Thềm Hoang
Giới thiệu
Thềm Hoang là tiểu thuyết của Nhật Tiến, nhà văn có nhiều trang viết về trẻ em và những phận nghèo ở đô thị miền Nam. Cuốn sách đưa người đọc vào thế giới của những người sống bên lề: một xóm lao động lam lũ, những đứa trẻ chưa kịp lớn đã phải kiếm sống.
Trang mở đầu là Ích, thằng bé răng sún hát rong trong tiệm phở, dắt bác Tốn mù đi từng bàn chìa chiếc mũ dạ xin tiền. Nó hát mà mắt dán vào ngọn đèn có lũ thiêu thân, quên lời giữa chừng, mũi hếch lên hít mùi nước dùng. Quanh Ích là những con người khác: cụ Nết và lũ cháu nhỏ sắp bị đưa vào trại mồ côi, gã xích lô Hai Hào, chị Đào, con bé Hòn mê xem xiếc đến quên cả về nhà dù biết sẽ bị đòn.
Nhật Tiến viết rất gần với cái nhìn của trẻ con, giàu chi tiết cảm giác, ít bình luận. Nỗi khổ không được kể lể mà hiện ra qua những thèm thuồng, những vết bầm, những khoảnh khắc vui nho nhỏ hiếm hoi.
Lời tựa
Nhật Tiến không viết "Thềm Hoang" để than thở cho cái nghèo. Ông viết để chứng minh rằng ở dưới đáy xã hội, con người vẫn còn nguyên những rung động, mơ ước, ghen tuông và lòng tự trọng như bất kỳ ai, chỉ có điều họ phải nuôi những thứ ấy trong một hoàn cảnh chật hẹp hơn nhiều.
Những mối tình trong xóm nghèo này không có chỗ cho lãng mạn. Huệ, cô gái đánh phấn bôi môi đi qua túp lều của bác Tốn mù, có lúc thấy lòng mình mềm lại trước giọng hát ỡm ờ của bác, rồi lại tự kéo mình về mặt đất: "Huệ nghĩ rằng nếu bác không mù loà thì nàng chẳng ngần ngại gì mà không về với bác. Còn thực tế thì bao giờ cũng chua chát hơn." Hai câu ngắn nói được cả sự cô đơn lẫn cái nhìn tỉnh táo đến xót xa của những người không được phép mơ mộng quá lâu.
Hãy nghe kỹ thứ ngôn ngữ của xóm lao động mà Nhật Tiến ghi lại: những câu chửi, câu đùa thô, những lời mời rượu. Ông không làm sạch nó, và chính vì thế các nhân vật đứng lên sống động.
Văn chương miền Nam có nhiều trang về phận người bên lề, nhưng ít ai nhìn họ bằng con mắt ấm như Nhật Tiến. Với người đọc hôm nay, đó là một bài học về lòng thương: nó bắt đầu từ việc thấy những người nghèo khó là con người trọn vẹn, chứ đâu phải đối tượng để thương hại.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026