Tủ Sách Việt Văn

Kỹ Nghệ Lấy Tây

Kỹ Nghệ Lấy Tây cover

Thể loại: Tiểu Thuyết

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 195

Đánh giá: 4.3/5 (37 đánh giá)

Tóm tắt nội dung

Một gã lính lê dương to lớn ở Thị Cầu gây sự với người viết báo trẻ, vì nghi anh ta tán tỉnh vợ mình. Từ cảnh ấy, Vũ Trọng Phụng dẫn ta vào thế giới "me Tây": những người phụ nữ Việt lấy lính hoặc viên chức Pháp để kiếm sống. Nghề ấy có luật lệ, mánh khóe và trung gian, đến mức ra toà, một me Tây tên Nguyễn Thị Ba khai nghề mình là "làm nghề lấy Tây" và công chúng cười ồ. Tác giả lần lượt gặp bà Kiểm lâm, bà Đội Tứ, Đi-mi-tốp, Hiếc-Tôn, những cô gái nghèo như Ái và Tích. Mỗi người hiện ra qua một cuộc cãi vã, một cái tát, một món tiền.

Cái cười trong sách luôn đi cùng nỗi chua xót. Bà Ách Nhoáng đánh con gái trần truồng, cô gái nói mẹ điên vì nghèo; Hiếc-Tôn thương cảm xong mới lộ ra hôm ấy là ngày lĩnh lương. Suzanne, cô đầm lai mười bảy tuổi, bảo mình không có tổ quốc. Bài tựa của Phùng Tất Đắc coi cuốn sách là tài liệu cho đời sau về một buổi giao thời, khi bao lề thói bốn nghìn năm bị phá gần hết chỉ trong ngoài năm mươi năm. Đọc xong, ta nhớ nhất những phận người bị cuốn vào buổi giao thời ấy.

Hỏi đáp về sách

Kỹ Nghệ Lấy Tây kể về điều gì?

Kỹ Nghệ Lấy Tây của Vũ Trọng Phụng là thiên phóng sự viết vào thập niên 1930 về giới "me Tây", những người phụ nữ Việt lấy lính hoặc viên chức Pháp làm kế sinh nhai. Chuyện lấy Tây được tác giả coi như một "kỹ nghệ" có luật lệ, mánh khóe và cả khâu trung gian.

Bà Đội Tứ là ai trong Kỹ Nghệ Lấy Tây?

Trong Kỹ Nghệ Lấy Tây, bà Đội Tứ khoảng 60 tuổi, tóc bạc, một mắt hỏng, nhai trầu, là người các me ở Thị Cầu kính sợ, kể cả lính Đi-mi-tốp. Bà dạy các cô đối phó chồng Tây bắt được ngoại tình: túm tóc, cấu, cắn, tát, vì chồng Tây thường chỉ đánh doạ.

Bà Kiểm lâm là người thế nào và vì sao bà nhận lời cưới hai người?

Trong Kỹ Nghệ Lấy Tây, bà Kiểm lâm từng là con gái nhà giàu, bỏ làng sau mối tình không thành và bức thư tuyệt mệnh, rồi sống kiếp giang hồ. Bà nhận lời cưới cả Hiếc-Tôn lẫn ông lính Do Thái già, nói ai đưa tiền trước thì lấy người đó, và bảo mình chỉ chung thủy được ba năm.

Suzanne xuất hiện thế nào trong Kỹ Nghệ Lấy Tây?

Trong Kỹ Nghệ Lấy Tây, Suzanne là cô đầm lai mười bảy tuổi, nói rằng mình không có tổ quốc. Cô thở dài khi nghe chuyện bà Đồng Đền và chàng rể giáo học, và hỏi tác giả chuỗi hạt pha lê, "kỉ vật đau đớn" ông tặng, ngụ ý điều gì.

Sách cho thấy những hoàn cảnh nào đẩy phụ nữ vào nghề lấy Tây?

Kỹ Nghệ Lấy Tây có những hoàn cảnh như Ái và Tích, hai người thợ lương 6 đồng một tháng ở Hà Nội. Ái bị ông chủ cưỡng bức rồi bị đuổi, Tích bị đuổi theo, và cả hai sang Suối Hoa. Ngoài ra còn bà Ách Nhoáng đánh con gái trần truồng bằng phất trần, cô gái nói mẹ mình điên vì nghèo.

Hiếc-Tôn muốn cưới con gái bà Ách Nhoáng vì lẽ gì?

Trong Kỹ Nghệ Lấy Tây, Hiếc-Tôn tuyên bố cưới cô con gái bà Ách Nhoáng ngay trong đêm vì thương cảm trước cảnh mẹ ác. Rồi anh ta lộ ra rằng hôm đó là ngày lĩnh lương, khiến tác giả thất vọng.

Giới thiệu

Kỹ Nghệ Lấy Tây là thiên phóng sự nổi tiếng của Vũ Trọng Phụng, viết vào thập niên 1930, khi ông được mệnh danh là "ông vua phóng sự đất Bắc". Sách mở đầu bằng một bài tựa đánh giá cao ngòi bút của tác giả "Cạm bẫy người", xem đây là tài liệu cho đời sau khảo xét về một buổi giao thời, khi bao lề thói của bốn nghìn năm bị phá hủy trong vòng ngoài năm mươi năm.

Đề tài là giới "me Tây", những người phụ nữ Việt lấy lính hoặc viên chức Pháp làm kế sinh nhai, thành hẳn một "kỹ nghệ" có luật lệ, mánh khóe và trung gian. Người viết thâm nhập vào thế giới ấy, trò chuyện với cô Suzanne về con mắt thẩm mỹ của "người Tây", nghe Ai và Tích than "cái kiếp lấy Tây ngán lắm", chứng kiến bà Đội Tứ quát rầm cả nhà mà dạy nghề cho lớp sau. Những cảnh lấp ló sau mành mành, những cuộc mặc cả, những trận đòn ghen được ghi lại sống động.

Văn Vũ Trọng Phụng sắc, giễu cợt mà không khinh bạc, bóc trần những nghịch cảnh xã hội thuộc địa qua chính lời người trong cuộc. Đây là một trong những phóng sự đặt nền cho thể loại này trong văn học Việt Nam hiện đại.

Lời tựa

Đọc lại "Kỹ Nghệ Lấy Tây" hôm nay, điều đáng kinh ngạc là Vũ Trọng Phụng đã nhìn những người đàn bà bị cả xã hội khinh rẻ bằng một con mắt không khinh rẻ. Ông giễu cợt thật, giễu đến cay nghiệt, nhưng mũi nhọn chĩa vào cái thời buổi đã biến hôn nhân thành một nghề có luật lệ, chứ không chĩa vào những người buộc phải hành nghề ấy.

Bằng chứng rõ nhất nằm ở những lần ông để cho nhân vật tự nói. Bà Kiểm lâm, vừa thấm bông vào bát dấm đập lên má, vừa kể chuyện đời mình với người phóng viên lạ mặt bằng giọng thực thà đến mức chính ông cũng thấy cảm động: "Hạng người chúng tôi là hạng bỏ đi, ông ạ. Dù xã hội không khinh chăng nữa, chúng tôi cũng đã tự biết phận mình." Sau câu ấy, mọi lời phán xét từ bên ngoài đều trở nên thừa. Người đọc chỉ còn thấy một kiếp người tự định giá mình rẻ mạt, và thấy cái xã hội đã dạy họ tự định giá mình theo cách ấy.

Cũng nên chú ý đến chính người kể chuyện. Anh ta không đứng ngoài: anh mặc cả, anh nói dối cho xong việc, anh mua cả một chuỗi hạt pha lê làm quà. Sự can dự ấy khiến thiên phóng sự mang chất tiểu thuyết, và khiến cái cười của tác giả đôi lúc quay ngược vào chính ông.

Gần một thế kỷ trôi qua, những tiếng Tây bồi lơ lớ trong sách đã thành dấu tích của một thời. Nhưng câu hỏi Vũ Trọng Phụng đặt ra, khi tiền bạc và sự sống còn len vào chuyện vợ chồng thì phẩm giá con người còn lại bao nhiêu, vẫn chưa cũ.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Tựa
  2. Chương I
  3. Chương II
  4. Chương III
  5. Chương IV
  6. Chương V
  7. Chương VI
  8. Chương VII
  9. Chương VIII
  10. Chương IX
  11. Chương X