Sa Huỳnh
Giới thiệu
Sa Huỳnh là một tiểu thuyết chiến tranh khác của Chu Sa Lan, lần này mở đầu ở một nơi rất yên tĩnh: quán cà phê trong một ngôi nhà ở tỉnh lỵ Tây Ninh, chiều thứ bảy, nắng hanh vàng trên tàng cây mít.
Nguyễn là giáo sư dạy môn công dân giáo dục, cuộc đời nhàn hạ đến trống rỗng, nhìn đám học trò đệ nhị, đệ tam lo chuyện đi lính và yêu đương nhiều hơn chuyện học. Bà chủ quán có chồng đi lính xa, con gái bà là học trò của anh. Rồi một người lính Biệt Động Quân trong bộ quân phục bạc màu bước vào, và câu chuyện chuyển dần sang những trận đánh xáp lá cà nơi Hoàng cùng thượng sĩ Bảnh và đồng đội chống chọi với xe tăng, bộ đội ùn ùn kéo tới. Giữa khói súng có một bóng hình lạ: Sa Huỳnh, người ni cô trong bộ áo nâu sòng, gắn với Hoàng bằng một tình cảm không dễ gọi tên.
Văn Chu Sa Lan dồn dập ở cảnh trận mạc, câu ngắn, tiếng súng liên hồi, nhưng chậm lại và mềm đi ở những đoạn về con người và tình yêu giữa cuộc chiến.
Lời tựa
Trong văn chiến tranh của Chu Sa Lan, những trang lặng nhất thường là những trang người đọc nhớ lâu nhất. "Sa Huỳnh" đặt cạnh nhau hai thế giới tưởng không thể chung đường: hầm hố, ống liên hợp, lựu đạn, và một khoảnh vườn sau chùa. Cái tên Sa Huỳnh đi qua cả hai, khi là tên một người nữ tu, khi là ám danh Hoàng xưng lên máy truyền tin giữa đêm đột kích, như thể người lính mang theo nàng vào từng trận đánh.
Có một cảnh rất nhỏ cho thấy điều tác giả muốn nói. Hoàng chống nạng ra vườn, nhìn người ni cô cuốc đất, và chẳng làm được gì ngoài đứng đó. Anh nói: "Tôi muốn làm... Tôi muốn giúp dù tôi biết là tôi không làm gì được..." Một người quen ra lệnh, quen xông lên đầu hàng quân, giờ học cách chấp nhận sự bất lực của mình. Cái mạnh mẽ của người lính, ở những trang này, nằm ở chỗ dám đứng yên.
Hãy đọc chậm những đoạn thoại đứt quãng bằng dấu ba chấm. Ở Chu Sa Lan, chỗ ngập ngừng thường nói nhiều hơn chữ; những câu bỏ dở giữa Hoàng và Sa Huỳnh là nơi chứa cái tình mà cả hai đều không dám gọi tên.
Những trang này giữ lại tiếng nói của những người lính Biệt Động Quân, một phần ký ức chiến tranh từng ít có chỗ trên trang sách. Nhưng nó đáng đọc trước hết vì một lẽ giản dị hơn: giữa súng đạn, nó vẫn tin rằng con người cần được ai đó ở bên, và sự có mặt ấy đôi khi là tất cả những gì người ta có thể trao nhau.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026