Tiêu Sơn Tráng Sĩ
Giới thiệu
Tiêu Sơn Tráng Sĩ là tiểu thuyết lịch sử mang màu sắc hiệp khách của Khái Hưng, cây bút chủ chốt của Tự Lực Văn Đoàn. Truyện lấy bối cảnh Bắc Hà thời Tây Sơn, khi những người còn lòng với nhà Lê lập hội kín, tự gọi là các tráng sĩ Tiêu Sơn, mưu việc khôi phục. Hồi đầu mở ra ở phố Từ Sơn một chiều đông: một kỵ sĩ trẻ từ phương Nam tới, ghìm cương trước hàng cơm nơi lính tuần đang canh phòng, và chỉ bằng vài câu nói đã khiến cả quán im bặt.
Nhân vật trung tâm là Phạm Thái, khi thì khoác áo nhà sư đi khuyên giáo cùng chú tiểu Quế, khi thì len lỏi qua những bến đò cũ, quán nước ven đường. Bên ông là những đồng chí như Nguyễn Thiêm, có lúc đóng vai trưởng gánh hát để vào tận công đường quan quân. Song song là sinh hoạt của đất Bắc thời ấy: chuyện thi cử bằng chữ Nôm, những con đường mới đắp, những thầy khóa lên kinh.
Văn Khái Hưng trong sáng, đối thoại tự nhiên, thường pha một nụ cười kín đáo. Truyện có hơi thở phiêu lưu của võ hiệp, nhưng gốc rễ là lòng trung nghĩa và thân phận người trí thức giữa buổi đổi ngôi.
Lời tựa
Khái Hưng không viết một bản anh hùng ca cho người thắng cuộc. "Tiêu Sơn Tráng Sĩ" chọn đứng về phía những người đang thua, những kẻ trung thành với một triều đại đã mất, và nhờ vậy câu chuyện có một nỗi buồn mà truyện phiêu lưu hiếm khi có.
Nhưng nỗi buồn ấy không làm văn ông nặng nề. Khái Hưng có biệt tài để sự hóm hỉnh len vào giữa cảnh căng thẳng, nhất là khi ông nhìn bọn quan lại. Trong bữa tiệc ăn mừng tưởng đã trừ được Phạm Thái, ông tả cảnh phân phủ và phân suất nâng chén, rồi thêm một mệnh đề nhỏ mà sắc: "hình như ai nấy đều vui mừng rằng trừ được Phạm Thái tức là trừ được mối lo cho tất cả mọi người, cho nhân dân cũng như cho quan quân, nhất là cho quan quân." Chỉ ba chữ lặp lại ở cuối câu, sự hả hê của kẻ cầm quyền đã bị lật tẩy, và người đọc hiểu ngay ai đang thật sự lo sợ.
Người quen truyện kiếm hiệp dịch sẽ thấy ở đây ít chiêu thức mà nhiều cải trang, mưu mẹo, những cuộc rượu và câu hát. Hãy đọc nó như một cuộc rong ruổi qua đất Kinh Bắc, Thăng Long cuối thế kỷ mười tám, nơi mỗi quán nước có thể là chỗ hẹn của người trong hội kín.
Gần một thế kỷ đã qua, cuốn sách vẫn còn sức sống vì nó nói được một điều khó: lòng trung thành có thể đẹp ngay cả khi đặt sai chỗ, và lịch sử không chỉ thuộc về những người viết nên chiến thắng, mà còn thuộc về những người đã sống hết mình cho một điều không thành.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Hồi 1
- Hồi 2
- Hồi 3
- Hồi 4
- Hồi 5
- Hồi 6
- Hồi 7
- Hồi 8
- Hồi 9
- Hồi 10
- Hồi 11
- Hồi 12
- Hồi 13
- Hồi 14
- Hồi 15
- Hồi 16
- Hồi 17
- Hồi 18
- Hồi 19
- Hồi 20
- Hồi 21
- Hồi 22
- Hồi 23
- Hồi 24
- Hồi 25
- Hồi 26
- Hồi 27
- Hồi 28
- Hồi 29
- Hồi 30
- Hồi 31
- Hồi 32
- Hồi 33
- Hồi 34
- Hồi 35
- Hồi 36
- Hồi 37
- Hồi 38
- Hồi 39
- Hồi 40
- Hồi 41
- Hồi 42
- Hồi 43
- Hồi 44
- Hồi 45
- Hồi 46
- Hồi 47
- Hồi 48
- Hồi 49