Khắc Khẩu Y2k
Giới thiệu
Cuối năm 1999, ở miền Đông Bắc Hoa Kỳ, ông Lâm mất ngủ vì hai con số không. Báo đài nói về "vấn nạn Y2K", công ty điện lực gửi thông báo trấn an kèm luôn tờ quảng cáo máy phát điện, và ông, vốn đa nghi, kết luận ngay rằng chính quyền đang ém nhẹm tai họa. Mùa đông xứ này mà mất điện thì người sẽ thành khối thịt đông lạnh, chết từ từ mới đáng sợ. Ông nóng ruột đi ra đi vào chờ vợ đi làm về để bàn kế cứu nguy gia đình, nhưng bà vừa bước vào đã xuống bếp than một chậu chén dĩa chưa rửa.
Khắc Khẩu Y2K của Lâm Chương là một truyện vừa ngắn, bốn chương, viết theo lối trào phúng về đời sống một gia đình Việt ở Mỹ. Cái cớ Y2K chỉ là cửa ngõ; điều tác giả thật sự kể là những trận "ông nói gà, bà nói vịt" giữa hai vợ chồng già, là đứa con trai mười tuổi đã biết bảo cha "ra đường đừng ôm con, bạn con cười", là nỗi lo âm thầm của người cha thấy con cái dần xa lạ trên xứ người.
Giọng văn tưng tửng, nhiều câu bông đùa, có lúc chua cay, có lúc bất chợt trầm xuống. Những ví von về chiến tranh Việt Nam được ông Lâm đem vào cả chuyện hòa giải với vợ, buồn cười mà thấm một nỗi niềm thế hệ.
Lời tựa
Tiếng cười trong "Khắc Khẩu Y2k" là tiếng cười của người đã sống đủ lâu để biết rằng những tai họa lớn của thời đại nhiều khi chỉ là cái cớ cho những cuộc cãi vã rất nhỏ trong nhà. Lâm Chương lấy nỗi hoảng sợ cuối thế kỷ làm khung, nhưng thứ ông thật sự soi vào là một cuộc hôn nhân lâu năm nơi xứ người, với đủ thói quen, tự ái và cả những yêu thương không còn biết cách nói ra.
Cái tài của tác giả là để hai vợ chồng già nói chuyện với nhau bằng thứ ngôn ngữ của chiến tranh, như thể bao năm chung sống là một mặt trận chưa có hiệp định. Khi ông chồng xin "đầu hàng vô điều kiện", bà vợ đáp lại không chút nao núng: "Từ lâu, tôi đã treo miễn chiến bài. Nhưng ông cứ khiêu chiến mãi." Câu thoại buồn cười ở bề mặt, nhưng ai từng đi qua cuộc chiến thật sẽ nhận ra cái vị chua chát bên dưới: thế hệ ấy mang theo cả lối nghĩ của thời binh lửa vào căn hộ chung cư ở miền Đông Bắc nước Mỹ.
Bốn chương sách đọc một mạch là xong, có điều nên thong thả với những đoạn đối đáp, vì nhiều câu tưng tửng được tác giả cài vào như những nhát dao nhỏ, đến khi bật cười rồi mới thấy nhói.
Thiên niên kỷ mới đã đến và đi mà không có thảm họa nào, nên nỗi lo của ông Lâm hôm nay đọc lại càng thêm duyên. Cái còn nguyên là chân dung trìu mến, đầy tự trào, của những người Việt lớn tuổi nơi đất khách, cãi nhau mỗi ngày mà vẫn chẳng rời nhau.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026