Những Kẻ Bất Khuất
Tóm tắt nội dung
Chiều 29 Tết năm 1973, thiếu tá Đình Anh nhận ca trực ở Bộ Tổng Tham Mưu, lòng nhớ mùi thịt kho, dưa cải và đòn bánh tét của chị Mai. Rồi anh gặp Ngọc Thụy, cô sinh viên Văn Khoa trong chiếc áo dài tím hoa ô môi, màu hoa của quê anh ở Cầu Kè. Nhưng tình yêu ấy sớm bị cuốn vào biến cố lớn hơn: bạn thân Bạch Vân báo tin Mỹ đã thỏa thuận ngầm với Trung Cộng và sẽ bỏ Việt Nam Cộng Hòa. Ngọc Thụy, cháu gái của đại tướng Viên, đề nghị đảo chánh ông Thiệu, bắt nhân viên Mỹ làm con tin để đổi lấy súng đạn. Cùng Đình Anh và các liên đoàn trưởng Biệt Động Quân, cô lật đổ chính quyền, thuyết phục các tướng, khơi kinh Vĩnh Tế làm chiến lũy ở miền tây.
Trong Những Kẻ Bất Khuất của Chu Sa Lan, chiến tranh hiện ra qua những điều nhỏ: người lính thèm cục nước đá, lon sữa hộp, ước về Sài Gòn ngủ cho đã; trung úy Tân Uyên gục chết trước khi thấy mặt đứa con đầu lòng; Hiện ngã xuống bên bờ sông Cửu Long, lặng lẽ. Ngọc Thụy nói được sống tự do một ngày còn quý hơn mười năm dưới chế độ cộng sản, rồi ôm đứa con bệnh bên bến bắc Cần Thơ mà vẫn muốn con mình được tự do. Một cái Tết nghèo mà tự do, một tô cháo cá chia đôi, đủ để hiểu họ giữ điều gì.
Hỏi đáp về sách
Những Kẻ Bất Khuất của Chu Sa Lan kể về điều gì?
Những Kẻ Bất Khuất của Chu Sa Lan kể về cô sinh viên Văn Khoa Ngọc Thụy và thiếu tá Đình Anh, những người lập kế hoạch đảo chánh ông Thiệu để cứu Việt Nam Cộng Hòa khi nghe tin Mỹ thỏa thuận ngầm với Trung Cộng. Sau cuộc đảo chánh, họ dựng phòng tuyến, đào kinh Vĩnh Tế và tiếp tục chiến đấu ở miền tây.
Nhân vật chính trong Những Kẻ Bất Khuất là ai?
Nhân vật chính là Ngọc Thụy, sinh viên năm thứ tư ban văn chương Đại học Văn Khoa Sài Gòn, và thiếu tá Đình Anh ở Bộ Tổng Tham Mưu, người Trà Vinh, quê Cầu Kè. Ngọc Thụy là cháu gọi đại tướng Viên bằng cậu, cha cô bị cộng sản giết, còn Đình Anh đi khập khiễng vì vết thương nặng khi về sư đoàn 22 bộ binh. Hai người yêu nhau từ chiếc áo dài tím hoa ô môi rồi nên vợ nên chồng.
Những Kẻ Bất Khuất diễn ra ở đâu và vào thời gian nào?
Truyện mở ra vào chiều 29 Tết năm 1973 ở khu Bộ Tổng Tham Mưu tại Sài Gòn. Sau đó câu chuyện dịch dần về miền tây: Cần Thơ, Châu Đốc, kinh Vĩnh Tế, sông Tiền, Phú Quốc, và kéo dài qua các cái Tết cho đến năm 1979 và sau đó. Sài Gòn thất thủ ngày 30-4-1977 nhưng người lính vẫn tiếp tục kháng chiến ở miền tây.
Cuộc đảo chánh trong Những Kẻ Bất Khuất diễn ra như thế nào?
Ngọc Thụy đề xuất đảo chánh giả rồi đảo chánh thật, thuyết phục các liên đoàn trưởng Biệt Động Quân như Quốc, Bảo và Hiện. Ngày 19 tháng 6, trong buổi diễn binh trên đường Trần Hưng Đạo, lính biệt động bao vây khán đài và bắt ông Thiệu cùng các quan chức, còn trung tá Trang đánh tòa đại sứ Mỹ. Nhóm đảo chánh dùng con tin để đòi viện trợ súng đạn từ đại sứ Martin và Mỹ chấp thuận.
Kinh Vĩnh Tế đóng vai trò gì trong Những Kẻ Bất Khuất?
Ngọc Thụy đề xuất khơi kinh Vĩnh Tế thành con kinh rộng khoảng một cây số làm chiến lũy chống bộ binh Bắc Việt, vì Bắc Việt từng làm đường mòn Hồ Chí Minh bằng sức người. Tướng Nguyễn Khoa Nam thực hiện, dân công từ miền Trung đến đào, rồi dùng dầu cặn đốt cháy khi địch vượt sông, tạo nên trận sông lửa thiêu hàng chục ngàn bộ đội. Trong Những Kẻ Bất Khuất, con kinh trở thành biểu tượng của ý chí giữ đất.
Sách muốn nói điều gì qua hình ảnh người mẹ và đứa con bệnh?
Ngọc Thụy nói với phóng viên Charles Merillion của Le Monde rằng cô yêu tự do và muốn con mình được hưởng tự do như cô. Bức ảnh người mẹ ôm đứa con gầy guộc lên trang bìa Le Monde, và tàu Hồng Thập Tự Quốc Tế cập bến Cần Thơ chữa bệnh, phát thuốc, sữa, đường cho trẻ em. Đình Anh khép lại bằng lời: chúng ta, những kẻ bất khuất sẽ tồn tại trong hoàn cảnh khắc nghiệt của lịch sử dân tộc.
Giới thiệu
Những Kẻ Bất Khuất là tiểu thuyết chiến tranh của Chu Sa Lan, viết từ góc nhìn của người lính Quân lực Việt Nam Cộng Hòa trong những năm cuối cùng của cuộc chiến.
Câu chuyện mở vào chiều 29 Tết năm 1973, tại Bộ Tổng Tham Mưu. Thiếu tá Đình Anh, độc thân, nhận ca trực đêm để người khác về sắm Tết, ngồi nhìn qua cửa sổ, nhớ mùi thịt kho, dưa cải và đòn bánh tét của chị Mai. Từ đó, truyện theo anh xuống miền Tây, về Châu Đốc, Tri Tôn, những vùng sát biên giới Miên nơi hàng lậu tràn qua sông Hậu và lính vẫn phải giữ từng tấc đất. Bên anh là Ngọc Thụy, cô sinh viên lãng mạn trở thành người vợ, cùng những đồng đội như Quốc, như thượng sĩ Bằng với dáng đi khập khiễng.
Chu Sa Lan viết với lập trường rõ ràng, nhiều trang nghị luận về thời cuộc, về viện trợ, đạn dược và tham nhũng. Nhưng xen giữa đó là những khoảnh khắc đời thường rất thật: một gói trà, một gói mứt gừng, một cái Tết thiếu tiếng pháo.
Lời tựa
Văn chương chiến tranh của những người cầm bút miền Nam sau 1975 thường mang hai giọng song hành: giọng của ký ức và giọng của nỗi tiếc. Ở "Những Kẻ Bất Khuất", Chu Sa Lan đi xa hơn một bước. Bên cạnh những trang về đời lính, ông để câu chuyện rẽ sang những tình huống chính trị và quân sự hư cấu, như thể đặt ra câu hỏi "giá như" mà nhiều người lính cũ vẫn mang theo suốt đời.
Dù vậy, chỗ thuyết phục nhất của cuốn sách vẫn là những quan sát rất cụ thể về sự thiếu thốn nơi tiền tuyến. Khi kể chuyện một liên đoàn biệt động quân phải dàn mỏng như tờ giấy để giữ một con đường dài, tác giả gói cả tình thế vào hai câu: "Bây giờ họ không đếm xác địch mà đếm từng viên đạn M16. Không có đạn là chết." Không cần bàn thêm, người đọc hiểu được nỗi bất an của những người lính khi chiến tranh đã không còn được quyết định ở chiến trường.
Người đọc nên chuẩn bị tinh thần cho những đoạn nghị luận dài và một lập trường được nói thẳng. Đi qua những trang ấy, sẽ gặp lại những con người cụ thể: một ông thượng sĩ đi khập khiễng, một hạ sĩ ngồi trên mui tàu nheo mắt nhìn pháo tháp đối phương trong đêm.
Có thể đồng tình hay không với cách nhìn của tác giả, nhưng cuốn sách lưu giữ một tiếng nói từng hiện diện và giờ đã thành một phần của lịch sử văn học viết về chiến tranh Việt Nam. Đọc nó là để nghe thêm một phía, và để hiểu vì sao với nhiều người, cuộc chiến ấy chưa bao giờ thật sự khép lại.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026