rằng, người Mỹ sẽ coi ông là lãnh đạo của phe hòa bình trong suốt cuộc chiến tranh, cũng như tin là họ sẽ giao phó cho ông một vai trò chính trong việc tái thiết Nhật Bản thời hậu chiến. Tuy nhiên chẳng bao lâu sau, MacArthur đã lánh xa hoàng tử. Vào ngày 6-12, người ta yêu cầu ông đến nhà tù Sugamo như là nghi phạm chiến tranh. Ngày trước khi ông đến nhà tù này, ông đã uống một viên thuốc độc cyanide. Cựu quan chức SCAP Robert Fearey mô tả suy nghĩ đằng sau bản cáo trạng dành cho Konoye: Atcheson (người đại diện dân sự của MacArtliur) gọi tôi vào văn phòng và nói: “Tôi đã nhận được cuộc gọi từ tướng MacArthur thông báo rằng, tất cả các tội phạm chiến tranh chủ chốt này đã bị bắt và bị xét xử hoặc chuẩn bị đưa ra xét xử ở Đức. Ở đây chúng ta chưa bắt bất cứ tội phạm chiến tranh chủ chốt nào ở Nhật Bản, họ vẫn còn nhởn nhơ trên đường phố. Điều này không chấp nhận được. Ông vui lòng đưa cho tôi một danh sách 10 đến 12 người hay bao nhiêu cũng được, những người đáng bị bắt, và sau đó bắt họ”.