Gần Mười Bảy Tuổi
Giới thiệu
Gần Mười Bảy Tuổi là tiểu thuyết của Mai Thảo, một trong những cây bút tiêu biểu của văn học miền Nam trước 1975, nổi tiếng với lối văn đô thị nhiều chất thơ. Truyện kể ở ngôi thứ nhất qua Hoan, một người đàn ông đã giã từ "cái thế giới ban đêm, mù sương chuếch choáng" để sống yên ổn trong căn nhà gỗ ở ngõ hẻm sau chợ Tân Định.
Mở đầu là một đêm mưa: Viễn, người bạn cũ không mấy thân, say khướt đập cửa gọi Hoan. Sự xuất hiện bất ngờ ấy kéo Hoan trở lại với những gì anh tưởng đã bỏ lại sau lưng. Đời anh có Thu Hà, người đàn bà anh đang chung sống; có Nguyệt, cô gái đẹp như đóa quỳnh mắng anh "nhu nhược với đàn bà quá"; có Hường, có Liễu, và cả những ngày trong trại giam, khi anh kể hết đời mình cho bạn tù giữa hai ngụm rượu.
Văn Mai Thảo ở đây nhiều độc thoại, câu dài, nhịp chậm, đặc quánh không khí Sài Gòn những năm sáu mươi, bảy mươi với quán rượu, mưa đêm và những tâm hồn mỏi mệt.
Lời tựa
Mai Thảo là nhà văn của những người đàn ông mỏi mệt, và Hoan trong "Gần Mười Bảy Tuổi" có lẽ là một trong những chân dung mỏi mệt nhất của ông. Anh muốn rời bỏ đời sống ban đêm để có được một sự bình yên, nhưng cuốn tiểu thuyết lặng lẽ cho thấy bình yên không phải là thứ người ta có thể dọn đến ở như dọn vào một căn nhà gỗ.
Điều Mai Thảo làm hay nhất ở đây là tả sự xa cách giữa những người sống chung một mái nhà: những câu hỏi không ai muốn trả lời, những cuộc đối thoại cụt lủn, hai vợ chồng sống trọn một ngày như hai người lạ. Và khi có một niềm vui đến, nó cũng mong manh đến tội nghiệp: "Niềm vui gặp lại Hường chỉ như một giọt nắng nhỏ lọt qua một vùng trời mây mù nặng trĩu. Giọt nắng vừa dấy lên đã muốn tắt." Hình ảnh ấy tóm được cả không khí cuốn sách, một thứ ánh sáng yếu ớt luôn bị bóng tối chực nuốt lấy.
Phần lớn truyện là đối thoại ngắn, đặt trong ngoặc kép, nhịp nhanh, gần như kịch. Hãy nghe những gì nhân vật nói, và nhất là những gì họ cố tình không nói; Mai Thảo giấu phần lớn tâm sự trong khoảng trống giữa các câu.
Sài Gòn của những quán rượu, những đêm mưa và những tâm hồn chênh vênh đã không còn. Trang văn Mai Thảo giữ lại được không khí ấy, nhưng giá trị bền hơn của nó là sự thấu hiểu đối với những người không biết làm sao để thôi lạc lõng, cả khi đã về đến nhà.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026